نفت ۹۵ دلاری عقب نشست؛ فقط ۴ کشتی از هرمز گذشتند، برنت دوباره ۱۰۰ دلار میشود؟
بازار نفت پس از سه روز پرنوسان، صبح پنجشنبه وارد فاز استراحت شد. برنت که چهارشنبه با رشد یک درصدی در ۹۵ دلار و ۶۳ سنت بسته شده بود، تا ۹۵ دلار و ۴ سنت عقب نشست. WTI نیز که روز قبل روی ۹۱ دلار و یک سنت تسویه شده بود، به ۹۰ دلار و ۶۳ سنت رسید. هر دو شاخص در معاملات چهارشنبه بین رشد نزدیک به دو دلار و افت حدود یک دلار نوسان کردند و در سقف روزانه به بالاترین سطح خود از ۲۴ ژوئیه رسیدند.
چرا نفت بعد از رسیدن به بالاترین قیمت شش هفته اخیر پایین آمد؟
مهمترین عامل کاهش امروز، نشانههای اولیه از آرامتر شدن موج تازه درگیریهاست.
رویترز به نقل از تحلیلگر IG گزارش کرده بود تا زمان تهیه گزارش، از حوالی نیمروز چهارشنبه به وقت سیدنی تبادل آتش تازهای تأیید نشده و همین موضوع بخشی از «حق بیمه جنگ» را از قیمت نفت خارج کرده است. دونالد ترامپ نیز گفته دور تازه عملیات آمریکا علیه ایران قرار نیست «خیلی طولانی» ادامه پیدا کند؛ هرچند همزمان تأکید کرده واشنگتن آمادگی حملات بیشتر را دارد.
بنابراین افت ۰.۴ تا ۰.۶ درصدی امروز را فعلاً نمیتوان تغییر روند بزرگ بازار دانست. قیمت نفت طی چند جلسه معاملاتی بهسرعت بالا رفته بود و بخشی از معاملهگران با مشاهده نشانههای موقت کاهش تنش، اقدام به شناسایی سود کردهاند.
در واقع بازار هنوز بین «کاهش تنش» و «احتمال حمله بعدی» تصمیم نگرفته است.
فقط ۴ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند
مهمترین عامل جلوگیریکننده از سقوط شدیدتر نفت، وضعیت تنگه هرمز است.
دادههای اولیه کپلر که روز چهارشنبه منتشر شد نشان میدهد در روز سهشنبه تنها چهار کشتی کالایی از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۳ کشتی بوده است. بنابراین بهتر است این عدد را «داده منتشرشده چهارشنبه درباره تردد سهشنبه» دانست.
این چهار شناور شامل یک نفتکش بسیار بزرگ VLCC، یک نفتکش پانامکس، یک کشتی کامسارمکس و یک نفتکش متوسط بودهاند. از چهار شناور، یک کشتی وارد تنگه شده و سه کشتی از آن خارج شدهاند. کپلر نیز هشدار داده این دادهها ممکن است بعداً تغییر کنند، زیرا برخی کشتیها هنگام عبور فرستندههای موقعیتیابی خود را خاموش میکنند.
پیش از آغاز درگیری، حدود یکپنجم مصرف نفت جهان از این مسیر عبور میکرد. به همین دلیل حتی اگر تعداد کشتیها برای چند روز افزایش پیدا کند، تا زمانی که جریان کشتیرانی به شکل پایدار به شرایط عادی نزدیک نشود، بازار حاضر نیست ریسک هرمز را بهطور کامل از قیمت نفت حذف کند.
تناقض هرمز؛ ۴ کشتی در یک روز، ۱۷ میلیون بشکه در روز دیگر
دادههای اخیر یک تصویر پیچیدهتر نیز دارند.
دولت آمریکا اعلام کرده بود روز دوشنبه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده که به گفته واشنگتن بالاترین حجم از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه بوده است. یک روز بعد اما شمار کشتیهای کالایی ثبتشده توسط کپلر به تنها چهار فروند سقوط کرد.
این اختلاف نشان میدهد استفاده از «تعداد کشتی» به تنهایی برای سنجش جریان نفت کافی نیست. ظرفیت شناورها بسیار متفاوت است و استفاده از روشهایی مانند انتقال کشتیبهکشتی یا عبور شناورهایی که فرستنده خود را خاموش کردهاند نیز رصد بازار را دشوار میکند.
بنابراین بازار بیشتر از یک روز خاص، به پایداری جریان واقعی بشکههای نفت توجه میکند.
عراق صادرات نفت را ۷۳ درصد افزایش داد
در سمت عرضه، عراق به یکی از مهمترین عوامل کاهش فشار بر بازار تبدیل شده است.
دو مقام انرژی عراق به رویترز گفتهاند صادرات نفت این کشور از حدود ۱.۳۵ میلیون بشکه در روز در ژوئیه به حدود ۲.۳۴ میلیون بشکه در روز در اوت افزایش یافته است؛ یعنی رشدی نزدیک به ۷۳ درصد در تنها یک ماه. دادههای مستقل ورتکسا و کپلر نیز افزایش قابل توجه صادرات عراق در اوت را تأیید میکنند، هرچند برآورد آنها کمی پایینتر از آمار مقامات عراقی است.
با وجود این رشد، صادرات عراق هنوز به سطح پیش از جنگ بازنگشته است. دادههای کپلر و ورتکسا نشان میدهد این کشور پیش از جنگ بیش از ۳.۳ تا ۳.۷ میلیون بشکه در روز نفت صادر میکرد.
بنابراین افزایش اوت بیشتر «بازیابی بخشی از صادرات ازدسترفته» است تا ورود عرضه کاملاً جدید به بازار.
تخفیف ۳۰ دلاری عراق خریداران را برگرداند
مهمترین دلیل بازگشت خریداران، فقط اجازه عبور نفتکشها نیست؛ قیمت پایین نفت عراق نیز نقش تعیینکنندهای داشته است.
شرکت بازاریابی نفت عراق، سومو، محمولههای بارگیری اوت از پایانه بصره را با تخفیف حدود ۲۵ تا ۳۰ دلار برای هر بشکه عرضه کرده است. این اختلاف قیمت آنقدر بزرگ بوده که حتی با احتساب هزینه بالای حمل و بیمه، معاملهگران همچنان امکان کسب سود داشتهاند.
خریدارانی مانند پتروچاینا، ژنهوا اویل، توتالانرژیز، ویتول، ترافیگورا و مرکوریا وارد معاملات شدهاند. پتروچاینا در ژوئیه و اوت حدود شش میلیون بشکه نفت بصره بارگیری کرده و پالایشگران چینی نیز دستکم ۱۶ میلیون بشکه نفت عراق برای تحویل در سپتامبر خریداری کردهاند. هند نیز دوباره خرید نفت بصره را افزایش داده است.
این جریان عرضه یکی از مهمترین دلایلی است که با وجود تنش شدید در هرمز، نفت هنوز جهش پایدار به بالای ۱۰۰ دلار نداشته است.
ایران چگونه به صادرات نفت عراق کمک کرد؟
رویترز گزارش کرده ایران مجوز عبور تعدادی از نفتکشهای عراقی از تنگه هرمز را صادر کرده است؛ موضوعی که برای عراق نسبت به سایر تولیدکنندگان خلیج فارس یک مزیت ویژه ایجاد کرده است.
هنوز روشن نیست این اجازه شامل همه محمولههای عراق میشود یا فقط گروه مشخصی از نفتکشها، اما عراق در حال حاضر تنها تولیدکننده خلیج فارس است که بهطور صریح دریافت چنین مجوزی درباره آن گزارش شده است.
اگر صادرات عراق در سپتامبر نیز افزایش یابد، بخشی از کمبود عرضه ناشی از اختلال هرمز جبران میشود و این عامل میتواند مانع تثبیت برنت در سطوح بسیار بالاتر شود.
اما این وضعیت شکننده است؛ زیرا هر تغییر در مجوز عبور یا تشدید دوباره درگیریها میتواند این مسیر را مختل کند.
ذخایر نفت آمریکا ۴.۵ میلیون بشکه کاهش یافت
عامل دیگری که جلوی افت سنگین نفت را گرفته، کاهش موجودی انبارهای آمریکا است.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده ذخایر تجاری نفت خام در هفته منتهی به ۲۸ اوت ۴.۵ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۴۲۴.۵ میلیون بشکه رسیده است. تحلیلگران در نظرسنجی رویترز تنها انتظار کاهش حدود ۱.۱ میلیون بشکهای را داشتند.
کاهش چهاربرابری نسبت به انتظار بازار نشان میدهد تقاضای پالایشگاهها و صادرات آمریکا همچنان قوی است.
به همین دلیل حتی اگر ریسک سیاسی اندکی کاهش پیدا کند، افت ذخایر آمریکا میتواند در محدودههای پایینتر از قیمت نفت حمایت ایجاد کند.
اوپکپلاس فعلاً نفت بیشتری به بازار نمیریزد
بازار به نشست یکشنبه اوپکپلاس نیز چشم دوخته است.
سه منبع آگاه به رویترز گفتهاند هفت عضو اصلی ائتلاف احتمالاً سیاست تولید اکتبر را بدون تغییر نگه میدارند. این کشورها در ماههای گذشته سهمیه تولید را افزایش دادهاند و در سپتامبر مرحله بازگرداندن کاهش تولید ۱.۶۵ میلیون بشکهای که از سال ۲۰۲۳ اعمال شده بود، تکمیل میشود.
با این حال افزایش سهمیهها الزاماً به همان اندازه نفت واقعی وارد بازار نکرده است. جنگ ایران و اختلال صادرات خلیج فارس و همچنین مشکلات مرتبط با روسیه و قزاقستان باعث شده تولید و صادرات واقعی از اهداف تعیینشده عقب بماند.
بنابراین اگر اوپکپلاس یکشنبه تصمیم به افزایش تازه عرضه نگیرد، بازار همچنان یک سپر حمایتی در سمت عرضه خواهد داشت.
آیا نفت برنت دوباره ۱۰۰ دلار میشود؟
از محدوده ۹۵ دلار، رسیدن برنت به ۱۰۰ دلار تنها به افزایش کمی بیش از پنج درصد نیاز دارد. در بازار نفتی که فقط در جلسه چهارشنبه بین رشد دو دلاری و افت یک دلاری نوسان کرده، چنین حرکتی از نظر عددی دور از ذهن نیست.
اما تثبیت بالای ۱۰۰ دلار داستان دیگری است.
برای حرکت پایدار به سمت سهرقمی شدن قیمت، بازار احتمالاً به یک شوک فیزیکی تازه نیاز دارد؛ برای مثال کاهش دوباره و پایدار عبور نفت از هرمز، حمله به تأسیسات تولید یا صادرات، لغو امکان عبور نفتکشهای عراق یا تشدید درگیریای که خریداران و شرکتهای بیمه را دوباره عقب براند.
در مقابل، تداوم آرامش نسبی، افزایش صادرات عراق و بازگشت تدریجی تردد هرمز میتواند برنت را از مرز ۱۰۰ دلار دور نگه دارد.
پیشبینی قیمت نفت؛ اصلاح یا شروع ریزش؟
دادههای فعلی بیشتر با سناریوی اصلاح محدود در یک بازار پرریسک سازگار هستند تا آغاز یک روند نزولی بزرگ.
در سناریوی آرامتر، اگر تبادل حملات متوقف بماند و جریان صادرات عراق در سپتامبر افزایش پیدا کند، برنت میتواند دوباره به محدوده ۹۰ تا ۹۵ دلار میل کند و بخشی از رشد سریع چند روز اخیر تخلیه شود.
در سناریوی میانی، ادامه تنش بدون اختلال تازه در عرضه میتواند قیمت را در کانال ۹۳ تا ۹۸ دلار نگه دارد.
اما در سناریوی پرریسک، اگر دوباره عبور نفتکشها از هرمز کاهش یابد یا درگیری به زیرساخت انرژی سرایت کند، عبور برنت از ۱۰۰ دلار کاملاً ممکن است.
فعلاً بازار پیام روشنی میدهد: نفت از ۹۵ دلار عقب نشسته، اما علت آن فراوانی عرضه نیست؛ معاملهگران فقط بخشی از احتمال تشدید فوری جنگ را از قیمتها خارج کردهاند.
تا زمانی که تنها چهار کشتی در یک روز از هرمز عبور میکنند، صادرات عراق هنوز زیر سطح پیش از جنگ است و ذخایر نفت آمریکا سریعتر از انتظار کاهش مییابد، صحبت از پایان ریسک صعودی نفت زود است. مرز ۱۰۰ دلار همچنان نزدیک باقی میماند؛ اما فتح پایدار آن به یک اختلال واقعی در عرضه نیاز دارد، نه صرفاً تیترهای سیاسی.
