جزئیات جدید از قیمت واقعی مرغ؛ تصمیمی که بازار را تکان میدهد
گزارش تازه دفتر امور طیور وزارت جهاد کشاورزی، بار دیگر موضوع قیمت تمامشده تولید مرغ و اثر سیاستهای ارزی بر بازار پروتئین کشور را به کانون توجه فعالان اقتصادی و مصرفکنندگان بازگردانده است. در شرایطی که اصلاح سیاست ارزی و بازآرایی نظام یارانهای به یکی از مهمترین محورهای اقتصادی کشور تبدیل شده، اعلام رسمی قیمتهای مبتنی بر نرخ نقدی نهادهها میتواند نقش تعیینکنندهای در تنظیم بازار، پیشبینیپذیری هزینهها و تصمیمسازی تولیدکنندگان ایفا کند. نامه میراب فرجی، مدیرکل دفتر امور طیور، به مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی کالاهای کشاورزی، در همین چارچوب ارزیابی میشود؛ نامهای که هدف آن ارائه تصویری واقعیتر از هزینههای تولید و فاصله گرفتن از برآوردهای غیرواقعی گذشته عنوان شده است.
اصلاح سیاست ارزی و ضرورت بازتعریف قیمت تمامشده طیور
اجرای برنامه اصلاح سیاست ارزی و کارآمدسازی نظام یارانهها، بهطور طبیعی ساختار هزینهای بخشهای مختلف کشاورزی را دستخوش تغییر کرده است. صنعت طیور که وابستگی بالایی به نهادههای وارداتی مانند ذرت و کنجاله سویا دارد، بیش از سایر بخشها از نوسانات ارزی و تغییر شیوه تخصیص ارز تأثیر میپذیرد. از همین رو، محاسبه قیمت تمامشده محصولات طیور بر مبنای نرخهای یارانهای یا برآوردهای غیرنقدی، دیگر پاسخگوی واقعیت بازار نیست. مدیرکل دفتر امور طیور در این نامه تأکید کرده که مبنای محاسبات جدید، قیمت نقدی نهادهها در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ و ارزیابی همزمان نرخ ارز پایه بوده تا تصویر دقیقتری از هزینههای واقعی تولید ارائه شود.
شفافسازی بازار؛ هدف اصلی اعلام قیمتهای جدید
یکی از چالشهای مزمن بازار مرغ در سالهای اخیر، نبود شفافیت در زنجیره قیمت از نهاده تا محصول نهایی بوده است. اختلاف نظر میان تولیدکنندگان، دستگاههای نظارتی و شبکه توزیع درباره قیمت واقعی تمامشده، زمینهساز نوسانات قیمتی و بیاعتمادی فعالان بازار شده است. اعلام رسمی قیمت تمامشده محصولات طیور، آن هم با تکیه بر دادههای نقدی و بهروز، میتواند به کاهش این اختلافات کمک کند. این اقدام همچنین ابزار تحلیلی مهمی در اختیار سیاستگذاران قرار میدهد تا در صورت لزوم، مداخلات تنظیمگری خود را بر پایه دادههای واقعیتر انجام دهند.
قیمت دان مرغ؛ پایه محاسبات زنجیره تولید
بر اساس اطلاعیه دفتر امور طیور، میانگین قیمت یک کیلوگرم دان مرغ گوشتی با احتساب قیمت نقدی نهادهها، ۷۲ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شده است. دان مرغ بهعنوان اصلیترین نهاده تولید، سهم قابلتوجهی از هزینه تمامشده مرغ زنده و گوشت مرغ را به خود اختصاص میدهد. هرگونه تغییر در قیمت ذرت، کنجاله سویا و مکملها، بهصورت مستقیم در این عدد منعکس میشود. اعلام این رقم، مبنایی شفاف برای محاسبات بعدی زنجیره تولید فراهم میکند و میتواند معیار مقایسهای برای ارزیابی سود یا زیان مرغداران باشد.
مرغ زنده درب مرغداری؛ تراز سود تولیدکننده
در ادامه این زنجیره، میانگین قیمت یک کیلوگرم مرغ زنده درب مرغداری با احتساب سود مرغدار، ۲۰۳ هزار تومان برآورد شده است. این عدد نشان میدهد که در محاسبات جدید، سود متعارف تولیدکننده نیز لحاظ شده و صرفاً به هزینههای خام تولید بسنده نشده است. در شرایطی که بسیاری از مرغداران در سالهای گذشته از فشردگی حاشیه سود و حتی زیاندهی گلایه داشتند، ارائه یک قیمت مرجع میتواند به تثبیت انتظارات اقتصادی آنان کمک کند. البته تداوم این وضعیت منوط به ثبات نسبی در قیمت نهادهها و هزینههای جانبی مانند انرژی، حملونقل و خدمات دامپزشکی است.
قیمت گوشت مرغ گرم؛ حلقه اتصال تولید و بازار مصرف
گزارش دفتر امور طیور نشان میدهد میانگین قیمت یک کیلوگرم گوشت مرغ گرم عمده درب کشتارگاه، ۲۸۳ هزار و ۵۰۰ تومان محاسبه شده است. این بخش از زنجیره، نقطه تلاقی منافع تولیدکننده و توزیعکننده با حساسیتهای بازار مصرف است. قیمت گوشت مرغ گرم بهطور مستقیم بر سفره خانوارها اثر میگذارد و هرگونه نوسان آن میتواند واکنش اجتماعی و رسانهای به همراه داشته باشد. اعلام شفاف قیمت درب کشتارگاه، امکان تفکیک سهم هزینههای تولید از حاشیه سود شبکه توزیع را فراهم میکند و میتواند مبنایی برای نظارت مؤثرتر بر بازار باشد.
مرغ منجمد؛ نقش تنظیمگری در بازار
در بخش محصولات منجمد نیز میانگین قیمت یک کیلوگرم مرغ منجمد شیرینگپک با احتساب ۱۴ هزار تومان، حدود ۲۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شده است. مرغ منجمد بهعنوان یکی از ابزارهای مهم تنظیم بازار، بهویژه در دورههای اوج تقاضا یا کمبود عرضه، نقش مکملی در تعادلبخشی به بازار ایفا میکند. شفافسازی قیمت تمامشده این محصول میتواند به برنامهریزی دقیقتر ذخایر استراتژیک و سیاستهای مداخلهای دولت کمک کند.
پیامدهای اقتصادی برای تولیدکنندگان و فعالان بازار
اعلام قیمت تمامشده محصولات طیور بر مبنای نرخ نقدی نهادهها، پیامی روشن برای تولیدکنندگان دارد. این اقدام به آنان امکان میدهد تصمیمات سرمایهگذاری، جوجهریزی و برنامهریزی تولید خود را بر اساس دادههای واقعیتری اتخاذ کنند. همچنین برای فعالان بازار و توزیعکنندگان، این ارقام معیار سنجش منطقی بودن قیمتهای عرضهشده در بازار محسوب میشود. در بلندمدت، چنین شفافیتی میتواند به کاهش رفتارهای هیجانی و سفتهبازانه در بازار مرغ منجر شود.
تأثیر بر مصرفکننده و سیاستهای حمایتی
اگرچه اعلام قیمت تمامشده بهتنهایی به معنای افزایش یا کاهش فوری قیمت مصرفکننده نیست، اما میتواند جهتگیری سیاستهای حمایتی دولت را مشخصتر کند. در صورتی که فاصله معناداری میان قیمت تمامشده و توان خرید خانوارها ایجاد شود، ابزارهایی مانند یارانه هدفمند یا تنظیم عرضه میتواند در دستور کار قرار گیرد. از این منظر، گزارش دفتر امور طیور نهتنها یک اطلاعیه فنی، بلکه مبنای تصمیمسازی اجتماعی و اقتصادی نیز به شمار میرود.
جمعبندی
نامه مدیرکل دفتر امور طیور و اعلام رسمی قیمت تمامشده محصولات طیور بر اساس نرخ نقدی نهادهها در ۲۶ بهمن ۱۴۰۴، گامی مهم در مسیر شفافسازی بازار و همسویی با اصلاح سیاستهای ارزی کشور محسوب میشود. ارائه ارقام دقیق برای دان مرغ، مرغ زنده، گوشت مرغ گرم و مرغ منجمد، تصویری روشنتر از زنجیره هزینهها ترسیم کرده و میتواند به تصمیمگیری آگاهانهتر تولیدکنندگان، تنظیمگران و حتی مصرفکنندگان کمک کند. تداوم این رویکرد و بهروزرسانی منظم دادهها، شرط لازم برای ایجاد ثبات نسبی در بازاری است که سالها با نوسان و ابهام دستوپنجه نرم کرده است.
