قیمت لاستیک خودرو آزاد شد؛ افزایش ۳۰ تا ۳۳ درصدی نرخ تایرهای سواری | گرانی جدید در راه بازار است؟
صنعت تایر ایران پس از سالها فعالیت در چارچوب قیمتگذاری دستوری، با تغییر مهمی در سازوکار تعیین نرخ محصولات سبک مواجه شده است. بر اساس مصوبه ستاد تنظیم بازار که در نشست ۱۷ آبان به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، به تصویب رسید، تایر و روغن موتور خودروهای سبک تا پایان سال جاری از شمول قیمتگذاری دستوری خارج میشوند.
هدف اعلامشده این تصمیم، حمایت از تولید داخلی، تعدیل قیمتها و ایجاد شرایط مناسبتر برای فعالیت تولیدکنندگان عنوان شده است. بر اساس گزارش منتشرشده از نشست ستاد تنظیم بازار، سازوکار توزیع تایر خودروهای سنگین و روغن دیزلی فعلاً مطابق روال گذشته ادامه خواهد یافت.
اهمیت این مصوبه در آن است که تولیدکنندگان تایرهای سبک امکان بیشتری برای تعیین نرخ فروش محصولات متناسب با هزینههای تولید و شرایط بازار پیدا میکنند. پیش از این، فاصله میان قیمتهای مصوب کارخانهای و نرخ فروش در بازار آزاد، یکی از مشکلات مهم شبکه توزیع تایر محسوب میشد.
در شرایط قیمتگذاری دستوری، پایین ماندن نرخ کارخانه نسبت به قیمت بازار میتواند زمینه ایجاد سود برای واسطهها را فراهم کند. به همین دلیل، یکی از اهداف سیاست جدید، کاهش این اختلاف و محدود کردن فرصتهای واسطهگری عنوان شده است.
با این حال، آزادسازی قیمت الزاماً به معنای کاهش مبلغ پرداختی مصرفکننده نیست. حتی ممکن است در مرحله نخست، نرخ کارخانه افزایش پیدا کند و کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار از همین مسیر اتفاق بیفتد.
افزایش ۳۰ تا ۳۳ درصدی قیمت تایر سواری؛ کدام شرکتها نرخها را تغییر دادند؟
بررسی تازهترین اطلاعیههای منتشرشده در بازار سرمایه نشان میدهد برخی تولیدکنندگان داخلی بلافاصله پس از اجرایی شدن تصمیم جدید، نرخ فروش محصولات رادیال سواری خود را افزایش دادهاند.
شرکت کویر تایر با نماد بورسی «پکویر» از افزایش میانگین ۳۳ درصدی نرخ فروش تایرهای رادیال سواری خبر داده است. همچنین مجتمع صنایع لاستیک یزد با نماد «پیزد» افزایش میانگین ۳۰ درصدی قیمت این گروه از محصولات را اعلام کرده است.
مجتمع صنعتی آرتاویل تایر، تولیدکننده لاستیکهای گلدستون، نیز در اطلاعیه خود افزایش میانگین ۳۰ درصدی نرخ محصولات رادیال سواری را مطرح کرده است. براساس گزارشهای منتشرشده از افشاهای کدال، نرخهای جدید کویر تایر و لاستیک یزد از ۲۷ آبان اعمال میشوند.
این ارقام نشان میدهد تغییر سازوکار قیمتگذاری تنها در سطح یک تصمیم اداری باقی نمانده و تعدادی از تولیدکنندگان، اصلاح نرخ فروش را آغاز کردهاند.
با این حال، باید میان افزایش میانگین نرخ فروش کارخانهای و رشد قیمت نهایی در فروشگاهها تفاوت قائل شد. افزایش ۳۰ درصدی میانگین نرخ یک شرکت لزوماً به معنای گران شدن تمام سایزها و مدلهای لاستیک به همین میزان نیست.
همچنین موجودی قبلی فروشگاهها، شرایط رقابت، هزینه حمل و حاشیه سود شبکه توزیع میتواند بر زمان و میزان انتقال نرخهای جدید به بازار مصرف اثر بگذارد.
تغییر نرخ ارز مواد اولیه تایر؛ هزینه تولید لاستیک چقدر افزایش مییابد؟
همزمان با خروج تایرهای سبک از قیمتگذاری دستوری، تغییر شیوه تأمین ارز مورد نیاز تولیدکنندگان نیز به یکی از مهمترین موضوعات صنعت لاستیک تبدیل شده است.
بر اساس توضیحات شرکت آرتاویل تایر، وزارت صنعت، معدن و تجارت در ابلاغیه جدید خود نحوه تأمین ارز برخی مواد اولیه، ماشینآلات و قطعات را تغییر داده است. طبق این ابلاغیه، کائوچو و برخی مواد شیمیایی همچنان امکان تأمین ارز از طریق مرکز مبادله را دارند، اما تولیدکنندگان برای خرید سایر اقلام باید از روشهای مجاز دیگری استفاده کنند.
ارز حاصل از صادرات و سپرده ارزی شرکتها یا سایر اشخاص از جمله مسیرهای پیشبینیشده برای تأمین ارز این گروه از کالاهاست.
اهمیت این تغییر در آن است که بخش قابل توجهی از مواد اولیه صنعت تایر، بهویژه لاستیک طبیعی و برخی ترکیبات شیمیایی تخصصی، با قیمتهای وابسته به بازارهای جهانی تأمین میشوند. بنابراین تغییر نرخ مؤثر ارز میتواند هزینه تمامشده تولید را افزایش دهد.
اگر تولیدکنندگان برای خرید مواد اولیه ناچار به استفاده از منابع ارزی گرانتر شوند، افزایش قیمت فروش لزوماً به معنای رشد متناسب سودآوری آنها نخواهد بود. بخشی از درآمد اضافی ممکن است صرف جبران هزینههای جدید مواد اولیه، تجهیزات و قطعات شود.
آرتاویل تایر نیز در گزارش خود تأکید کرده است که با وجود تغییر نرخ فروش، افزایش هزینههای تولید میتواند آثار مثبت تصمیم جدید بر سودآوری شرکت را محدود کند.
آیا آزادسازی قیمت لاستیک به کاهش قیمت در بازار منجر میشود؟
یکی از مهمترین اهداف اعلامشده برای آزادسازی قیمت تایر، کاهش فاصله میان نرخ کارخانه و بازار آزاد است. این فاصله در ماههای گذشته موجب شده برخی محصولات با قیمتهایی بالاتر از نرخ رسمی در اختیار مصرفکنندگان قرار بگیرند.
گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت بازار لاستیک در آبان ۱۴۰۵ از اختلاف قیمت قابل توجه برخی محصولات در کارخانه و شبکه فروش حکایت دارد. در بعضی موارد، فاصله نرخ کارخانه و بازار بین ۶۰ تا ۱۰۰ درصد گزارش شده است؛ هرچند این ارقام به تمام برندها و سایزهای تایر قابل تعمیم نیست.
در چنین شرایطی، افزایش نرخ کارخانه میتواند بخشی از انگیزه واسطهگری را کاهش دهد. زمانی که اختلاف قیمت رسمی و آزاد کمتر شود، فرصت کسب سود از خرید محصول با نرخ پایینتر و فروش آن با قیمت بالاتر نیز محدودتر خواهد شد.
با این حال، موفقیت این سیاست به میزان عرضه واقعی محصولات بستگی دارد. اگر تولید و توزیع افزایش پیدا نکند، افزایش نرخ کارخانه ممکن است به رشد قیمت مصرفکننده منجر شود، بدون آنکه مشکل دسترسی به تایر برطرف شده باشد.
بنابراین برای ارزیابی نتیجه آزادسازی قیمت لاستیک، باید علاوه بر نرخهای کارخانه، تغییرات قیمت فروشگاهی، میزان موجودی بازار و حجم تولید شرکتها نیز بررسی شود.
تأثیر افزایش قیمت لاستیک بر هزینه خانوارها
لاستیک یکی از اقلام مصرفی ضروری خودرو محسوب میشود و افزایش قیمت آن میتواند هزینه نگهداری وسایل نقلیه را افزایش دهد.
برخلاف برخی هزینههای اختیاری خودرو، تعویض تایر فرسوده یک موضوع مرتبط با ایمنی است. استفاده از لاستیکهایی که عمق آج کافی ندارند، آسیبدیدهاند یا عمر مفید آنها پایان یافته است، میتواند احتمال بروز حادثه را افزایش دهد.
از این رو، افزایش قیمت لاستیک ممکن است بخشی از خانوارها را با فشار مالی بیشتری برای تعویض بهموقع تایر مواجه کند.
برای روشن شدن اثر افزایش نرخ، اگر قیمت یک جفت لاستیک پیش از اصلاح قیمت ۱۰ میلیون تومان باشد، افزایش ۳۰ درصدی آن هزینه خرید را به ۱۳ میلیون تومان میرساند. در صورت افزایش ۳۳ درصدی نیز قیمت به ۱۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید.
البته این محاسبه صرفاً نمونهای برای نمایش اثر افزایش نرخ است و قیمت واقعی یک برند یا سایز مشخص محسوب نمیشود.
برای رانندگان تاکسی، خودروهای اینترنتی و افرادی که پیمایش سالانه بالایی دارند، این تغییرات اهمیت بیشتری خواهد داشت؛ زیرا هزینه تعویض تایر سهم قابل توجهی در مخارج نگهداری خودرو دارد.
آزادسازی قیمت لاستیک چه تأثیری بر تولید کارخانهها دارد؟
از دیدگاه تولیدکنندگان، اصلاح قیمت فروش میتواند زمینه افزایش منابع مالی و بهبود توان خرید مواد اولیه را فراهم کند.
یکی از مشکلات صنایع تولیدی در شرایط تورمی، فاصله میان زمان خرید مواد اولیه و دریافت درآمد حاصل از فروش محصول است. اگر قیمت مواد اولیه افزایش یابد اما نرخ فروش محصول ثابت باقی بماند، سرمایه در گردش مورد نیاز کارخانه بیشتر میشود.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت فروش میتواند بخشی از فشار نقدینگی را کاهش دهد و امکان استمرار تولید را تقویت کند.
پیشتر نیز در گزارشهای مربوط به بازار تایر، افزایش احتمالی تولید تا پایان سال بهعنوان یکی از پیامدهای مورد انتظار اصلاح قیمتگذاری مطرح شده بود.
با این حال، تحقق این هدف قطعی نیست. میزان دسترسی تولیدکنندگان به ارز، مواد اولیه، انرژی و منابع مالی همچنان تعیینکننده خواهد بود.
همچنین اگر افزایش قیمت باعث کاهش شدید تقاضای مصرفکنندگان شود، ممکن است بخشی از آثار مثبت اصلاح نرخ بر تولید و فروش خنثی شود.
به همین دلیل، افزایش درآمد اسمی شرکتهای تایرساز را نمیتوان بدون بررسی رشد هزینهها و حجم فروش، معادل افزایش سود واقعی آنها دانست.
وضعیت لاستیک دولتی پس از آزادسازی قیمتها چه میشود؟
یکی از پرسشهای مهم خریداران این است که با اجرای مصوبه جدید، عرضه لاستیک با نرخ مصوب و طرحهای فروش مستقیم چه وضعیتی پیدا میکند.
در ماههای گذشته، طرحهایی برای توزیع مستقیم لاستیک از طریق برخی واحدهای صنفی و مراکز فروش اجرا شده است. هدف اصلی این اقدامات، کاهش واسطهها و تسهیل دسترسی مصرفکنندگان به محصولات داخلی بوده است.
با این حال، خروج تایرهای سبک از قیمتگذاری دستوری میتواند مبنای تعیین نرخ در این شبکهها را نیز تغییر دهد. ادامه فروش مستقیم الزاماً به معنای حفظ قیمتهای قبلی نیست.
بر اساس گزارشهای روز ۲۷ آبان، طرح عرضه تایر از طریق مراکز منتخب همچنان مطرح است، اما فهرست یکپارچه و قطعی از قیمتهای جدید تمام برندها و سایزها منتشر نشده است.
بنابراین خریداران باید پیش از ثبت سفارش، قیمت نهایی، مشخصات محصول، تاریخ تولید و شرایط گارانتی را از فروشنده یا نمایندگی معتبر استعلام کنند.
پیشبینی قیمت لاستیک خودرو در آذر ۱۴۰۵؛ گرانی ادامه دارد؟
با توجه به افزایش نرخ کارخانهای اعلامشده توسط برخی شرکتها، احتمال انتقال بخشی از این تغییرات به قیمتهای خردهفروشی در هفتههای آینده وجود دارد.
در سناریوی نخست، اگر تولیدکنندگان بتوانند عرضه محصولات را افزایش دهند و رقابت در شبکه توزیع تقویت شود، ممکن است فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، حتی با افزایش نرخ رسمی، میزان رشد قیمت در بازار مصرف میتواند کمتر از درصد افزایش کارخانه باشد.
در سناریوی دوم، اگر هزینه تأمین ارز مواد اولیه افزایش یابد یا محدودیتهای تولید ادامه پیدا کند، احتمال رشد بیشتر قیمت فروشگاهی وجود خواهد داشت.
سناریوی سوم نیز به کاهش تقاضای مؤثر مربوط است. اگر قیمتها از توان خرید بخشی از مصرفکنندگان فاصله بگیرند، ممکن است فروشندگان برای جذب مشتری مجبور به تعدیل حاشیه سود خود شوند.
با این حال، پیشبینی دقیق افزایش قیمت لاستیک در آذرماه به اطلاعات کاملتری از نرخهای فروش کارخانهها، موجودی بازار و تغییرات هزینه تولید نیاز دارد.
جمعبندی؛ بازار لاستیک در آستانه تغییر بزرگ قیمتها
تصمیم ستاد تنظیم بازار برای خروج تایرهای سبک از قیمتگذاری دستوری تا پایان سال ۱۴۰۵، یکی از مهمترین تغییرات سیاستگذاری در صنعت تایر محسوب میشود.
بررسی اطلاعیههای منتشرشده در ۲۷ آبان نشان میدهد برخی تولیدکنندگان داخلی افزایش میانگین ۳۰ تا ۳۳ درصدی نرخ فروش محصولات رادیال سواری را آغاز کردهاند.
با این حال، افزایش قیمت کارخانه الزاماً به معنای رشد سودآوری تولیدکنندگان یا گران شدن تمام لاستیکهای بازار به همان میزان نیست. تغییر هزینه تأمین ارز، شرایط عرضه و میزان رقابت در شبکه توزیع، نقش تعیینکنندهای در نتیجه نهایی این سیاست خواهد داشت.
در مجموع، آزادسازی قیمت لاستیک میتواند زمینه کاهش رانت و بهبود تأمین مالی تولید را فراهم کند، اما برای مصرفکنندگان، نتیجه اصلی زمانی مشخص میشود که نرخهای جدید در فروشگاهها تثبیت شده و آثار این تصمیم بر موجودی و قیمت نهایی بازار آشکار شود.