قیمت گوشت قرمز قفل شد؛ گوشت خورشتی تا کیلویی ۲.۳ میلیون تومان / چرا با افت دام زنده، گوشت ارزان نمیشود؟
قیمت گوشت قرمز امروز بیش از آنکه نشانه یک بازار آرام باشد، تصویری از «ثبات در سطوح بالا» ارائه میدهد. نرخ بسیاری از اقلام طی روزهای اخیر تغییر شدیدی نداشته، اما قیمتها همچنان برای بخش بزرگی از خانوارها سنگین است.
در بازار امروز، فروشندگان نیز با دو نیروی مخالف روبهرو هستند: از یک طرف هزینه تولید، حمل، کشتار و توزیع اجازه کاهش سریع قیمت را نمیدهد و از طرف دیگر قدرت خرید محدود مصرفکننده مانع از آن میشود که بازار بتواند افزایشهای تازه را بهراحتی جذب کند.
نتیجه، بازاری است که فعلاً نه توان جهش جدی دارد و نه کاهش قیمت آن به اندازه افت دام زنده محسوس شده است.
قیمت گوشت قرمز امروز ۵ شهریور ۱۴۰۵
بر اساس نرخهای اعلامشده در بازار خردهفروشی، قیمت برخی اقلام پرمصرف به این شرح است:
| نوع گوشت | قیمت هر کیلو |
|---|---|
| گوشت چرخکرده مخلوط گوساله و گوسفندی | ۱ میلیون و ۴۶۰ هزار تومان |
| گوشت خورشتی گوساله | ۲ میلیون و ۱۸۴ هزار تومان |
| گوشت خورشتی گوسفندی | ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان |
| ماهیچه گوسفندی | حدود ۲ میلیون و ۱۱۰ هزار تومان |
| ران گوساله | ۲ میلیون و ۱۳۰ هزار تومان |
با این حال باید توجه داشت که بازار گوشت قرمز نرخ واحد و یکپارچهای ندارد. نوع برش، میزان استخوان و چربی، کیفیت دام، بستهبندی، محل فروش و برند میتواند قیمت یک عنوان مشابه را تغییر دهد.
برای نمونه، یکی از تازهترین گزارشهای بازار چهارم شهریور، ماهیچه گوسفندی را ۲ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان و راسته گوساله را ۲ میلیون و ۱۱۰ هزار تومان ثبت کرده است. بنابراین قیمت ۲ میلیون و ۱۱۰ هزار تومانی ماهیچه را باید یکی از نرخهای موجود بازار دانست، نه الزاماً نرخ ثابت همه فروشندگان.
گوشت ۲.۳ میلیونی؛ ثبات قیمت به معنی ارزانی نیست
نکته مهم درباره بازار فعلی این است که واژه «ثبات» ممکن است تصویری اشتباه ایجاد کند.
وقتی گوشت خورشتی گوسفندی کیلویی ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان قیمت دارد، حتی ثابت ماندن چندروزه این عدد لزوماً نشانه بهبود وضعیت مصرفکننده نیست.
برای یک خانوار، خرید فقط چهار کیلوگرم گوشت چرخکرده با نرخ فعلی حدود ۵ میلیون و ۸۴۰ هزار تومان هزینه دارد. اگر همین میزان خرید به گوشت خورشتی گوسفندی اختصاص پیدا کند، هزینه به بیش از ۹ میلیون تومان میرسد.
همین ارقام توضیح میدهد چرا رکود تقاضا میتواند یکی از دلایل اصلی آرام شدن تابلوی قیمت باشد.
در خرداد امسال، دبیر انجمن صنعت بستهبندی گوشت و مواد پروتئینی اعلام کرده بود تقاضای گوشت قرمز در فروردین ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است؛ آماری که اگرچه مربوط به یک مقطع مشخص است، عمق فشار قدرت خرید بر بازار پروتئین را نشان میدهد.
دام زنده ارزان شد؛ چرا گوشت پایین نیامد؟
این سؤال اکنون یکی از مهمترین ابهامات بازار است.
مدیرعامل اتحادیه دام سبک در ۱۴ مرداد اعلام کرد قیمت گوسفند زنده نسبت به ایام عید قربان حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. طبق اظهارات او، نرخ بره در تهران که در عید قربان به حدود کیلویی ۷۳۰ هزار تومان رسیده بود، در آن مقطع به حوالی ۶۴۰ هزار تومان کاهش پیدا کرده بود.
با این وجود، در همان دوره قیمت گوشت در خردهفروشی کاهش متناسبی نشان نداد.
دلیل این شکاف آن است که قیمت دام زنده فقط یکی از اجزای قیمت نهایی گوشت است. افت وزن لاشه نسبت به وزن زنده، هزینه کشتارگاه، حملونقل، سردخانه، بستهبندی، ضایعات، سود عمدهفروش و خردهفروش و تفاوت قیمت قطعات مختلف همگی میان دامداری و قصابی قرار میگیرند.
البته این توضیح به این معنا نیست که هر میزان فاصله میان قیمت دام و گوشت الزاماً طبیعی است. خود اتحادیه دام سبک نیز در هفتههای اخیر بر این نکته تأکید کرده که کاهش نرخ دام باید اثر بیشتری در بازار مصرف داشته باشد.
وزارت جهاد میگوید قیمت گوشت رو به کاهش است
در سمت سیاستگذار نیز سیگنال تازهای دیده میشود.
مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی کالاهای کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی در سوم شهریور اعلام کرد گوشت گرم گوسفندی و گوساله از محل تولید داخل و واردات تأمین شده و بر اساس پایش این وزارتخانه، روند قیمتها «تقریباً کاهشی» است.
این ارزیابی با جهش نکردن نرخها در چند روز اخیر همخوانی دارد، اما کاهش مورد اشاره هنوز در همه اقلام خردهفروشی به شکل واضح دیده نمیشود.
برای مثال، گوشت خورشتی گوسفندی در ۱۸ مرداد نیز در برخی گزارشها ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان قیمت داشت و اکنون هم همین سطح در فهرست بازار دیده میشود. یعنی این قلم دستکم در این مقایسه حدود سه هفته است که بیشتر وارد فاز توقف قیمت شده تا کاهش جدی.
واردات گوشت از اول شهریور آزادتر شد
عامل تازهای که میتواند معادله بازار را تغییر دهد، تصمیم وزارت جهاد درباره واردات است.
از اول شهریور ۱۴۰۵ ثبت سفارش انواع گوشت گرم و منجمد گاو، گوساله و گوسفند بدون در نظر گرفتن سقف و سابقه تجاری بازرگان امکانپذیر شده است. هدف رسمی این تصمیم، تسهیل ورود گوشت و کمک به تنظیم بازار عنوان شده است.
طبق برآورد منتشرشده، تولید داخلی گوشت قرمز حدود ۹۰۰ هزار تن در سال است و بهطور میانگین نزدیک ۱۰۰ هزار تن نیز برای پوشش نیاز بازار وارد میشود.
اگر حذف محدودیتهای ثبت سفارش به افزایش واقعی واردات و سپس عرضه در شبکه مصرف منجر شود، میتواند قدرت چانهزنی فروشندگان داخلی را کاهش دهد.
اما اثر آن فوری نیست؛ ثبت سفارش، تأمین ارز، حمل، ترخیص و توزیع زمان میبرد. بنابراین بعید است صرف صدور مجوز در اول شهریور طی چند روز قیمت قصابیها را بهشدت پایین بیاورد.
واردات گوشت قبلاً بهشدت کاهش یافته بود
اهمیت تصمیم جدید زمانی بیشتر مشخص میشود که آمار واردات قبلی را ببینیم.
معاون سابق تولیدات دامی وزارت جهاد در اردیبهشت اعلام کرده بود با افزایش تولید داخل، واردات گوشت قرمز از حدود ۲۵۰ هزار تن به ۷۰ هزار تن کاهش یافته است.
کاهش واردات در کنار افزایش هزینه تولید میتواند بخشی از فشار عرضه را توضیح دهد.
اکنون دولت ظاهراً قصد دارد با تسهیل ثبت سفارش، یک بار دیگر امکان حضور بیشتر واردکنندگان را فراهم کند. اینکه این سیاست واقعاً به کاهش قیمت برسد، به حجم واردات، قیمت ارز و نحوه توزیع وابسته خواهد بود.
چرا بازار گوشت وارد «انجماد قیمتی» شده است؟
میتوان وضعیت فعلی را حاصل همزمان سه عامل دانست.
اول، تقاضا ضعیف شده است. قیمتهای بالای یک تا دو میلیون تومان برای هر کیلو باعث شده بخشی از خانوارها میزان خرید خود را کاهش دهند یا به قطعات ارزانتر، مرغ و سایر منابع پروتئینی روی بیاورند.
دوم، قیمت دام زنده از اوج خود عقب آمده است و در نتیجه فشار تازهای برای افزایش قیمت گوشت از این مسیر دیده نمیشود.
سوم، چشمانداز افزایش واردات باعث میشود عمدهفروش یا خردهفروش برای افزایش دوباره قیمت محتاط باشد؛ زیرا ممکن است در هفتههای بعد کالا با نرخ رقابتیتری وارد بازار شود.
این سه نیرو در کنار هم همان وضعیتی را میسازند که اکنون در ویترین بازار دیده میشود: نرخها بالا هستند، اما حرکت جدید قدرتمندی ندارند.
آیا گوشت قرمز در شهریور ارزان میشود؟
فعلاً شواهد بیشتری برای ثبات یا کاهش تدریجی وجود دارد تا یک ریزش ناگهانی.
قیمت دام زنده قبلاً کاهش یافته، وزارت جهاد از روند کاهشی بازار سخن میگوید و محدودیت واردات نیز از ابتدای شهریور کمتر شده است. این عوامل همگی در جهت کنترل قیمت عمل میکنند.
در مقابل، هزینه خوراک دام، حملونقل، کشتار، نیروی انسانی و سایر هزینههای زنجیره تأمین هنوز بالاست و اجازه نمیدهد قیمت خردهفروشی به همان سرعت دام زنده پایین بیاید.
بنابراین احتمالاً سؤال اصلی بازار در هفتههای آینده دیگر این نیست که «گوشت گرانتر میشود یا نه»، بلکه این است که کاهش قیمت دام و افزایش واردات چه زمانی بالاخره به فاکتور خرید خانوار منتقل میشود؟
فعلاً گوشت چرخکرده مخلوط حدود ۱.۴۶ میلیون تومان، گوشت خورشتی گوساله حدود ۲.۱۸ میلیون تومان و نوع گوسفندی تا ۲.۳ میلیون تومان قیمت دارد. بازار آرام شده، اما این آرامش بیشتر شبیه توقف قیمت در یک سطح بسیار بالا است تا بازگشت گوشت به محدودهای که خانوارها بتوانند آن را «ارزان» تلقی کنند.
