قیمت پیاز و گوجهفرنگی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵؛ گوجه کیلویی ۱۲۰ هزار تومان شد | صادرات ۳ محصول کشاورزی ممنوع شد
بازار محصولات کشاورزی در روزهای پایانی آبان ۱۴۰۵ با افزایش قیمت برخی اقلام پرمصرف خانوارها مواجه شده است. پیاز و گوجهفرنگی که از مهمترین مواد اولیه سبد غذایی خانوارهای ایرانی هستند، در هفتههای اخیر رشد قیمت داشتهاند و همین موضوع بار دیگر مسئله مدیریت تولید، صادرات و توزیع محصولات کشاورزی را به یکی از موضوعات مهم اقتصادی تبدیل کرده است.
اکبر یاوری، رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران نبود هماهنگی میان سیاستهای صادراتی و وضعیت عرضه داخلی را یکی از عوامل اصلی گرانی این محصولات دانسته است.
به اعتقاد وی، تصمیمگیری درباره صادرات محصولات کشاورزی باید بر اساس میزان تولید، ذخایر انبارها، زمان برداشت و نیاز بازار داخلی انجام شود. در غیر این صورت، حتی صادرات مقادیری که در شرایط عادی قابل مدیریت است، ممکن است هنگام کاهش عرضه داخلی به افزایش قیمت منجر شود.
این اظهارات نشاندهنده یکی از چالشهای ساختاری بازار کشاورزی است؛ بازاری که در آن تصمیمهای مرتبط با کشت و صادرات باید ماهها پیش از عرضه محصول اتخاذ شوند، اما تغییرات قیمت معمولاً در مدت کوتاهی بر هزینه خانوارها تأثیر میگذارد.
از سوی دیگر، صادرات برای کشاورزان و تولیدکنندگان اهمیت اقتصادی دارد و میتواند انگیزه تولید را تقویت کند. بنابراین مسئله اصلی تنها محدود کردن صادرات نیست، بلکه ایجاد تعادل میان درآمد تولیدکنندگان و تأمین پایدار نیاز مصرفکنندگان داخلی است.
صادرات پیاز و گوجهفرنگی ممنوع شد؛ تصمیم جدید دولت برای کنترل قیمتها
در تحول مهمی که پس از انتشار انتقادات رئیس اتحادیه بارفروشان رخ داد، سازمان توسعه تجارت ایران ممنوعیت صادرات سه محصول پرمصرف کشاورزی را اعلام کرد.
بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم در ساعت ۱۳:۲۸ چهارشنبه ۲۷ آبان، دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت با استناد به مکاتبات وزارت جهاد کشاورزی، ممنوعیت صادرات انواع پیاز، سیبزمینی و گوجهفرنگی را تا اطلاع ثانوی به گمرکات اجرایی ابلاغ کرده است.
پیش از این، صادرات پیاز و گوجهفرنگی زراعی تحت شرایط مشخصی امکانپذیر بود، اما در تصمیم جدید، محدودیتها به ممنوعیت کامل صادرات این محصولات تغییر یافته است.
اهمیت این تصمیم در آن است که بخشی از محصولاتی که پیشتر امکان خروج از کشور را داشتند، اکنون باید در بازار داخلی عرضه شوند یا برای آنها مسیر مصرف و نگهداری دیگری تعیین شود.
با این حال، ممنوعیت صادرات بهتنهایی تضمینکننده کاهش فوری قیمتها نیست. اثرگذاری آن به میزان محصولی که از صادرات بازمیماند، سرعت انتقال به مراکز عمدهفروشی، شرایط نگهداری و میزان تقاضای داخلی وابسته خواهد بود.
کاهش ۳ هزار هکتاری سطح زیر کشت پیاز؛ چرا عرضه داخلی محدود شد؟
یکی از مهمترین دلایل افزایش قیمت پیاز، کاهش تولید و افت ذخایر این محصول عنوان شده است. رئیس اتحادیه بارفروشان تهران اعلام کرده که سطح زیر کشت پیاز در سال جاری حدود ۳ هزار هکتار کاهش یافته و موجودی انبارها نیز نسبت به گذشته نزدیک به ۵۰ درصد کمتر شده است.
به گفته یاوری، افزایش هزینه نهادههای کشاورزی، مشکلات تأمین برق و زیان کشاورزان در سال گذشته موجب شده بخشی از تولیدکنندگان انگیزه کمتری برای کشت پیاز داشته باشند.
این آمار بر اساس اظهارات رئیس اتحادیه مطرح شده و برای ارزیابی دقیق میزان کاهش تولید در سطح ملی، انتشار اطلاعات رسمی وزارت جهاد کشاورزی ضروری است.
کاهش سطح زیر کشت میتواند پیامدهای بلندمدتی برای بازار داشته باشد. زمانی که کشاورز به دلیل زیان اقتصادی تصمیم میگیرد سطح تولید را کاهش دهد، آثار این تصمیم در فصل برداشت بعدی و هنگام عرضه محصول آشکار میشود.
همچنین کاهش موجودی انبارها باعث میشود بازار در برابر افزایش تقاضا یا اختلال در زنجیره تأمین آسیبپذیرتر شود. در چنین شرایطی، تغییرات صادرات یا حملونقل میتواند نوسانات قیمت را تشدید کند.
صادرات روزانه ۲ هزار تن پیاز؛ بخشنامه قبلی چه مشکلی داشت؟
یاوری در تشریح مشکلات صادرات پیاز مدعی شده بود که با وجود محدودیتهای تعیینشده برای پنج استان، روزانه حدود ۲ هزار تن پیاز از کشور صادر میشود.
به گفته وی، مقررات پیشین برای زنجان، اصفهان، آذربایجان شرقی، سمنان و خراسان محدودیتهایی در نظر گرفته بود، اما امکان انتقال محصول به استانهای دیگر و صادرات آن از مبادی متفاوت، اجرای محدودیتها را با مشکل مواجه میکرد.
رئیس اتحادیه بارفروشان برای توضیح این مسئله به انتقال پیاز از زنجان به خوزستان و صادرات آن از مرز شلمچه اشاره کرده است. از نگاه وی، چنین سازوکاری میتوانست محدودیتهای منطقهای صادرات را کماثر کند.
البته رقم صادرات روزانه ۲ هزار تن و میزان تخطی از محدودیتهای قبلی، در گزارش بررسیشده با آمار مستقل گمرکی تطبیق داده نشده است.
با ابلاغ ممنوعیت سراسری جدید، چارچوب قانونی صادرات این محصولات تغییر کرده است. با این حال، بررسی میزان اجرای ممنوعیت و اثر واقعی آن بر عرضه داخلی نیازمند انتشار آمار گمرک و وضعیت بازار در روزهای آینده خواهد بود.
قیمت پیاز و گوجهفرنگی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ چقدر است؟
بررسی نرخنامه میدان بزرگ میوه و ترهبار تهران برای هفته ۲۵ آبان تا اول آذر ۱۴۰۵ نشان میدهد قیمت عمدهفروشی انواع پیاز و گوجهفرنگی تفاوت قابل توجهی دارد.
بر اساس گزارش خبرگزاری مهر، قیمت هر کیلوگرم پیاز سفید ۶۹ هزار تومان و پیاز زرد و قرمز ۱۰۹ هزار تومان اعلام شده است. همچنین نرخ عمدهفروشی گوجهفرنگی گلخانهای ۷۹ هزار تومان، گوجهفرنگی بوتهرس ۸۵ هزار تومان و گوجهفرنگی گیلاسی ریز ۹۹ هزار تومان ثبت شده است.
در همین نرخنامه، قیمت سیبزمینی ۷۶ هزار تومان و خیار رسمی ۶۹ هزار تومان اعلام شده است. این ارقام مربوط به عمدهفروشی هستند و نباید با قیمت نهایی فروشگاههای سطح شهر یکسان تلقی شوند.
از سوی دیگر، رئیس اتحادیه بارفروشان تهران قیمت گوجهفرنگی در میدان بار را بین ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان عنوان کرده و گفته است که مصرفکننده در برخی موارد همین محصول را با قیمت ۱۲۰ هزار تومان خریداری میکند.
این اختلاف نشان میدهد علاوه بر قیمت تولید و عمدهفروشی، هزینههای توزیع نیز بر نرخ نهایی تأثیر قابل توجهی دارند.
چرا گوجهفرنگی از میدان بار تا مغازه ۴۰ هزار تومان گرانتر میشود؟
اختلاف قیمت گوجهفرنگی در میدان بار و خردهفروشی یکی از مسائل مهم بازار محصولات کشاورزی است.
اگر قیمت عمدهفروشی هر کیلوگرم گوجهفرنگی ۸۰ هزار تومان باشد و مصرفکننده آن را ۱۲۰ هزار تومان خریداری کند، اختلاف دو نرخ به ۴۰ هزار تومان میرسد. این فاصله معادل ۵۰ درصد قیمت اولیه است.
البته تمام این اختلاف را نمیتوان سود فروشنده دانست. هزینه حملونقل، تخلیه و بارگیری، اجاره واحد صنفی، افت کیفیت، ضایعات و هزینه نگهداری در تعیین قیمت نهایی نقش دارند.
با این حال، افزایش فاصله قیمت عمدهفروشی و خردهفروشی میتواند ضرورت بررسی عملکرد شبکه توزیع و هزینههای واقعی آن را بیشتر کند.
برای اصلاح این وضعیت، شفافیت در اعلام قیمتها و تقویت رقابت در شبکه فروش اهمیت دارد. کاهش تعداد واسطهها در صورتی میتواند به نفع مصرفکننده باشد که هزینههای توزیع واقعاً کاهش پیدا کند و صرفاً سود میان بازیگران مختلف جابهجا نشود.
برداشت گوجهفرنگی بوشهر چه تأثیری بر قیمت بازار دارد؟
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده از سوی رئیس اتحادیه بارفروشان، اهمیت زمان برداشت گوجهفرنگی در مناطق مختلف کشور است.
یاوری معتقد است تا پیش از آغاز برداشت گسترده محصول در مناطقی مانند بهبهان، دیر و بوشهر، مدیریت صادرات باید با توجه به وضعیت عرضه داخلی انجام شود.
به گفته وی، در مقطع فعلی بخش مهمی از گوجهفرنگی بازار از استان فارس تأمین میشود و افزایش صادرات پیش از ورود محصولات مناطق جنوبی میتواند فشار بیشتری بر عرضه ایجاد کند.
این موضوع نشان میدهد بازار گوجهفرنگی به تقویم برداشت و تغییر مناطق تولید وابستگی زیادی دارد. زمانی که عرضه یک منطقه کاهش پیدا میکند، ورود محصول از مناطق دیگر میتواند در تعدیل قیمتها مؤثر باشد.
با این حال، میزان این اثر به حجم برداشت، وضعیت آبوهوا، کیفیت محصول و هزینه حملونقل بستگی دارد.
آیا ممنوعیت صادرات باعث کاهش قیمت پیاز و گوجهفرنگی میشود؟
ممنوعیت صادرات میتواند در کوتاهمدت بخشی از فشار تقاضای خارجی بر بازار داخلی را کاهش دهد. اگر محصولاتی که برای صادرات آماده شدهاند وارد شبکه توزیع داخلی شوند، احتمال افزایش عرضه و تعدیل قیمت وجود خواهد داشت.
با این حال، تأثیر تصمیم جدید بر پیاز و گوجهفرنگی ممکن است متفاوت باشد.
پیاز قابلیت نگهداری بیشتری نسبت به گوجهفرنگی دارد و وضعیت موجودی انبارها در قیمتگذاری آن نقش مهمی ایفا میکند. در مقابل، گوجهفرنگی محصولی فسادپذیر است و تغییر سریع حجم عرضه میتواند نوسانات بیشتری در قیمت آن ایجاد کند.
از سوی دیگر، ممنوعیت طولانیمدت صادرات ممکن است برای کشاورزانی که تولید خود را بر اساس تقاضای خارجی برنامهریزی کردهاند، مشکلات اقتصادی ایجاد کند.
به همین دلیل، پایداری بازار نیازمند سیاستهایی است که علاوه بر تأمین نیاز داخلی، امکان برنامهریزی اقتصادی برای تولیدکنندگان را نیز فراهم کند.
پیشبینی قیمت پیاز و گوجهفرنگی در آذر ۱۴۰۵
با توجه به ممنوعیت جدید صادرات و احتمال افزایش عرضه داخلی، میتوان انتظار داشت در صورت اجرای مؤثر بخشنامه، بخشی از فشار افزایشی قیمتها کاهش پیدا کند.
در بازار گوجهفرنگی، آغاز برداشت محصول در مناطق جنوبی میتواند عامل دیگری برای افزایش عرضه باشد. اگر برداشت به میزان کافی انجام شود و محصول بهموقع به مراکز مصرف برسد، احتمال تعدیل قیمت در هفتههای آینده وجود خواهد داشت.
در بازار پیاز، شرایط پیچیدهتر است. کاهش سطح زیر کشت و افت احتمالی ذخایر انبارها میتواند مانع کاهش سریع قیمت شود. بنابراین حتی با ممنوعیت صادرات، بازگشت نرخها به سطوح قبلی قطعی نیست.
در مقابل، اگر محدودیت صادرات به افزایش محسوس موجودی بازار منجر نشود یا هزینههای تولید و حملونقل همچنان بالا باقی بماند، احتمال تداوم گرانی وجود دارد.
این پیشبینیها سناریویی هستند و برای تعیین زمان یا میزان کاهش قیمت، باید تغییرات عرضه و نرخهای روزانه در هفتههای آینده بررسی شود.
جمعبندی؛ بازار پیاز و گوجهفرنگی در انتظار اثر ممنوعیت صادرات
تحولات چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ نشان میدهد افزایش قیمت پیاز و گوجهفرنگی حاصل مجموعهای از مشکلات تولید، عرضه، صادرات و توزیع است.
اظهارات رئیس اتحادیه بارفروشان درباره کاهش ۳ هزار هکتاری سطح زیر کشت پیاز، افت ذخایر انبارها و ایرادهای مقررات قبلی صادرات، از فشارهای موجود بر بازار حکایت دارد.
در همین حال، ابلاغ ممنوعیت صادرات پیاز، سیبزمینی و گوجهفرنگی مهمترین تصمیم جدید برای مدیریت بازار داخلی است.
با این وجود، موفقیت این تصمیم تنها با کاهش قیمت در میدان بار و فروشگاهها قابل ارزیابی خواهد بود. اگر ممنوعیت صادرات با افزایش عرضه، کاهش ضایعات و بهبود شبکه توزیع همراه شود، احتمال تعدیل نرخها وجود دارد.
در مجموع، قیمت پیاز و گوجهفرنگی در روزهای آینده بیش از هر چیز به میزان اجرای ممنوعیت جدید، موجودی انبارها و ورود محصولات تازه از مناطق تولیدکننده وابسته خواهد بود.