قیمت کالاهای اساسی ۱۲ شهریور ۱۴۰۵؛ گوشت ۱.۷ میلیون، برنج ۴۴۰ هزار و روغن تا ۵۵۸ هزار تومان
بازار کالاهای اساسی در نخستین هفتههای شهریور تصویری دوگانه دارد. در برخی اقلام مانند بخشی از گوشت مرغ، بوقلمون و دنبه نشانههایی از عقبنشینی قیمت نسبت به هفتههای قبل دیده میشود، اما کالاهایی مانند روغن، برخی انواع ماهی، چای و محصولات پروتئینی ممتاز همچنان در سطوح بسیار بالا معامله میشوند.
براساس رصد بازار در هفته منتهی به پنجشنبه ۱۲ شهریور، راسته گوساله بدون استخوان کیلویی یک میلیون و ۷۹۰ هزار تومان، شقه کامل گوسفندی یک میلیون و ۵۳۰ هزار تومان و ران شترمرغ ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است. تخممرغ ۳۰ عددی نیز بسته به نوع محصول بین ۲۴۵ تا ۴۸۵ هزار تومان عرضه میشود.
در گروه برنج، قیمت هر کیلو برنج ایرانی بین ۳۲۵ تا ۴۴۰ هزار تومان و برنج خارجی بین ۱۳۹ تا ۲۱۵ هزار تومان گزارش شده است. این اختلاف نشان میدهد یک خانواده برای خرید یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج ایرانی، بسته به نوع و کیفیت آن، باید رقمی در حدود چند میلیون تومان کنار بگذارد.
قیمت مرغ ۲۸۵ هزار تومان است یا ۳۳۰ هزار تومان؟
یکی از ابهامات مهم در گزارش قیمتهای این هفته مربوط به گوشت مرغ است.
در متن گزارش منتشرشده، یک بار قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ در بازار ۳۳۰ هزار تومان عنوان شده، اما جدول همان گزارش قیمت «گوشت مرغ بستهبندی یک کیلوگرمی» را ۲۸۵ هزار تومان ثبت کرده است. تیتر برخی بازنشرهای همین گزارش نیز رقم ۲۸۵ هزار تومان را مبنا قرار دادهاند.
بنابراین نمیتوان بدون اشاره به این اختلاف، یکی از دو رقم را قیمت قطعی کل بازار دانست. تفاوت نوع بستهبندی، محل عرضه یا خطای تنظیم گزارش میتواند علت این اختلاف باشد.
آنچه برای تحلیل روند قابل توجه است این است که در هفته منتهی به ۲۹ مرداد، قیمت مرغ بستهبندی یک کیلوگرمی ۳۱۰ هزار تومان گزارش شده بود. در نتیجه اگر رقم ۲۸۵ هزار تومانی جدول جدید را مبنا بگیریم، این قلم نسبت به آن مقطع کاهش قیمت داشته است.
گوشت قرمز همچنان در محدوده میلیونی
اما در بازار گوشت قرمز خبری از بازگشت قیمتها به سطوح پایین نیست.
راسته گوساله بدون استخوان یک میلیون و ۷۹۰ هزار تومان و شقه کامل گوسفندی یک میلیون و ۵۳۰ هزار تومان در هر کیلو قیمت خوردهاند. دنبه نیز با وجود قرار گرفتن در محدوده ۹۹۰ هزار تومان، عملاً تنها چند هزار تومان تا مرز یک میلیون فاصله دارد.
مقایسه با اواخر مرداد جالب است. در هفته منتهی به ۲۹ مرداد، راسته گوساله حدود یک میلیون و ۷۰۰ تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان قیمت داشت و دنبه یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان فروخته میشد. بنابراین راسته گوساله در محدوده قبلی باقی مانده، اما دنبه مقداری ارزانتر شده است.
البته مقایسه همه قطعات گوشت با یکدیگر درست نیست. شقه، راسته، ران و گوشت بدون استخوان سهم متفاوتی از لاشه دارند و قیمت آنها به میزان استخوان، چربی، کیفیت و نوع بستهبندی بستگی دارد.
با وجود این تفاوتها، عددهای فعلی یک پیام روشن دارند: خرید یک کیلو گوشت قرمز باکیفیت برای خانوار به هزینهای بیش از یک و نیم میلیون تومان تبدیل شده است.
تخممرغ؛ ارزانترین پروتئین هم دیگر ارزان نیست
شانه ۳۰ عددی تخممرغ در گزارش این هفته بین ۲۴۵ تا ۴۸۵ هزار تومان قیمت دارد. دامنه بسیار وسیع قیمت میتواند ناشی از تفاوت وزن، برند، نوع بستهبندی و محل فروش باشد.
در هفتههای قبل قیمتهای بالاتری نیز برای تخممرغ ثبت شده بود. برای نمونه در گزارش هفته منتهی به ۲۹ مرداد، بازه ۶۰۰ تا ۶۴۰ هزار تومان ذکر شده بود.
اما حتی با فرض کاهش نرخ در بخشی از بازار، تخممرغ دیگر کالای بسیار ارزان گذشته نیست. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم با جهش قیمت گوشت قرمز، بخشی از خانوارها برای تأمین پروتئین بیشتر به مرغ و تخممرغ وابسته میشوند.
به همین دلیل هر افزایش قیمت در این دو کالا مستقیماً بر دهکهایی اثر میگذارد که قبلاً مصرف گوشت قرمز خود را کاهش دادهاند.
قیمت برنج ایرانی تا ۴۴۰ هزار تومان رسید
برنج نیز همچنان یکی از گرانترین اجزای ثابت سبد غذایی خانوار است.
در جدول جدید، برنج ایرانی کیلویی ۳۲۵ تا ۴۴۰ هزار تومان و برنج خارجی ۱۳۹ تا ۲۱۵ هزار تومان قیمت دارد.
این اختلاف قیمتی میتواند تغییر الگوی مصرف را تشدید کند. خانواری که توان پرداخت هزینه برنج ایرانی را ندارد ممکن است بخشی از مصرف خود را به انواع خارجی یا مخلوط برنج ایرانی و خارجی منتقل کند.
با این حال حتی کف قیمت برنج خارجی نیز برای مصرفکنندهای که خرید ماهانه چند کیلوگرمی دارد، رقم قابل توجهی است.
قیمتهای اواخر مرداد نیز نشان میداد بازار برنج با دامنه بسیار گستردهای روبهروست؛ در آن مقطع برنج ایرانی ۲۰۶ تا ۵۷۰ هزار تومان و برنج خارجی ۲۱۰ تا ۲۶۰ هزار تومان گزارش شده بود. تفاوت بالای کف و سقف قیمت نشان میدهد نوع، برند، سال برداشت و کیفیت نقش تعیینکنندهای در این بازار دارد.
روغن؛ کالایی که رکورد تورم را در اختیار دارد
یکی از مهمترین اعداد جدول این هفته به روغن مربوط است.
بطری ۸۱۰ گرمی روغن سرخکردنی بین ۳۰۹ تا ۵۵۸ هزار تومان و روغن مخصوص پختوپز در همین وزن بین ۳۳۵ تا ۵۲۰ هزار تومان قیمت دارد.
این قیمتها با تازهترین آمار تورم رسمی همجهت است. بر پایه دادههای مرکز آمار که در گزارشهای مرداد بازتاب یافته، تورم نقطهبهنقطه گروه «روغنها و چربیها» در مرداد ۱۴۰۵ به ۲۵۸.۲ درصد رسیده است؛ یعنی این گروه یکی از شدیدترین افزایش قیمتها را در میان خوراکیها تجربه کرده است.
مقایسه با ۲۹ مرداد نیز افزایش سقف قیمت را نشان میدهد. آن زمان روغن سرخکردنی ۸۱۰ گرمی بین ۳۰۹ تا ۴۰۰ هزار تومان ثبت شده بود؛ اکنون سقف اعلامی به ۵۵۸ هزار تومان رسیده است. البته تغییر برندهای مورد رصد میتواند بخشی از این اختلاف را توضیح دهد و نمیتوان کل آن را به افزایش هفتگی یک محصول مشخص نسبت داد.
لبنیات؛ ثبات ظاهری در قیمتهای بالا
در گروه لبنیات، شیر کمچرب ۹۴۶ گرمی بین ۱۰۰ تا ۱۳۷ هزار و ۹۰۰ تومان، کره ۵۰ گرمی ۶۱ تا ۶۹ هزار تومان، خامه ۲۰۰ گرمی ۸۲ تا ۱۲۰ هزار تومان، ماست کمچرب ۲.۵ کیلویی ۲۸۵ هزار تومان و پنیر سفید ۴۰۰ گرمی ۱۸۷ هزار تومان گزارش شده است.
بخشی از این نرخها نسبت به اواخر مرداد تغییر محسوسی نداشتهاند. قیمت ماست و پنیر در دو جدول تقریباً یکسان است و بازه شیر نیز تفاوت بزرگی نشان نمیدهد.
اما ثبات قیمت یک کالا پس از یک دوره جهش شدید الزاماً به معنای بهبود قدرت خرید نیست. اگر درآمد خانوار با سطح قیمتها هماهنگ نشده باشد، ثابت ماندن یک محصول در نرخ بالا همچنان فشار معیشتی ایجاد میکند.
چای خارجی تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان
در گروه نوشیدنیها نیز فاصله قیمت قابل توجه است.
چای ایرانی ۴۵۰ گرمی بین ۷۵۰ تا ۹۵۰ هزار تومان قیمت دارد و چای خارجی ۵۰۰ گرمی از حدود ۸۹۱ هزار تومان شروع میشود و در برخی انواع به یک میلیون و ۲۹۹ هزار تومان میرسد.
به این ترتیب یک بسته نیمکیلویی برخی چایهای خارجی اکنون حتی از یک کیلو دنبه نیز گرانتر است؛ مقایسهای که بهخوبی نشان میدهد تورم مواد غذایی فقط محدود به گوشت و محصولات پروتئینی نیست.
تورم خوراکیها ۱۲۷.۵ درصد؛ سفره سریعتر از تورم عمومی گران شد
قیمتهای بازار وقتی معنای بیشتری پیدا میکنند که کنار آمار رسمی تورم قرار گیرند.
براساس تازهترین دادههای منتشرشده از مرکز آمار ایران، تورم نقطهبهنقطه کل خانوارها در مرداد ۱۴۰۵ به ۸۹ درصد رسیده است؛ اما تورم خوراکیها و آشامیدنیها ۱۲۷.۵ درصد گزارش شده است.
به زبان ساده، هزینه خوراک در یک سال بسیار سریعتر از متوسط کل هزینه زندگی افزایش پیدا کرده است.
این مسئله برای دهکهای پایین اهمیت بیشتری دارد، زیرا سهم مواد غذایی در مخارج آنها معمولاً بیشتر است. آخرین دادهها همچنین نشان میدهد نرخ تورم سالانه دهک دوم در مرداد ۷۸.۳ درصد بوده که از نرخ دهک دهم بالاتر است و فاصله تورمی میان دهکها نیز افزایش یافته است.
پیام جدول ۱۲ شهریور؛ ارزانی چند قلم به معنی ارزان شدن سفره نیست
جدول این هفته از کاهش یا ثبات قیمت در بعضی محصولات حکایت دارد، اما تصویر کلی بازار همچنان گران است.
مرغ ممکن است در بخشی از بازار نسبت به چند هفته قبل ارزانتر شده باشد، دنبه از بالای یک میلیون به حوالی ۹۹۰ هزار تومان رسیده و برخی نرخهای برنج خارجی نیز کاهش نشان میدهد؛ در مقابل سقف قیمت روغن افزایش یافته، گوشت قرمز همچنان بالای یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است و چای خارجی تا حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان فروخته میشود.
بنابراین مسئله اصلی خانوار دیگر نوسان چنددرصدی یک قلم نیست، بلکه سطح بسیار بالای قیمت مجموعه سبد غذایی است.
تا زمانی که تورم خوراکیها بالاتر از تورم عمومی باقی بماند، حتی کاهش مقطعی قیمت مرغ، تخممرغ یا یک نوع برنج نمیتواند به تنهایی فشار سفره را جبران کند.
تصویر هفته منتهی به ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ همین واقعیت را نشان میدهد: بازار ممکن است در بعضی ردیفهای جدول سبز شود، اما برای مصرفکنندهای که باید همزمان گوشت، مرغ، برنج، روغن، لبنیات و چای بخرد، هزینه خوراک همچنان یکی از اصلیترین فشارهای بودجه خانوار است.
