گوسفند ۶۳۵ هزار تومان قفل شد؛ آرامش دام زنده به بازار گوشت میرسد؟
بازار دام زنده برخلاف دلار، طلا یا بورس یک بازار متمرکز با قیمت لحظهای واحد ندارد. نرخ هر کیلو دام براساس استان، وزن، نژاد، سن، کیفیت دام، تعداد خرید و شرایط حمل تغییر میکند. بنابراین ارقامی که روزانه تحت عنوان «قیمت دام زنده» منتشر میشوند بیشتر متوسط یا محدوده معاملات گزارششده هستند، نه نرخی الزامآور برای تمام کشور.
با این حال، مقایسه دادههای چند روز گذشته یک واقعیت را بهوضوح نشان میدهد: بازار دام سبک و سنگین در نیمه دوم شهریور وارد یک محدوده بسیار کمنوسان شده است.
در گزارشهای ۱۵ و ۱۶ شهریور نیز سقف قیمت گوسفند زنده در اصفهان و فارس ۶۳۵ هزار تومان و گوساله زنده حدود ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان ثبت شده بود؛ محدودهای که تا روزهای بعد تقریباً دستنخورده باقی مانده است.
قیمت دام زنده امروز ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
براساس آخرین نرخهای منتشرشده، وضعیت سه بازار مهم کشور به شکل زیر است:
| استان | گوسفند زنده | گوساله زنده |
|---|---|---|
| تهران | ۶۳۴ هزار تومان | ۶۰۸ هزار تومان |
| خراسان رضوی | ۶۳۱ هزار و ۵۰۰ تومان | ۶۰۵ هزار تومان |
| اصفهان | ۶۳۵ هزار تومان | ۶۰۹ هزار و ۲۵۰ تومان |
متوسط سه نرخ گوسفند در این جدول حدود ۶۳۳ هزار و ۵۰۰ تومان و متوسط گوساله نزدیک ۶۰۷ هزار و ۴۰۰ تومان است.
نکته قابل توجه، فاصله بسیار محدود استانهاست. اختلاف گرانترین و ارزانترین قیمت گوسفند تنها ۳۵۰۰ تومان در هر کیلو، یعنی حدود نیم درصد است. در بازار گوساله نیز فاصله بالاترین و پایینترین نرخ کمی بیش از ۴ هزار تومان و کمتر از یک درصد است.
چنین فاصله محدودی نشانهای از همگرایی نسبی قیمتهاست؛ هرچند نرخ معامله واقعی در دامداری یا میدان عرضه میتواند متفاوت باشد.
گوسفند بیش از یک هفته است در کانال ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان مانده
ثبات امروز یک اتفاق یکروزه نیست.
دادههای ۹ شهریور نشان میداد گوسفند زنده در استانهای مختلف عمدتاً حدود ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان و گوساله زنده در محدوده ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان معامله میشود. تهران در همان مقطع نیز برای گوسفند حدود ۶۳۴ هزار تومان قیمت داشت.
در ۱۵ شهریور نیز تقریباً همین سطوح تکرار شد و بازار تا ۱۸ و ۱۹ شهریور نشانهای از یک موج تازه افزایشی بروز نداد.
بنابراین میتوان گفت بازار دام زنده دستکم در بخش مهمی از نیمه شهریور در یک کانال نسبتاً ثابت حرکت کرده است.
این وضعیت با بازارهایی مانند ارز و طلا که در همین دوره نوسانات قابل توجهی داشتهاند، تفاوت آشکاری دارد.
چرا قیمت دام زنده بالا نمیرود؟
مهمترین توضیح در سمت عرضه قرار دارد.
منصور پوریان، رئیس شورای تأمینکنندگان دام، در روزهای اخیر اعلام کرده عرضه دامهای سبک و سنگین کشتاری بهصورت منظم و روزانه ادامه دارد و در حال حاضر کمبود جدی در بازار مشاهده نمیشود. او همچنین از افزایش زایش دام سبک و گاومیش با ورود به فصل پاییز سخن گفته است.
طبق برآورد او، نیاز ماهانه کشور حدود ۹۰۰ هزار رأس دام سبک و ۵۰ هزار رأس دام سنگین است و موجودی دام آماده کشتار برای پاسخ به نیاز فعلی مناسب ارزیابی میشود.
این شرایط باعث شده فروشنده برای بالا بردن فوری قیمت تحت فشار نباشد و خریدار نیز به دلیل نبود نشانههای کمبود، انگیزه چندانی برای خرید هیجانی نداشته باشد.
تعادل فعلی بیشتر از آنکه نتیجه «انجماد» بازار باشد، حاصل نبود یک شوک بزرگ در سمت عرضه و تقاضاست.
آیا نهادههای دامی واقعاً دیگر مشکل نیستند؟
در این بخش باید کمی محتاطتر از برخی روایتهای بازار بود.
اینکه ثبات فعلی دام را مستقیماً نتیجه «حل شدن مشکل نهاده» بدانیم، دقیق نیست. خوراک دام همچنان یکی از مهمترین هزینههای دامداران است و تغییر قیمت جو، ذرت، کنجاله، علوفه و حملونقل میتواند به سرعت بر قیمت تمامشده اثر بگذارد.
اما دادههای تولید نشان میدهد در مقاطعی از امسال افزایش تولید علوفه و بهبود شرایط مراتع توانسته بخشی از فشار نهاده را کاهش دهد. رئیس شورای تأمینکنندگان دام پیشتر گفته بود شرایط بارشی بهتر و رشد تولید علوفه، فشار بر خوراک دام را نسبت به برخی دورههای گذشته کمتر کرده است. همچنین عرضه دام طی دو ماه ابتدایی سال نسبت به قبل رشد ۲۵ درصدی داشته است.
به همین دلیل صحیحتر است گفته شود بازار نهاده فعلاً شوک تازهای به قیمت دام وارد نکرده؛ نه اینکه تمام مشکلات هزینه تولید دامدار برطرف شده باشد.
پاییز میتواند به نفع عرضه دام تمام شود
یکی از عوامل امیدوارکننده برای ماههای آینده، چرخه تولید دام است.
فعالان بازار دام انتظار دارند با ورود به فصل پاییز و افزایش زایش دامهای سبک، جمعیت دامی بیشتر شود. تولید علوفه نیز در ارزیابیهای اخیر وضعیت بهتری داشته است. بر همین اساس شورای تأمینکنندگان دام فعلاً نگرانی جدی درباره عرضه گوشت در نیمه دوم سال مطرح نکرده است.
البته افزایش زایش امروز بلافاصله به معنی افزایش دام کشتاری فردا نیست؛ دام برای رسیدن به وزن مناسب نیاز به زمان دارد. اما از منظر انتظارات تولیدکننده، چشمانداز مناسب جمعیت دام میتواند مانع شکلگیری رفتارهای هیجانی شود.
چرا با دام ۶۳۰ هزار تومانی، گوشت هنوز دو میلیون تومان است؟
این پرسش شاید مهمترین بخش ماجرا برای خانوارها باشد.
قیمت دام زنده را نمیتوان مستقیماً با قیمت یک کیلو گوشت در قصابی مقایسه کرد. از وزن یک دام زنده، همه آن به گوشت قابل فروش تبدیل نمیشود. پوست، سر، استخوان، آلایش و سایر اجزا از وزن کسر میشوند و سپس هزینه کشتارگاه، سردخانه، حمل، قطعهبندی، بستهبندی و حاشیه توزیع نیز اضافه میشود.
در نرخهای اخیر بازار خردهفروشی، ران ممتاز گوسفندی حدود ۲ میلیون و ۹۰ هزار تومان، کفدست با ماهیچه حدود یک میلیون و ۹۵۰ هزار تومان و شقه گوسفندی حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان گزارش شده است. در بخش گوساله نیز ران پاککرده حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان قیمت داشته است.
به همین دلیل، ثابت ماندن دام زنده الزاماً به معنی ارزان شدن فوری گوشت نیست.
اما اگر قیمت دام برای چند هفته ثابت بماند، از نظر اقتصادی دستکم یکی از مهمترین محرکهای رشد قیمت گوشت مهار میشود.
آیا گوشت باید ارزان شود؟
کاهش قیمت امکانپذیر است، اما تضمینشده نیست.
اگر عرضه دام همچنان بالا بماند، واردات گوشت تنظیم بازاری بدون اختلال ادامه پیدا کند و هزینه نهاده و حملونقل رشد نکند، فشار افزایشی بر بازار گوشت کمتر خواهد شد.
اما برای کاهش محسوس قیمت خردهفروشی باید هزینههای حلقههای بعدی زنجیره نیز کنترل شوند.
رئیس شورای تأمینکنندگان دام نیز بازار نیمه دوم سال را از نظر عرضه مناسب ارزیابی کرده و واردات را در کنار تولید داخلی یکی از ابزارهای جلوگیری از التهاب عنوان کرده است.
بنابراین محتملترین سناریو در شرایط فعلی بیش از آنکه «ریزش شدید قیمت گوشت» باشد، ثبات یا کاهش محدود قیمتها در صورت تداوم عرضه مناسب است.
پیشبینی قیمت دام زنده در روزهای آینده
اگر شرایط فعلی بدون شوک تازه ادامه پیدا کند، احتمال ماندن گوسفند زنده در محدوده ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان و گوساله در محدوده ۶۰۵ تا ۶۱۰ هزار تومان بالاست.
برای خروج قیمت از این کانال، بازار به یک محرک تازه نیاز دارد؛ مانند افزایش شدید هزینه نهاده، اختلال در حملونقل و عرضه، رشد تقاضای فصلی یا تغییر محسوس در سیاستهای واردات و صادرات.
در سمت مقابل، افزایش بیشتر عرضه دام کشتاری یا کاهش تقاضای مصرفی میتواند قیمتها را اندکی پایینتر ببرد.
در نتیجه، آرامش فعلی بازار واقعی است؛ اما تعبیر «تعادل مطلق و پایدار» هنوز زودهنگام خواهد بود.
پیام بازار دام در ۲۰ شهریور روشن است: گوسفند حوالی ۶۳۵ هزار تومان و گوساله حوالی ۶۰۸ هزار تومان قفل شدهاند و فعلاً نشانهای از جهش تازه دیده نمیشود.
حالا آزمون مهمتر آغاز میشود؛ اینکه این ثبات در مبدأ تولید سرانجام بتواند خود را در قیمت گوشت روی سفره خانوار نیز نشان دهد یا بخش عمده آن در فاصله دامداری تا خردهفروشی از بین برود.
