قیمت نفت امروز ۳ شهریور ۱۴۰۵؛ برنت پس از جهش کوتاه زیر ۹۲ دلار رفت | نفت ۱۰۰ دلاری در راه است؟

بازار نفت صبح سه‌شنبه ابتدا تلاش کرد بخشی از افت سنگین روز دوشنبه را جبران کند. برنت در ساعت ۰۳:۳۰ گرینویچ ۲۷ سنت بالا رفت و به ۹۲.۴۴ دلار رسید و WTI نیز با رشد ۳۷ سنتی در ۸۵.۳۸ دلار معامله شد. این همان قیمت‌هایی است که در گزارش‌های اولیه امروز منتشر شدند.

اما این تصویر خیلی زود تغییر کرد.

تنها سه ساعت بعد، آخرین به‌روزرسانی رویترز نشان داد نفت نه‌تنها رشد ابتدایی خود را از دست داده، بلکه دوباره منفی شده است؛ برنت به ۹۱.۲۷ دلار و WTI به ۸۴.۲۵ دلار سقوط کرد. بنابراین برای انتشار قیمت لحظه‌ای باید توجه داشت که ارقام ۹۲.۴۴ و ۸۵.۳۸ دلار مربوط به ساعات ابتدایی معاملات هستند و آخرین نرخ ثبت‌شده پایین‌تر از آنهاست.

چرا تحریم‌های جدید آمریکا نفت را گران نکرد؟

شاید مهم‌ترین نکته بازار امروز همین باشد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، دوشنبه بسته‌ای تازه برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران معرفی کرد. واشنگتن ۶۰ فرد، شرکت و شناور را تحریم کرده و به کشورها و شرکت‌هایی که با ایران همکاری می‌کنند هشدار داده ممکن است در صورت ادامه همکاری با محدودیت در دسترسی به نظام مالی مبتنی بر دلار مواجه شوند.

با این حال آمریکا فعلاً از شدیدترین گزینه خود استفاده نکرده است.

بسنت نام کشورهایی را که ممکن است مستقیماً هدف قرار گیرند اعلام نکرد و برای اجرای مجازات‌های بعدی نیز زمان مشخصی ارائه نداد. مهم‌تر اینکه هیچ‌یک از بانک‌های بزرگ چینی که گفته می‌شود در تجارت نفت ایران نقش دارند در فهرست تازه قرار نگرفتند.

همین مسئله توضیح می‌دهد چرا واکنش بازار برخلاف انتظاری که پیش از اعلام تحریم‌ها وجود داشت، صعودی نبود.

استراتژیست‌های کالایی ING گفته‌اند معامله‌گران فعلاً تلاش واشنگتن برای دور کردن شرکای ایران از تجارت با تهران را اقدامی «حاشیه‌ای» می‌بینند، نه تحولی که فوراً عرضه نفت جهانی را تغییر دهد.

به بیان ساده، بازار میان تهدید به تحریم و حذف واقعی بشکه‌های نفت از بازار تفاوت قائل شده است.

چین؛ متغیری که می‌تواند همه محاسبات را تغییر دهد

بخش مهمی از موفقیت یا شکست سیاست جدید آمریکا به رفتار چین بستگی دارد.

چین طی سال‌های اخیر بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران بوده و بررسی رویترز نشان می‌دهد صادرات نفت ایران به چین در ماه اوت به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته؛ این رقم در ماه ژوئیه حدود ۸۲۳ هزار بشکه در روز بود و در مقاطعی از اوایل سال جاری به نزدیک ۱.۵۸ میلیون بشکه در روز رسیده بود.

این کاهش نشان می‌دهد فشارهای قبلی آمریکا و محدودیت‌های کشتیرانی همین حالا نیز اثر قابل ملاحظه‌ای بر صادرات ایران گذاشته‌اند.

اما واشنگتن برای ایجاد شوک بزرگ‌تر باید به شبکه مالی چین نزدیک شود؛ اقدامی که می‌تواند هزینه بسیار بیشتری برای اقتصاد جهانی داشته باشد.

بسنت در پاسخ به این پرسش که چرا بانک‌های چینی مستقیماً تحریم نشده‌اند، به خطر آسیب زدن به نظام مالی جهانی اشاره کرده است. همزمان وزارت خارجه چین نیز مخالفت خود با تحریم‌های یکجانبه را اعلام و تأکید کرده از منافع اقتصادی چین محافظت خواهد کرد.

بنابراین تا زمانی که آمریکا عملاً بانک‌ها یا پالایشگاه‌های بزرگ چینی را هدف قرار ندهد، بازار نفت ممکن است بسته جدید تحریم‌ها را کمتر از تیترهای سیاسی آن جدی بگیرد.

تنگه هرمز هنوز بزرگ‌ترین ریسک نفت است

اگر تحریم‌ها فعلاً نتوانسته‌اند نفت را جهش دهند، تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین ریسک صعودی بازار باقی مانده است.

پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، محموله‌هایی معادل حدود ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت از این آبراه عبور می‌کردند. اما تردد نفتکش‌ها اکنون تنها کسری از وضعیت پیش از جنگ است. رویترز گزارش داده روز دوشنبه فقط دو کشتی کالایی از این مسیر عبور کردند؛ کمترین تعداد روزانه از اوایل ماه مه.

این یعنی حتی اگر قیمت نفت امروز کاهش پیدا کند، مشکل فیزیکی بازار حل نشده است.

ریسک امنیتی نیز همچنان بالاست. اداره عملیات تجارت دریایی بریتانیا، UKMTO، امروز گزارش کرد یک نفتکش در حدود ۹ مایل دریایی شمال‌شرق «اش شیشه» عمان با پرتابه‌ای ناشناس برخورد کرده و از حرکت افتاده است.

هر حادثه‌ای از این جنس می‌تواند به‌سرعت حق بیمه جنگ، کرایه نفتکش‌ها و در نهایت قیمت نفت را افزایش دهد.

به همین دلیل تحلیلگران معتقدند بازار فعلاً سیاست اقتصادی آمریکا را کم‌خطرتر از اقدام نظامی می‌بیند، اما همچنان بخشی از قیمت نفت را به‌عنوان «پریمیوم ریسک» برای احتمال اختلال دوباره در کشتیرانی حفظ کرده است.

ذخایر راهبردی آمریکا به کف ۴۴ ساله رسید

عامل مهم دیگری که می‌تواند مانع سقوط شدید قیمت نفت شود، کاهش ذخایر اضطراری است.

وزارت انرژی آمریکا دوشنبه اعلام کرد موجودی نفت خام در ذخایر استراتژیک این کشور طی هفته گذشته حدود ۳.۷ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۲۸۹.۷ میلیون بشکه رسیده است.

این پایین‌ترین موجودی ذخیره استراتژیک آمریکا از نوامبر ۱۹۸۲ تاکنون است.

کاهش ذخایر بخشی از توافق آمریکا برای آزادسازی مجموعاً ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از SPR است؛ اقدامی که برای کنترل فشار ناشی از اختلال عرضه انجام شده است.

اهمیت این عدد فقط تاریخی نیست.

ذخایر راهبردی نقش ضربه‌گیر را در زمان اختلال عرضه بازی می‌کنند. هرچه حجم این ذخایر کاهش پیدا کند، توان دولت آمریکا برای پاسخ به شوک‌های بعدی نیز محدودتر می‌شود.

به همین دلیل تداوم بحران هرمز در کنار کاهش ذخایر اضطراری می‌تواند کف قیمتی نفت را به تدریج بالاتر ببرد.

چرا نفت دوشنبه بیش از ۲ درصد سقوط کرد؟

برنت روز دوشنبه با کاهش ۲.۲۲ دلاری یا ۲.۳۵ درصدی در ۹۲.۱۷ دلار بسته شد و WTI نیز با افت ۲.۰۵ دلاری به ۸۵.۰۱ دلار رسید.

این کاهش بعد از دوره‌ای از رشد شدید رخ داد؛ نفت در هفته گذشته بیش از پنج درصد افزایش یافته و طی دو هفته نیز رشد قابل توجهی ثبت کرده بود.

در نتیجه بخشی از افت دوشنبه صرفاً شناسایی سود بود.

اما عامل دوم، کمتر بودن شدت بسته تحریمی از انتظارات بود. پیش از نشست بسنت، بازار برای اقدام بسیار شدیدتری آماده شده بود؛ از جمله احتمال فشار مستقیم علیه بانک‌های بزرگ و شرکای اصلی نفتی ایران.

وقتی چنین تصمیمی فوراً اعلام نشد، بخشی از حق بیمه‌ای که پیشاپیش وارد قیمت شده بود تخلیه شد.

آیا نفت برنت دوباره ۱۰۰ دلار می‌شود؟

با قیمت فعلی حدود ۹۱ دلار، برنت برای رسیدن به ۱۰۰ دلار به افزایش تقریباً ۱۰ درصدی نیاز دارد؛ حرکتی که در بازار نفت بحران‌زده سال ۲۰۲۶ غیرممکن نیست.

تحلیل Breakingviews رویترز هشدار داده سطح حوالی ۹۲ دلار ممکن است به جای سقف، به یک کف جدید برای نفت تبدیل شود. ذخایر نفت در خشکی و دریا از اواسط ژوئیه حدود ۳۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته و موجودی‌های خشکی حدود ۹۳ میلیون بشکه پایین‌تر از متوسط فصلی قرار گرفته‌اند.

از طرف دیگر، بحران فعلی دیگر صرفاً به ایران محدود نیست. محاسبات تازه رویترز نشان می‌دهد حدود ۴۳ درصد عرضه نفت جهان اکنون از کشورهای درگیر جنگ یا بحران‌های امنیتی تأمین می‌شود؛ از خاورمیانه گرفته تا روسیه، لیبی و ونزوئلا.

بر این اساس سه سناریو برای بازار قابل تصور است:

سناریوی اول؛ تشدید بحران: اگر تردد هرمز کمتر شود، حملات به نفتکش‌ها افزایش یابد یا آمریکا بانک‌های بزرگ چینی مرتبط با تجارت ایران را مستقیماً هدف بگیرد، عبور برنت از ۱۰۰ دلار می‌تواند دوباره به سناریوی اصلی بازار تبدیل شود.

سناریوی دوم؛ ادامه وضعیت فعلی: اگر تحریم‌ها بیشتر در سطح تهدید باقی بمانند و جریان محدود نفت حفظ شود، محدوده ۸۸ تا ۹۵ دلار می‌تواند منطقه اصلی نوسان برنت باشد.

سناریوی سوم؛ گشایش دیپلماتیک: هر توافق معتبر برای افزایش عبور کشتی‌ها از هرمز یا کاهش تنش میان تهران و واشنگتن می‌تواند بخش قابل توجهی از پریمیوم جنگ را از قیمت نفت خارج کند.

پاکستان اعلام کرده در مذاکرات تازه با تهران درباره جلوگیری از تشدید بحران و بازگشایی تنگه هرمز «پیشرفت قابل توجهی» حاصل شده، اما هنوز توافق نهایی اعلام نشده است.

قیمت نفت امروز؛ بازار به تحریم‌ها نه گفت اما هرمز را فراموش نکرد

مهم‌ترین پیام معاملات سه‌شنبه این است که بازار فعلاً از بسته تحریمی جدید آمریکا نترسیده است.

برنت پس از صعود موقت به ۹۲.۴۴ دلار، در تازه‌ترین نرخ رویترز به ۹۱.۲۷ دلار برگشته و WTI نیز از ۸۵.۳۸ دلار به ۸۴.۲۵ دلار کاهش یافته است.

اما کاهش امروز به معنای پایان ریسک صعود نفت نیست.

تردد در تنگه هرمز همچنان بسیار پایین‌تر از شرایط عادی است، نفتکش‌ها همچنان در معرض حمله قرار دارند، صادرات ایران به چین کاهش شدیدی پیدا کرده و ذخایر راهبردی نفت آمریکا به کمترین سطح در نزدیک به ۴۴ سال گذشته رسیده است.

در نتیجه نفت در کوتاه‌مدت میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است: بازار از تحریم‌های فعلی آمریکا شوک نگرفته، اما ظرفیت تحمل یک اختلال تازه در عرضه نیز هر روز کمتر می‌شود. همین وضعیت باعث می‌شود مرز ۱۰۰ دلار همچنان نه یک پیش‌بینی قطعی، بلکه سناریویی کاملاً قابل تصور برای برنت باقی بماند.