ممنوعیت فروش مرغ کامل بالای ۲ کیلوگرم از اول دی ۱۴۰۵؛ تصمیم جدید دولت چه تأثیری بر قیمت مرغ دارد؟
بازار گوشت مرغ ایران از ابتدای زمستان با تغییر مهمی در شیوه عرضه محصولات روبهرو خواهد شد. براساس برنامه اعلامشده وزارت جهاد کشاورزی، عرضه مرغ کامل با وزن بیش از دو کیلوگرم در شبکه توزیع محدود میشود و مرغهای سنگینتر باید به بخش قطعهبندی اختصاص پیدا کنند.
روحالله زحمتکش، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، روز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ در گفتوگو با ایسنا تأکید کرد که اجرای طرح تولید مرغ سایز یکی از ضرورتهای صنعت طیور است.
به گفته او، ادامه پرورش مرغ تا وزنهای بالا میتواند مصرف خوراک و هزینههای نگهداری را افزایش دهد و بهرهوری اقتصادی واحدهای تولیدی را کاهش دهد.
در این طرح، هدف اصلی مدیریت سن و وزن کشتار و عرضه مرغهایی با اندازه مناسبتر برای مصرف خانوارهاست.
نکته مهم اینکه تصمیم جدید به معنای حذف کامل مرغهای درشت از بازار نیست. آنچه تغییر میکند، شیوه عرضه این محصولات است و گوشت حاصل از مرغهای سنگینتر همچنان میتواند از مسیر قطعهبندی به بازار مصرف برسد.
آیا فروش مرغهای بالای دو کیلوگرم ممنوع میشود؟
یکی از ابهامهای مهم درباره طرح جدید، تفاوت میان ممنوعیت عرضه مرغ کامل و ممنوعیت تولید مرغ سنگین است.
براساس توضیحات تازه معاون وزارت جهاد کشاورزی، مرغهای بالای دو کیلوگرم قرار است به جای عرضه به شکل لاشه کامل، وارد فرآیند قطعهبندی شوند.
به این ترتیب، مصرفکنندگان همچنان میتوانند محصولاتی مانند ران، سینه، بال و سایر قطعات مرغ را خریداری کنند؛ حتی اگر این محصولات از مرغهایی با وزن بالاتر تهیه شده باشند.
البته درباره سقف وزنی دقیق طرح، ارقام متفاوتی در ابلاغیهها و اظهارات مسئولان مطرح شده است.
در ابلاغیه صنفی منتشرشده در ۲۲ مهر، سقف وزن لاشه مرغ کامل ۲.۲ کیلوگرم تعیین شده بود. در اظهارات جدیدتر، رقم حدود دو کیلوگرم مطرح شده و در نشست ۲۷ آبان استان گلستان نیز به مرغهای حدود ۲.۴ تا ۲.۵ کیلوگرمی اشاره شده است.
این تفاوت نشان میدهد ابلاغ دستورالعمل اجرایی نهایی و مشخص شدن مبنای محاسبه وزن زنده یا وزن لاشه برای جلوگیری از اختلاف در کشتارگاهها ضروری است.
مرغ سایز چیست و چرا وزارت جهاد به دنبال اجرای آن است؟
مرغ سایز به مرغ گوشتی گفته میشود که در سن و وزن مشخصی کشتار میشود تا از نظر مصرف خوراک، هزینه پرورش و کیفیت محصول در محدوده اقتصادی مناسبی قرار داشته باشد.
براساس توضیحات زحمتکش، هدف برنامه جدید رسیدن به مرغهایی با میانگین وزن حدود یک کیلو و ۴۰۰ گرم در شبکه عرضه است.
در صنعت طیور، افزایش وزن مرغ با رشد مصرف خوراک همراه است، اما میزان افزایش وزن در تمام مراحل پرورش نسبت یکسانی با مقدار خوراک مصرفی ندارد.
به همین دلیل، ادامه نگهداری مرغ پس از رسیدن به وزن اقتصادی ممکن است برای تولیدکننده مقرونبهصرفه نباشد.
اجرای طرح مرغ سایز با هدف کاهش طول دوره پرورش و استفاده بهینهتر از نهادههایی مانند ذرت و کنجاله سویا دنبال میشود.
با این حال، وزن اقتصادی کشتار برای تمام واحدها یکسان نیست و عواملی مانند نژاد، کیفیت خوراک، شرایط سالن و مدیریت گله بر آن تأثیر میگذارند.
هزینه پرورش مرغ پس از ۴۰ روزگی چقدر افزایش مییابد؟
یکی از دلایل اصلی اجرای طرح جدید، افزایش هزینههای نگهداری طیور در سنین بالاتر است.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده که پس از حدود ۴۰ روزگی، هزینههای بهداشتی و درمانی مرغ میتواند افزایش پیدا کند.
در این مرحله، تولیدکننده علاوه بر تأمین خوراک، باید هزینههایی مانند انرژی، تهویه، نیروی انسانی و مراقبتهای دامپزشکی را برای مدت بیشتری پرداخت کند.
هرچه دوره پرورش طولانیتر شود، سرمایه مرغدار نیز مدت بیشتری در چرخه تولید باقی میماند.
از سوی دیگر، کاهش تعداد روزهای پرورش در صورت مدیریت صحیح میتواند امکان برنامهریزی بهتر برای دورههای بعدی جوجهریزی را فراهم کند.
البته کاهش سن کشتار نباید بدون توجه به وزن مناسب بازار و شرایط اقتصادی مرغدار انجام شود؛ زیرا اگر وزن نهایی بیش از حد کاهش یابد، ممکن است درآمد حاصل از فروش هر قطعه نیز کمتر شود.
بنابراین، موفقیت طرح به ایجاد تعادل میان هزینه تولید و درآمد مرغداران وابسته خواهد بود.
ضریب تبدیل خوراک مرغ سایز؛ صرفهجویی در مصرف نهادههای دامی
یکی از مهمترین شاخصهای بهرهوری در صنعت مرغداری، ضریب تبدیل خوراک است.
این شاخص نشان میدهد برای تولید هر واحد افزایش وزن زنده مرغ چه مقدار خوراک مصرف شده است.
براساس مثال مطرحشده از سوی معاون وزارت جهاد کشاورزی، ضریب تبدیل خوراک در مرغ سایز میتواند حدود ۱.۶ باشد، در حالی که این عدد در مرغهای درشت به حدود ۱.۸ افزایش پیدا میکند.
به بیان ساده، در مثال نخست برای هر کیلوگرم افزایش وزن زنده حدود یک کیلو و ۶۰۰ گرم خوراک مصرف میشود، اما در حالت دوم مقدار خوراک به یک کیلو و ۸۰۰ گرم میرسد.
این اختلاف ۲۰۰ گرمی در مقیاس تولید صنعتی میتواند اهمیت اقتصادی قابل توجهی داشته باشد.
با این حال، ارقام فوق نمونههایی برای توضیح تفاوت بهرهوری هستند و نمیتوان آنها را به همه مرغداریهای کشور تعمیم داد.
اگر اجرای طرح بتواند ضریب تبدیل واقعی واحدها را کاهش دهد، میزان نهاده موردنیاز برای تولید حجم مشخصی از وزن زنده نیز کمتر خواهد شد.
این موضوع بهویژه در شرایطی اهمیت دارد که تأمین خوراک دام و طیور یکی از بخشهای مهم هزینه تولید گوشت مرغ محسوب میشود.
آیا مرغهای درشت هورمون دارند؟
یکی از نگرانیهای رایج در میان مصرفکنندگان، ارتباط وزن بالای مرغ با استفاده از هورمونهای رشد است.
روحالله زحمتکش در توضیحات خود این تصور را رد کرده و تأکید داشته است که افزایش وزن مرغ لزوماً ناشی از مصرف هورمون نیست.
رشد مرغ گوشتی تحت تأثیر مجموعهای از عوامل از جمله اصلاح نژاد، تغذیه، شرایط پرورش و مدت نگهداری قرار دارد.
بنابراین، درشت بودن مرغ بهتنهایی دلیلی برای اثبات استفاده از هورمون محسوب نمیشود.
با این حال، موضوع مصرف دارو و آنتیبیوتیک با هورمون تفاوت دارد و باید جداگانه بررسی شود.
افزایش طول دوره پرورش ممکن است در برخی واحدها احتمال نیاز به درمان دامپزشکی را افزایش دهد، اما این موضوع به معنای مصرف قطعی یا غیرمجاز آنتیبیوتیک در تمام مرغهای سنگین نیست.
سازمان جهانی بهداشت نیز نسبت به مصرف غیرضروری آنتیبیوتیکها در حیوانات تولیدکننده غذا هشدار داده و بر ضرورت کاهش مصرف پیشگیرانه و غیرضروری آنها تأکید کرده است.
در نتیجه، ارتقای سلامت گوشت مرغ علاوه بر مدیریت وزن، به نظارت دامپزشکی، رعایت دوره پرهیز دارویی و حفظ زنجیره سرد وابسته است.
تأثیر اجرای طرح مرغ سایز بر قیمت مرغ در بازار
یکی از مهمترین پرسشهای خانوارها این است که اجرای طرح جدید از اول دیماه چه تأثیری بر قیمت مرغ خواهد داشت.
از نظر اقتصادی، کاهش مصرف خوراک و کوتاهتر شدن دوره پرورش میتواند هزینه تمامشده تولید را کاهش دهد.
اگر این صرفهجویی به شکل واقعی در واحدهای مرغداری اتفاق بیفتد و عرضه بازار نیز در سطح مناسبی باقی بماند، امکان کاهش فشار هزینهای بر تولیدکنندگان وجود خواهد داشت.
با این حال، کاهش هزینه پرورش الزاماً به معنای ارزان شدن فوری مرغ در فروشگاهها نیست.
هزینه کشتار، بستهبندی، حملونقل و توزیع نیز در قیمت نهایی محصول نقش دارند.
از سوی دیگر، افزایش سهم مرغ قطعهبندیشده ممکن است هزینه فرآوری و بستهبندی را تغییر دهد و ترکیب محصولات عرضهشده در بازار را تحت تأثیر قرار دهد.
همچنین اگر اجرای طرح در مراحل ابتدایی باعث کاهش موقت عرضه مرغ کامل شود، امکان ایجاد نوسان در قیمت برخی محصولات وجود خواهد داشت.
بنابراین، در شرایط فعلی نمیتوان کاهش یا افزایش مشخصی را برای قیمت مرغ از ابتدای دی پیشبینی کرد.
سرنوشت مرغداران و کشتارگاهها پس از اجرای طرح جدید
اجرای طرح مرغ سایز تنها مصرفکنندگان را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه میتواند ساختار فعالیت مرغداران و کشتارگاهها را نیز تغییر دهد.
مرغداران باید زمان مناسب عرضه گله را با توجه به سیاست جدید، هزینه خوراک و شرایط خرید کشتارگاهها تعیین کنند.
از طرف دیگر، واحدهای کشتارگاهی باید ظرفیت مناسبی برای تفکیک، قطعهبندی و بستهبندی مرغهای سنگین داشته باشند.
در نشست ۲۷ آبان استان گلستان، معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی به اختلاف سازوکار خرید مرغ زنده و عرضه لاشه اشاره کرد و گفت افت وزن حدود ۲۵ تا ۲۶ درصدی در فرآیند کشتار بر رفتار اقتصادی کشتارگاهها اثر میگذارد.
همچنین او بر ضرورت اصلاح روشهای حمایت از تولیدکنندگان تأکید کرد تا بخشی از منافع حمایتی صرفاً در حلقه کشتارگاه متمرکز نشود.
این موضوع نشان میدهد موفقیت طرح جدید علاوه بر اصلاح وزن مرغ، به همکاری تولیدکنندگان، کشتارگاهها و تشکلهای صنعت طیور نیاز دارد.
آیا مرغ سایز میتواند بازار گوشت مرغ را متعادل کند؟
یکی از اهداف اعلامشده وزارت جهاد کشاورزی، افزایش بهرهوری و کاهش اتلاف نهادههای دامی در صنعت طیور است.
از این منظر، تولید مرغ در وزن اقتصادی میتواند به مدیریت بهتر منابع و کاهش بخشی از هزینههای غیرضروری کمک کند.
با این حال، اجرای موفق طرح به هماهنگی میان بخشهای مختلف زنجیره تولید وابسته است.
اگر مرغداران برای عرضه محصول سبکتر با کاهش غیرمتعارف درآمد مواجه شوند، ممکن است انگیزه کافی برای اجرای سیاست جدید نداشته باشند.
همچنین اگر ظرفیت قطعهبندی و بستهبندی متناسب با حجم تولید توسعه پیدا نکند، ممکن است در بخش توزیع مشکلاتی ایجاد شود.
به همین دلیل، اجرای تدریجی همراه با نظارت دامپزشکی، اطلاعرسانی شفاف و بررسی منظم قیمتها میتواند به کاهش مشکلات احتمالی کمک کند.
جمعبندی؛ از اول دی چه تغییری در بازار مرغ ایجاد میشود؟
براساس برنامه اعلامشده وزارت جهاد کشاورزی، از اول دیماه ۱۴۰۵ شیوه عرضه مرغهای سنگین در بازار تغییر خواهد کرد و هدف اصلی، محدود شدن فروش مرغ کامل بالای حدود دو کیلوگرم و انتقال محصولات سنگینتر به بخش قطعهبندی است.
این سیاست با هدف بهبود ضریب تبدیل خوراک، کاهش هزینههای پرورش و افزایش بهرهوری صنعت طیور دنبال میشود.
با این وجود، تفاوت ارقام اعلامشده درباره سقف وزن مرغ نشان میدهد جزئیات اجرایی طرح همچنان نیازمند شفافسازی است.
نکته مهم برای مصرفکنندگان این است که مرغ درشت قرار نیست بهطور کامل از بازار حذف شود؛ بلکه روش عرضه آن تغییر خواهد کرد.
در نهایت، تأثیر واقعی طرح مرغ سایز بر قیمت گوشت مرغ و هزینه تولید زمانی مشخص میشود که اجرای آن آغاز شود و آمار مربوط به تولید، مصرف نهادهها و قیمت محصولات در بازار قابل مقایسه باشد.
اکنون انتظار میرود وزارت جهاد کشاورزی پیش از آغاز دیماه، ضوابط نهایی را بهصورت شفاف به مرغداران، کشتارگاهها و شبکه توزیع ابلاغ کند تا سیاست جدید بدون ایجاد اختلال در عرضه گوشت مرغ اجرا شود.