بورس مرداد را سبز آغاز کرد؛ ۶۶ درصد نمادها مثبت شدند

بورس تهران نخستین روز کاری مرداد را در شرایطی آغاز کرد که تیرماه برای سرمایه‌گذاران ماهی پرنوسان و همراه با خروج سنگین نقدینگی بود. شاخص کل طی تیر حدود ۴.۷۲ درصد عقب نشست و مجموع خروج پول حقیقی از بازار در این ماه به حدود ۲۹ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسید؛ هرچند شاخص هم‌وزن نزدیک به یک درصد رشد کرد و بار دیگر مقاومت بیشتر سهام کوچک را نشان داد.

در چنین فضایی، سبزشدن بازار شنبه بیش از آنکه نشانه آغاز قطعی یک روند صعودی جدید باشد، به‌عنوان تلاش بورس برای بازیابی بخشی از اعتماد ازدست‌رفته ارزیابی می‌شود.

جدول عملکرد بورس در نخستین روز معاملاتی مرداد

شاخص کل در پایان معاملات روی عدد چهار میلیون و ۸۹۴ هزار و ۴۰۰ واحد ایستاد و شاخص هم‌وزن نیز به یک میلیون و ۳۶۳ هزار و ۹۱۹ واحد رسید. اختلاف بازده این دو نماگر نشان می‌دهد رشد بازار صرفاً نتیجه عملکرد چند شرکت بزرگ و شاخص‌ساز نبوده است.

چرا شاخص هم‌وزن بیشتر رشد کرد؟

شاخص کل به دلیل وزن بالای شرکت‌های بزرگ پتروشیمی، پالایشی، فلزی، معدنی و بانکی، بیش از سایر بخش‌ها از نوسان این نمادها تأثیر می‌گیرد. در مقابل، شاخص هم‌وزن به تمام شرکت‌ها وزن تقریباً یکسانی می‌دهد و تصویر بهتری از وضعیت عمومی سهام کوچک و متوسط ارائه می‌کند.

رشد ۰.۵۸ درصدی شاخص هم‌وزن در برابر افزایش ۰.۲۱ درصدی شاخص کل به این معناست که عملکرد عمومی بازار بهتر از چیزی بود که تنها از تغییر شاخص کل برداشت می‌شود. برتری نمادهای کوچک در تیرماه نیز مشاهده شده بود و در نخستین جلسه مرداد ادامه یافت.

یکی از دلایل این رفتار می‌تواند بحث ارزش‌گذاری باشد. پس از رشد قبلی تعدادی از شرکت‌های بزرگ، بخشی از معامله‌گران به سمت سهم‌هایی رفته‌اند که از نگاه آنها هنوز نسبت‌های ارزنده‌تر یا فاصله بیشتری با سقف‌های قبلی دارند. این چرخش نقدینگی الزاماً پایدار نیست و برای ادامه به رشد سودآوری شرکت‌ها و کاهش ریسک‌های عمومی بازار نیاز دارد.

سبزشدن ۶۶ درصد نمادها چه پیامی دارد؟

در پایان معاملات، ۶۶ درصد نمادهای بازار با افزایش قیمت بسته شدند و ۳۴ درصد در محدوده منفی قرار گرفتند. این آمار نشان می‌دهد گستره تقاضا نسبتاً مناسب بوده و رشد بازار به چند نماد محدود نشده است.

مثبت‌بودن اکثریت نمادها از منظر روانی اهمیت دارد؛ زیرا سرمایه‌گذاران خرد معمولاً وضعیت پرتفوی خود را بیش از شاخص کل، با تعداد سهم‌های مثبت و منفی مقایسه می‌کنند. ممکن است شاخص کل به دلیل رشد یک شرکت بزرگ افزایش یابد، اما بیشتر سهامداران همچنان زیان کنند. ترکیب معاملات شنبه تصویر متفاوتی داشت و بخش وسیع‌تری از بازار از تقاضا بهره برد.

بااین‌حال، یک روز مثبت برای تأیید تغییر روند کافی نیست. برای شکل‌گیری یک حرکت پایدار، تعداد نمادهای مثبت باید طی چند جلسه بالا بماند، ارزش معاملات حفظ شود و پول حقیقی به‌صورت مستمر وارد بازار شود.

ارزش معاملات ۲۳ همتی؛ نشانه حفظ نقدشوندگی

ارزش معاملات خرد بازار سهام در کانال ۲۳ هزار میلیارد تومان قرار گرفت. این سطح در مقایسه با دوره‌های رکودی بازار مناسب ارزیابی می‌شود و نشان می‌دهد خریداران و فروشندگان همچنان با حجم قابل‌توجهی در بازار حضور دارند.

افزایش شاخص بدون رشد ارزش معاملات می‌تواند نتیجه خریدهای محدود و کم‌عمق باشد؛ اما ارزش معاملات بالاتر، اعتبار بیشتری به حرکت قیمت‌ها می‌دهد. البته بخشی از معاملات ممکن است شامل صندوق‌های سهامی، حق‌تقدم‌ها یا ابزارهایی باشد که همه سامانه‌های تحلیلی آنها را به شکل یکسان در محاسبه «معاملات خرد» لحاظ نمی‌کنند.

به همین دلیل، برای مقایسه روزانه باید اعداد یک سامانه ثابت مبنا قرار گیرد و از مقایسه مستقیم داده‌های تهیه‌شده با روش‌های متفاوت خودداری شود.

ابهام در رقم ورود پول حقیقی

گزارش مبنای معاملات، خالص ورود پول سرمایه‌گذاران حقیقی را حدود ۲۶۶ میلیارد تومان اعلام کرده است. این میزان در مقایسه با خروج ۲۹.۵ هزار میلیارد تومانی تیر، رقم بزرگی نیست؛ اما تغییر جهت جریان پول از خروج به ورود می‌تواند یک علامت اولیه مثبت باشد.

در عین حال، برخی سامانه‌ها برای همان روز ارقامی مانند ۵۶ یا بیش از ۴۰۰ میلیارد تومان ثبت کرده‌اند. این اختلاف معمولاً به تفاوت زمان به‌روزرسانی و نوع دارایی‌های محاسبه‌شده مربوط می‌شود؛ برای مثال، ممکن است یک منبع تنها سهام و حق‌تقدم را بررسی کند و منبع دیگر صندوق‌های سهامی یا برخی معاملات فرابورس را نیز در نظر بگیرد.

بنابراین، مهم‌تر از یک عدد منفرد، جهت کلی جریان نقدینگی است. داده‌ها در مجموع نشان می‌دهند فشار خروج حقیقی‌ها کاهش یافته، اما هنوز ورود پول به اندازه‌ای نیست که از بازگشت پرقدرت اعتماد سخن گفته شود.

افت دلار چگونه به رشد بورس کمک کرد؟

دلار آزاد معاملات شنبه را با کاهش آغاز کرد و بسته به زمان ثبت نرخ، در محدوده ۱۹۰ هزار و ۶۰۰ تا ۱۹۱ هزار و ۲۰۰ تومان معامله شد. قیمت اسکناس آمریکایی در روز قبل در محدوده ۱۹۳ هزار تومان قرار داشت و در معاملات شنبه حدود دو هزار تومان کاهش یافت.

افت دلار می‌تواند از دو مسیر متفاوت بر بورس اثر بگذارد. کاهش نرخ ارز از یک سو برای شرکت‌های صادراتی و دلاری یک عامل محدودکننده محسوب می‌شود، زیرا ارزش ریالی درآمدهای ارزی آنها را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر، آرام‌شدن بازار ارز می‌تواند نشانه افت انتظارات تورمی و کاهش ریسک سیاسی تلقی شود و بخشی از سرمایه را از بازارهای ارز و طلا به سمت سهام هدایت کند.

عملکرد بهتر شاخص هم‌وزن نسبت به شاخص کل با همین وضعیت سازگار است. شرکت‌های کوچک‌تر و صنایع داخلی وابستگی کمتری به نرخ دلار صادراتی دارند و در روز افت ارز می‌توانند عملکرد بهتری از بزرگان کالایی داشته باشند.

طلا و صندوق‌های طلا نیز عقب نشستند

هم‌زمان با کاهش دلار، هر گرم طلای ۱۸ عیار در پایان معاملات در محدوده ۱۸ میلیون و ۲۷۸ هزار تومان قرار گرفت. سکه امامی نیز بسته به ساعت و منبع ثبت قیمت، در کانال ۱۸۲ تا ۱۸۳ میلیون تومان معامله شد.

افت بازار فیزیکی طلا باعث شد صندوق‌های بورسی طلا نیز معاملات خود را تحت فشار فروش آغاز کنند. قیمت واحدهای این صندوق‌ها معمولاً از نرخ طلای داخلی، قیمت دلار و ارزش اونس جهانی تأثیر می‌گیرد. زمانی که دلار کاهش می‌یابد، حتی ثبات یا افزایش محدود اونس جهانی نیز ممکن است برای جلوگیری از افت قیمت صندوق‌ها کافی نباشد.

هم‌زمانی کاهش ارز و طلا با رشد بورس می‌تواند نشانه جابه‌جایی کوتاه‌مدت بخشی از نقدینگی باشد؛ اما برای اثبات یک مهاجرت پایدار سرمایه، باید این روند در چندین جلسه معاملاتی ادامه یابد.

آیا بورس وارد مسیر صعودی شده است؟

معاملات شنبه سه نشانه مثبت داشت: رشد هم‌زمان شاخص‌ها، سبزشدن دوسوم نمادها و توقف نسبی خروج پول حقیقی. ارزش معاملات ۲۳ هزار میلیارد تومانی نیز نشان داد بازار از نظر نقدشوندگی در شرایط کاملاً رکودی قرار ندارد.

در مقابل، رشد ۰.۲۱ درصدی شاخص کل محدود بود و ورود پول حقیقی نیز در مقایسه با خروج سنگین تیرماه رقم کوچکی محسوب می‌شود. بازار همچنان به اخبار سیاسی، وضعیت نرخ ارز، محدودیت انرژی صنایع، گزارش‌های مالی شرکت‌ها و تصمیم‌های سیاست‌گذار حساس است.

در سناریوی مثبت، ادامه آرامش سیاسی، حفظ ارزش معاملات و ورود مداوم پول حقیقی می‌تواند شاخص کل را برای عبور دوباره از مرز چهار میلیون و ۹۰۰ هزار واحد و حرکت به سمت کانال پنج میلیون واحد آماده کند.

در سناریوی میانه، بازار با نوسان محدود و چرخش نقدینگی میان صنایع حرکت خواهد کرد؛ به‌گونه‌ای که سهام کوچک و گروه‌های ریالی عملکرد بهتری از شرکت‌های بزرگ داشته باشند.

در سناریوی منفی، بازگشت تنش‌های سیاسی، جهش دوباره دلار یا افزایش فشار فروش می‌تواند رشد نخستین روز مرداد را خنثی کند و بازار را دوباره به محدوده‌های حمایتی قبلی بازگرداند.

جمع‌بندی؛ شروع مثبت، اما اعتماد هنوز شکننده است

نخستین جلسه معاملاتی مرداد برای بورس تهران مثبت بود. شاخص کل بیش از ۱۰ هزار واحد رشد کرد، شاخص هم‌وزن بازده بالاتری ثبت کرد و ۶۶ درصد نمادها سبز شدند. این ترکیب نشان می‌دهد فشار فروش نسبت به هفته‌های پایانی تیر کاهش یافته است.

بااین‌حال، ورود محدود پول حقیقی و اختلاف آمار سامانه‌ها نشان می‌دهد هنوز نباید یک روز سبز را به معنای پایان اصلاح بازار دانست. بورس برای بازگشت پایدار به مسیر صعودی، به چند روز تقاضای متوالی، کاهش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی و انتشار گزارش‌های مالی قابل‌قبول نیاز دارد.