کالابرگ ۲ میلیون تومانی چه شد؟ شرط دولت برای افزایش اعتبار اعلام شد
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در حاشیه مراسم شورای سیاستگذاری پویش ۲۵ درجه درباره آخرین وضعیت کالابرگ اعلام کرد که به محض تأمین منبع مالی پایدار، مبلغ کالابرگ افزایش خواهد یافت.
این جمله از یک جهت خبر مثبتی برای خانوارها محسوب میشود، زیرا نشان میدهد دولت اصل افزایش اعتبار را کنار نگذاشته است. اما از جهت دیگر، عبارت «به محض تأمین منبع پایدار» نشان میدهد تصمیم هنوز وارد مرحله اجرای قطعی نشده و تأمین مالی همچنان اصلیترین مانع پیش روی دولت است.
سخنگوی دولت نه رقمی برای اعتبار جدید اعلام کرده و نه تاریخی برای آغاز پرداخت مبلغ بیشتر مشخص کرده است. بنابراین هرگونه اعلام زمان قطعی یا عدد مشخص در شرایط فعلی باید با احتیاط بررسی شود.
کالابرگ ۲ میلیون تومانی تصویب شده است؟
یکی از پرسشهای پرتکرار این روزها این است که آیا مبلغ کالابرگ قرار است به ۲ میلیون تومان برای هر نفر افزایش پیدا کند؟
پاسخ بر اساس اطلاعات رسمی موجود خیر؛ دستکم تاکنون چنین رقمی به عنوان مصوبه قطعی دولت اعلام نشده است.
در اظهارات تازه فاطمه مهاجرانی هیچ اشارهای به رقم ۲ میلیون تومان نشده و سخنگوی دولت فقط از افزایش اعتبار پس از تأمین منابع پایدار سخن گفته است. گزارشهای تازه منتشرشده درباره این موضوع نیز تأکید دارند که رقم نهایی هنوز مشخص نیست.
بنابراین عبارت «کالابرگ ۲ میلیون تومانی» را فعلاً باید یک سناریو یا گمانه درباره میزان افزایش دانست، نه مبلغی که دولت تاریخ واریز آن را اعلام کرده باشد.
مبلغ فعلی کالابرگ چقدر است؟
براساس ساختار بودجه سال ۱۴۰۵، برای ادامه طرح کالابرگ مبلغ ۹۶۰ هزار میلیارد تومان یا ۹۶۰ همت در نظر گرفته شده است.
طبق توضیح معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، این اعتبار برای پرداخت ماهانه حدود یک میلیون تومان به حداقل ۸۰ میلیون نفر در طول ۱۲ ماه پیشبینی شده است.
به بیان ساده، مبنای اصلی بودجه سال جاری همچنان پرداخت حدود یک میلیون تومان به ازای هر نفر در ماه بوده است. افزایش این مبلغ نیازمند تصمیم جدید و منابع مالی اضافه خواهد بود.
این نکته توضیح میدهد چرا دولت افزایش کالابرگ را مستقیماً به تأمین «منبع پایدار» گره زده است.
کالابرگ ۲ میلیون تومانی چقدر هزینه دارد؟
ابعاد مالی افزایش کالابرگ زمانی روشنتر میشود که هزینه آن را محاسبه کنیم.
اگر مبنا همان حدود ۸۰ میلیون نفر باشد، پرداخت ماهانه یک میلیون تومان برای هر فرد تقریباً ۸۰ همت در ماه منابع نیاز دارد؛ همان رقمی که در مقیاس ۱۲ ماه به حدود ۹۶۰ همت میرسد.
اگر مبلغ کالابرگ برای همین جمعیت به ۲ میلیون تومان در ماه افزایش پیدا کند، نیاز مالی ماهانه به حدود ۱۶۰ همت خواهد رسید.
یعنی اگر چنین رقمی برای یک سال کامل پرداخت شود، منابعی در حدود ۱۹۲۰ همت نیاز خواهد بود؛ تقریباً دو برابر اعتبار فعلی.
همین محاسبه نشان میدهد چرا اعلام یک افزایش بزرگ بدون تعیین محل تأمین اعتبار ساده نیست.
حتی افزایش ۲۵ درصدی هم بار مالی سنگینی دارد
گزارشهای قبلی درباره سناریوهای وزارت رفاه نیز نشان میدهد حتی افزایشهایی بسیار کمتر از دو برابر شدن، هزینه قابل توجهی برای دولت ایجاد میکند.
در یکی از سناریوهای بررسیشده، افزایش ۲۵ درصدی مبلغ کالابرگ برای جمعیت مشمول، حدود ۲۱.۷ همت هزینه ماهانه اضافی ایجاد میکرد.
براساس همان محاسبات، اگر این افزایش در طول سال ادامه پیدا کند، فاصله میان منابع پیشبینیشده و نیاز واقعی طرح میتواند به چند صد هزار میلیارد تومان برسد.
بنابراین موضوع فقط تصمیم برای افزایش اعتبار نیست؛ دولت باید منبعی پیدا کند که امکان ادامه پرداخت را در ماههای بعد نیز داشته باشد و طرح پس از یک یا دو مرحله با کسری بودجه مواجه نشود.
منبع مالی افزایش کالابرگ از کجا میآید؟
یکی از گزینههایی که در ماههای اخیر برای تأمین مالی کالابرگ مطرح شده، استفاده از مابهالتفاوت درآمدهای ارزی دولت بوده است.
معاون سیاستگذاری پولی بانک مرکزی پیشتر توضیح داده بود که مقرر شده بخشی از مابهالتفاوت منابع نفتی ناشی از اختلاف نرخ ارز به حساب کالابرگ اختصاص پیدا کند. او همچنین گفته بود دولت و دستگاههای اقتصادی در حال طراحی سازوکاری هستند تا منابع طرح تا پایان سال به شکل پایدار تأمین شود.
در قانون بودجه نیز مسیرهایی برای استفاده از درآمد حاصل از فروش ارز مرتبط با واردات کالاهای اساسی در نظر گرفته شده است.
با این حال گزارشهای اقتصادی نشان میدهد حتی در شرایط فعلی نیز میان هزینه اجرای طرح و منابع در دسترس فشار قابل توجهی وجود دارد و دولت بیش از ۱۰ گزینه را برای تأمین اعتبار بیشتر بررسی کرده است.
این مسئله نشان میدهد افزایش اعتبار کالابرگ بیش از آنکه یک تصمیم اداری ساده باشد، به یکی از مسائل مهم بودجهای دولت تبدیل شده است.
چرا دولت روی «منبع پایدار» تأکید دارد؟
تأکید سخنگوی دولت بر واژه «پایدار» اهمیت زیادی دارد.
اگر افزایش کالابرگ از محل منابع موقت، استقراض یا منابعی که استمرار ندارند تأمین شود، دولت ممکن است پس از چند ماه برای ادامه پرداخت با مشکل روبهرو شود.
از سوی دیگر، تأمین حمایت معیشتی از مسیر ایجاد کسری بودجه میتواند خود به افزایش نقدینگی و تورم منجر شود؛ یعنی سیاستی که قرار است قدرت خرید خانوارها را جبران کند، در صورت تأمین مالی نامناسب ممکن است دوباره از مسیر تورم بخشی از اثر خود را از دست بدهد.
به همین دلیل دولت فعلاً افزایش اعتبار را مشروط کرده و از اعلام عدد قطعی پیش از تعیین محل منابع خودداری میکند.
کالابرگ چه زمانی افزایش پیدا میکند؟
در حال حاضر هیچ تاریخ رسمی برای افزایش مبلغ کالابرگ اعلام نشده است.
تنها گزاره رسمی این است که پس از تأمین منبع مالی پایدار، اعتبار افزایش پیدا خواهد کرد. بنابراین نمیتوان گفت افزایش از مهرماه، آبان یا هر تاریخ مشخص دیگری قطعاً اجرا خواهد شد، مگر اینکه دولت یا وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اطلاعیه رسمی منتشر کند.
معاون بانک مرکزی البته پیشتر گفته بود برنامهریزی برای تأمین منابع پایدار و تداوم طرح تا پایان سال در حال انجام است؛ اما این موضوع با تصویب رقم جدید کالابرگ متفاوت است.
خانوارها منتظر چه خبری باشند؟
در مرحله بعد سه خبر اهمیت بیشتری از سایر گمانهزنیها خواهد داشت: اعلام رقم جدید برای هر نفر، تصویب منبع مالی افزایش و تعیین تاریخ آغاز اجرای اعتبار تازه.
تا زمانی که این سه مؤلفه از سوی دولت یا وزارت رفاه اعلام نشود، نمیتوان از قطعی شدن کالابرگ ۲ میلیون تومانی سخن گفت.
