قیمت گوشت قرمز امروز ۲۰ مرداد ۱۴۰۵؛ گوشت کیلویی ۲ میلیون تومان شد، ثبات بازار یعنی ارزانی؟
آخرین بررسی قیمت گوشت قرمز در بازار نشان میدهد نرخ اغلب اقلام گوسفندی و گوساله نسبت به روزهای گذشته تغییر چشمگیری نداشته است. هر کیلوگرم ران گوسفندی با قیمت ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان عرضه میشود و قیمت گوشت آبگوشتی گوسفندی به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
در بخش گوشت گوساله نیز قیمت ران و سردست به یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان برای هر کیلو رسیده و گردن گوساله با نرخ یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان در بازار عرضه میشود. این اعداد نشان میدهد توقف رشد روزانه قیمت الزاماً به معنای بازگشت گوشت قرمز به محدوده قابلدسترس برای همه خانوارها نیست.
| نوع گوشت | قیمت هر کیلوگرم |
|---|---|
| ران گوسفندی | ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان |
| آبگوشتی گوسفندی | یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان |
| ران گوساله | یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان |
| سردست گوساله | یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان |
| گردن گوساله | یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان |
ثبات گوشت در سقف قیمتها
استفاده از عبارت «ثبات بازار گوشت» بدون توجه به سطح قیمتها میتواند تصویری ناقص از شرایط مصرفکننده ایجاد کند. بازار در کوتاهمدت آرام شده و جهش روزانه بزرگی دیده نمیشود، اما خانواری که قصد خرید دو کیلو ران گوسفندی داشته باشد باید بیش از چهار میلیون تومان هزینه کند.
از سوی دیگر، تورم عمومی نیز همچنان در سطح بالایی قرار دارد. براساس اعلام مرکز آمار ایران، تورم نقطهبهنقطه خانوارها در تیرماه ۱۴۰۵ معادل ۸۷.۹ درصد و تورم سالانه ۶۶ درصد بوده است. تورم ماهانه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات نیز ۲.۵ درصد ثبت شده است.
بنابراین ثبات چندروزه قیمت گوشت در چنین محیط تورمی بیشتر به معنای توقف موقت افزایش نرخهاست، نه کاهش هزینه سفره. برای مصرفکننده، آرامش واقعی زمانی اتفاق میافتد که قیمتها نسبت به درآمد قابلتحملتر شوند یا قدرت خرید خانوار افزایش پیدا کند.
دام زنده ارزان شد؛ چرا گوشت ارزان نشد؟
یکی از مهمترین ابهامهای بازار فعلی، فاصله میان قیمت دام زنده و گوشت عرضهشده در خردهفروشی است. منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، اعلام کرده است قیمت دام سبک و سنگین در یکی دو ماه اخیر حدود ۳۰ درصد کاهش یافته و افزایش عرضه مهمترین دلیل این اتفاق بوده است.
طبق اظهارات او، قیمت بره نر شاخص به حدود ۶۳۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم وزن زنده رسیده و گوساله با وزن حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم نیز در محدوده کیلویی ۵۰۰ هزار تومان معامله میشود. همزمان میزان عرضه و کشتار دام افزایش یافته است.
البته مقایسه مستقیم قیمت یک کیلو دام زنده با یک کیلو ران یا سردست در قصابی درست نیست؛ زیرا تمام وزن دام به گوشت قابل فروش تبدیل نمیشود و هزینه کشتار، حملونقل، قطعهبندی، افت وزنی، بستهبندی و سود حلقههای مختلف نیز به قیمت نهایی اضافه میشود.
بااینحال، وقتی قیمت دام در مبدا حدود ۳۰ درصد کاهش پیدا میکند اما مصرفکننده تغییر محسوسی در فاکتور خرید خود نمیبیند، عملکرد زنجیره توزیع به پرسشی جدی تبدیل میشود.
واسطهها متهم اصلی گرانی گوشت هستند؟
رئیس شورای تأمین دام، بالا ماندن قیمت خردهفروشی را تا حدی ناشی از هزینههای متعدد در زنجیره عرضه میداند. به گفته او، قیمت گوشت حتی میان شمال، مرکز و جنوب تهران متفاوت است و تعدد عرضهکنندگان و هزینههای هر حلقه باعث ایجاد اختلاف نرخ میشود.
اما حل این مسئله فقط با تشدید نظارت امکانپذیر نیست. زنجیره گوشت از دامداری تا کشتارگاه، حمل سردخانهای، عمدهفروشی، قطعهبندی و خردهفروشی مراحل متعددی دارد. هرچه تعداد واسطهها بیشتر و شفافیت قیمت در این مراحل کمتر باشد، احتمال اینکه کاهش قیمت در مبدا دیرتر به مصرفکننده منتقل شود افزایش پیدا میکند.
شفاف شدن قیمت لاشه در کشتارگاه، هزینه حمل، حاشیه سود عمدهفروش و خردهفروش میتواند مشخص کند افزایش قیمت واقعاً نتیجه هزینههای تولید و توزیع است یا بخشی از آن از ناکارآمدی زنجیره ناشی میشود.
کاهش مصرف؛ روی دیگر آرامش بازار گوشت
عامل دیگری که در تحلیل ثبات فعلی نباید نادیده گرفته شود، کاهش تقاضاست. مسعود رسولی، دبیر انجمن صنعت بستهبندی گوشت و مواد پروتئینی، در خردادماه اعلام کرده بود تقاضای بازار نسبت به سال قبل حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است. او همچنین از افت حدود ۵۰ درصدی تقاضای فروشگاههای عرضهکننده در فروردین امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داده بود.
این کاهش تقاضا میتواند توضیح مهمی برای سکون بازار باشد. اگر خانوارها به دلیل گرانی، مقدار گوشت خریداریشده را کاهش دهند یا به سمت مرغ، تخممرغ، سویا و حبوبات حرکت کنند، بازار حتی بدون افزایش شدید عرضه نیز آرامتر میشود.
در چنین شرایطی، ثبات قیمت الزاماً خبر مثبتی نیست. بخشی از تعادل میان عرضه و تقاضا ممکن است نه از افزایش قدرت خرید، بلکه از حذف یا کاهش گوشت در سبد غذایی خانوادهها ناشی شده باشد.
آمار تولید نیز نشان میدهد در سال ۱۴۰۴ حدود ۹۳۸ هزار تن گوشت قرمز در کشور تولید شده که نزدیک به ۴۵۰ هزار تن آن مربوط به دام سبک و ۴۸۸ هزار تن مربوط به دام سنگین بوده است.
واردات گوشت کمتر شده است
در سال گذشته حدود ۷۸ هزار تن انواع گوشت قرمز تازه و منجمد وارد کشور شد، اما واردات سال جاری بهطور محسوسی کاهش پیدا کرده است. معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی اخیراً اعلام کرده واردات گوشت از ابتدای سال حدود ۱۲ هزار تن بوده و بخش عمده نیاز بازار از تولید داخل تأمین شده است.
وزارت جهاد کشاورزی میگوید ذخایر استراتژیک با خرید داخلی تکمیل شده و در حال حاضر نیازی به واردات گسترده محصولات پروتئینی وجود ندارد. در صورت نیاز نیز پاکستان یکی از گزینههای اصلی برای تأمین گوشت قرمز عنوان شده است.
این اتفاق از منظر حمایت از تولید داخلی اهمیت دارد، اما کاهش واردات نباید به کم شدن ابزار تنظیم بازار منجر شود. واردات محدود و هدفمند در دورههای کمبود یا جهش قیمت میتواند بهعنوان اهرمی برای مهار بازار مورد استفاده قرار گیرد.
گوشت منجمد میتواند قیمت را پایین بیاورد؟
یکی از پیشنهادهای فعالان بازار، افزایش ذخایر گوشت منجمد است. رئیس شورای تأمین دام معتقد است اگر ۲۰ تا ۲۵ درصد سبد مصرف گوشت کشور از محل ذخایر منجمد تأمین شود و حجم این ذخایر به حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تن برسد، امکان اثرگذاری جدیتر بر قیمتها وجود دارد.
مزیت گوشت منجمد این است که دولت میتواند در دوره افزایش تقاضا یا کاهش عرضه، آن را وارد بازار کند و جلوی شوک قیمتی را بگیرد. بااینحال، کارایی این سیاست به قیمت عرضه، کیفیت محصول، شبکه توزیع و دسترسی آسان خانوارها بستگی خواهد داشت.
آیا قیمت گوشت در هفتههای آینده کاهش مییابد؟
چند عامل در حال حاضر به سود کاهش قیمت عمل میکنند: عرضه دام افزایش یافته، قیمت دام زنده افت کرده، تولید داخل بخش بزرگی از نیاز بازار را پوشش میدهد و تقاضای مصرفی نیز ضعیف شده است. رئیس شورای تأمین دام حتی معتقد است وضعیت تولید در پاییز نسبت به سال گذشته بهتر خواهد شد.
در مقابل، افزایش هزینه نهاده، حملونقل، دستمزد، انرژی و تورم عمومی میتواند مانع انتقال کامل کاهش قیمت دام به بازار مصرف شود. از همین رو، محتملترین سناریو در کوتاهمدت ادامه ثبات یا کاهش تدریجی قیمتهاست، نه ریزش ناگهانی.
بازار گوشت قرمز در ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ آرام است، اما این آرامش در سطحی شکل گرفته که ران گوسفندی بیش از دو میلیون تومان و ران گوساله حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت دارد. به همین دلیل، معیار موفقیت سیاست تنظیم بازار نباید فقط «جلوگیری از افزایش قیمت» باشد. کاهش فاصله قیمت دام تا گوشت، افزایش قدرت خرید و بازگشت گوشت قرمز به سبد غذایی تعداد بیشتری از خانوارهاست که میتواند نشان دهد بازار واقعاً از بحران عبور کرده است.