خبر مهم دولت برای کشاورزان؛ یارانه کود به حساب گندمکاران برمیگردد/ زمان اعلام قیمت خرید تضمینی گندم مشخص شد
وزیر جهاد کشاورزی در تشریح نشست روز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ با اعضای کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس، از اجرای سازوکار جدید پرداخت یارانه کودهای شیمیایی خبر داد.
غلامرضا نوری قزلجه اعلام کرد که براساس سیاستهای پیشبینیشده در قانون برنامه هفتم پیشرفت، حمایتهای دولتی باید بهتدریج به ذینفع نهایی منتقل شود. بر همین اساس، قرار است یارانه کودهای خریداریشده در چارچوب ضوابط تعیینشده، مستقیماً به کشاورزان تعلق بگیرد.
به گفته وزیر، اجرای این سازوکار برای برخی کودها پیشتر آغاز شده و تسویه مربوط به آنها تا مهرماه انجام شده است. با این حال، درباره کودهای اوره، فسفات و پتاسیم، فرآیند جدید بهتازگی وارد مرحله اجرایی شده و بازگشت مبالغ حمایتی همچنان ادامه دارد.
این تصمیم در شرایطی اعلام شده که افزایش قیمت نهادههای کشاورزی، فشار قابل توجهی بر هزینه تولید محصولات زراعی وارد کرده است.
تغییر شیوه پرداخت یارانه میتواند به هدفمندتر شدن حمایتها کمک کند، اما موفقیت آن به سرعت پرداخت، پوشش کشاورزان واجد شرایط و تناسب مبلغ حمایت با هزینه واقعی خرید کود وابسته خواهد بود.
یارانه کود چگونه به حساب کشاورزان واریز میشود؟
یکی از مهمترین پرسشهای کشاورزان درباره سازوکار دریافت یارانه جدید است.
در روش پیشین، بخش مهمی از حمایت دولت از طریق عرضه کود با قیمت یارانهای اعمال میشد. اما در سیاست جدید، تلاش میشود حمایت به تولیدکننده نهایی اختصاص پیدا کند تا کشاورزی که نهاده موردنیاز خود را براساس الگوی کشت خریداری کرده، از اعتبار حمایتی برخوردار شود.
براساس توضیحات وزیر جهاد کشاورزی، کشاورزان مشمول پس از خرید کود و تأیید اطلاعات مربوط، یارانه تعیینشده را دریافت خواهند کرد.
با این حال، مصوبه جدید دولت درباره کود اوره، علاوه بر پرداخت مستقیم، از سازوکار اعتبار خرید از طریق شرکت خدمات حمایتی کشاورزی نیز سخن میگوید. بنابراین، شیوه اجرایی حمایت ممکن است بسته به نوع کود و مرحله اجرای طرح متفاوت باشد.
در این سازوکار، نوع محصول، سطح زیر کشت و میزان رعایت الگوی کشت از عوامل مؤثر بر تعیین حمایت هستند.
همچنین ثبت صحیح اطلاعات بهرهبردار، مشخصات زمین و اطلاعات بانکی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هرگونه نقص در اطلاعات میتواند فرآیند دریافت یارانه را با تأخیر مواجه کند.
در گزارشهای پیشین مربوط به کودهای فسفاته و پتاسه نیز ثبت شماره شبای بانک کشاورزی برای برخی مشمولان مورد تأکید قرار گرفته بود.
با وجود این، هنوز زمانبندی یکسان و قطعی برای واریز یارانه تمام انواع کودهای شیمیایی اعلام نشده است.
افزایش قیمت کود شیمیایی؛ حمایت جدید چقدر از هزینه تولید کم میکند؟
افزایش قیمت کودهای شیمیایی یکی از مهمترین دلایل نگرانی کشاورزان در ماههای اخیر بوده است.
محمدجواد عسکری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، در اظهارات روز ۲۵ آبان اعلام کرد که قیمت هر کیسه کود اوره از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به سه میلیون و ۶۰۰ هزار تومان افزایش یافته است.
این ارقام که از سوی رئیس کمیسیون مطرح شدهاند، نشاندهنده شدت فشار هزینهای مورد انتقاد نمایندگان هستند و نباید بدون بررسی نوع کود، بستهبندی و شرایط عرضه، به همه معاملات تعمیم داده شوند.
در چنین شرایطی، پرداخت یارانه پس از خرید میتواند بخشی از هزینه تولید را جبران کند، اما یک چالش مهم همچنان باقی میماند.
بسیاری از کشاورزان برای آغاز کشت به نقدینگی نیاز دارند و اگر ناچار باشند ابتدا نهادهها را با قیمت بالاتر خریداری کنند و سپس منتظر بازگشت یارانه بمانند، ممکن است با محدودیت مالی مواجه شوند.
به همین دلیل، فاصله میان زمان خرید کود و دریافت حمایت اهمیت زیادی دارد.
اگر پرداختها سریع، قابل پیشبینی و متناسب با هزینه واقعی انجام شود، این سیاست میتواند به حفظ قدرت خرید کشاورزان کمک کند. در مقابل، تأخیر طولانی در تسویه ممکن است بخشی از اثر حمایتی آن را کاهش دهد.
قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۵-۱۴۰۶ چه زمانی اعلام میشود؟
یکی دیگر از مهمترین موضوعات نشست وزیر جهاد کشاورزی با نمایندگان مجلس، تعیین نرخ خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید بود.
غلامرضا نوری اعلام کرد بررسیهای کارشناسی ادامه دارد و امیدوار است جمعبندی نهایی اوایل هفته آینده انجام شود.
با توجه به زمان طرح این اظهارات در دوشنبه ۲۵ آبان، منظور از اوایل هفته آینده، روزهای ابتدایی هفته منتهی به اوایل آذرماه ۱۴۰۵ است.
با این حال، وزیر تاریخ مشخص و قطعی برای اعلام نرخ تعیین نکرده و نهایی شدن قیمت همچنان به تصمیم شورای قیمتگذاری و اتخاذ سیاستهای حمایتی محصولات اساسی کشاورزی وابسته است.
پیشتر نیز وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده بود که اعضای این شورا هنوز بر سر قیمت نهایی گندم به توافق نرسیدهاند.
بنابراین، تا روز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، براساس تازهترین اظهارات بررسیشده، نرخ قطعی خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید اعلام نشده است.
تعیین این قیمت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا گندمکاران برای برنامهریزی کشت، تأمین نهادهها و برآورد درآمد خود به نرخ خرید تضمینی نیاز دارند.
هرچه اعلام نرخ با تأخیر بیشتری همراه شود، عدم اطمینان در تصمیمگیری تولیدکنندگان افزایش پیدا خواهد کرد.
چرا تعیین نرخ خرید تضمینی گندم با تأخیر مواجه شده است؟
قیمت خرید تضمینی گندم یکی از مهمترین ابزارهای حمایت دولت از تولید محصولات اساسی به شمار میرود.
در تعیین این نرخ، عوامل مختلفی از جمله هزینه بذر، کود، سم، ماشینآلات، نیروی کار، آب، انرژی و سود متعارف تولیدکننده اهمیت دارند.
از سوی دیگر، دولت باید آثار مالی خرید تضمینی را نیز در نظر بگیرد؛ زیرا افزایش نرخ خرید میتواند میزان منابع موردنیاز برای تأمین گندم داخلی را بالا ببرد.
در ماههای گذشته، افزایش هزینه نهادهها و اختلاف دیدگاه میان نمایندگان بخش تولید و اعضای شورای قیمتگذاری، روند تعیین نرخ را با چالش مواجه کرده است.
رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس نیز از تأخیر چندماهه در تعیین قیمت انتقاد کرده و خواستار توجه بیشتر به هزینههای واقعی تولید شده است.
از منظر اقتصادی، تعیین قیمتی که هزینه تولید کشاورزان را بهدرستی پوشش ندهد، ممکن است انگیزه کشت گندم را کاهش دهد.
در مقابل، تعیین قیمت بدون توجه به منابع مالی و سازوکار پرداخت نیز میتواند موجب افزایش تعهدات دولت و تأخیر در تسویه مطالبات شود.
بنابراین، چالش اصلی تنها اعلام یک رقم نیست، بلکه دستیابی به سازوکاری است که هم از تولید داخلی حمایت کند و هم امکان پرداخت بهموقع مطالبات را فراهم سازد.
کسر حق بیمه از پول گندمکاران قانونی است؟
موضوع کسر حق بیمه از مطالبات گندمکاران یکی دیگر از محورهای بحثبرانگیز نشست کمیسیون کشاورزی بود.
وزیر جهاد کشاورزی با دفاع از این اقدام اعلام کرد که بیمه محصولات اساسی براساس مقررات پیشبینیشده در قانون برنامه هفتم انجام میشود.
مطابق ماده ۳۳ قانون برنامه هفتم، صندوق بیمه کشاورزی موظف شده است محصولات اساسی از جمله گندم، جو، برنج و حبوبات را در برابر خسارتهای ناشی از حوادث و سوانح طبیعی، در چارچوب بیمه اجباری پوشش دهد.
در همین ماده، تأمین حق بیمه سهم کشاورز از محل مطالبات او و اعتبارات خرید تضمینی نیز پیشبینی شده است.
غلامرضا نوری توضیح داد که دولت در آغاز فصل کشت، سهم مربوط به کشاورزان را پرداخت کرده تا مزارع تحت پوشش بیمه قرار بگیرند و سپس این مبلغ در زمان تسویه مطالبات از وجوه متعلق به گندمکاران کسر میشود.
با وجود این، قانونی بودن اصل دریافت حق بیمه به معنای بینیازی از شفافیت در محاسبات نیست.
کشاورزان باید بتوانند از میزان حق بیمه، سطح پوشش، نوع خسارتهای قابل جبران و نحوه محاسبه مبالغ کسرشده اطلاع دقیق داشته باشند.
شفافیت در این زمینه میتواند از شکلگیری اختلافات تازه درباره مطالبات گندمکاران جلوگیری کند.
ادعای ثبات قیمت کالاهای اساسی؛ آمار تورم چه میگوید؟
وزیر جهاد کشاورزی در بخش دیگری از صحبتهای خود اعلام کرد که طی حدود چهار ماه گذشته، بازار کالاهای اساسی و مواد غذایی از ثبات نسبی برخوردار بوده است.
او همچنین با استناد به آمار مرکز آمار ایران، عنوان کرد تورم گروه خوراکیها در مقایسه با بسیاری از گروههای دیگر در سطح پایینتری قرار گرفته است.
بررسی آمار مهرماه ۱۴۰۵ نشان میدهد تورم ماهانه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۲.۴ درصد و تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۵.۸ درصد بوده است.
با این حال، پایینتر بودن تورم ماهانه خوراکیها به معنای کاهش قیمت مواد غذایی یا پایین بودن افزایش سالانه قیمتها نیست.
براساس گزارشهای مبتنی بر دادههای مرکز آمار، تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات در مهرماه به حدود ۱۱۳.۴ درصد رسیده بود.
بنابراین، برای ارزیابی ادعای ثبات نسبی باید میان کاهش سرعت افزایش قیمتها در یک ماه و رشد قیمتها نسبت به سال گذشته تفاوت قائل شد.
همین اختلاف برداشت از آمار، ضرورت بررسی دقیقتر وضعیت بازار را نشان میدهد.
نشست مشترک مجلس و وزارت جهاد کشاورزی برای بررسی قیمت مواد غذایی
براساس توافق مطرحشده در نشست کمیسیون کشاورزی، قرار است جلساتی با حضور نمایندگان مجلس، کارشناسان وزارت جهاد کشاورزی و تشکلهای تولیدی برگزار شود.
هدف این جلسات، بررسی فاصله میان هزینه تولید محصولات کشاورزی و قیمت عرضه آنها در بازار است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افزایش قیمت مصرفکننده الزاماً به معنای افزایش متناسب درآمد تولیدکننده نیست.
هزینه حملونقل، بستهبندی، نگهداری، توزیع و واسطهگری میتواند بر قیمت نهایی محصولات اثر بگذارد.
از این رو، بررسی میدانی و استفاده از اطلاعات واقعی زنجیره تولید تا مصرف میتواند به شناسایی عوامل مؤثر بر گرانی کمک کند.
همچنین اصلاح شیوه نظارت و قیمتگذاری باید به گونهای انجام شود که ضمن حمایت از مصرفکننده، انگیزه تولید کشاورزان نیز کاهش پیدا نکند.
آینده یارانه کود و قیمت گندم؛ چه تصمیمی در انتظار کشاورزان است؟
مجموعه تصمیمات مطرحشده در نشست وزیر جهاد کشاورزی با نمایندگان مجلس نشان میدهد سیاستهای حمایتی بخش کشاورزی در حال تجربه تغییراتی مهم است.
پرداخت مستقیم یارانه کود به کشاورزان میتواند شفافیت حمایتها را افزایش دهد، اما اجرای موفق آن به تأمین اعتبار و سرعت تسویه وابسته است.
در مقابل، بلاتکلیفی قیمت خرید تضمینی گندم همچنان یکی از مهمترین دغدغههای تولیدکنندگان محسوب میشود.
اگر نرخ جدید متناسب با هزینههای واقعی تولید تعیین شود و دولت بتواند مطالبات کشاورزان را بهموقع پرداخت کند، امکان تقویت انگیزه تولید و کاهش بخشی از نگرانیهای گندمکاران وجود خواهد داشت.
در مجموع، وعده بازگشت یارانه کود و اعلام احتمالی قیمت خرید تضمینی گندم در اوایل هفته آینده، دو تصمیم مهم برای بخش کشاورزی هستند؛ اما اثر واقعی آنها زمانی مشخص میشود که کشاورزان مبالغ حمایتی را دریافت کنند و نرخ نهایی گندم نیز بهصورت رسمی ابلاغ شود.
اکنون مهمترین انتظار فعالان این بخش، اعلام برنامه زمانی روشن برای پرداخت یارانه کودهای اوره، فسفات و پتاسیم و تعیین تکلیف هرچه سریعتر قیمت خرید تضمینی گندم در سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ است.