کالابرگ ۱ میلیون تومانی در آستانه تغییر بزرگ؛ مخالفت مجلس با پرداخت نقدی / تکلیف افزایش اعتبار ۴۰ میلیون نفر چه می‌شود؟
بحث افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی بار دیگر به یکی از موضوعات اصلی سیاست‌های معیشتی کشور تبدیل شده است.
احمد بیگدلی، نماینده خدابنده در مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از نحوه اجرای برنامه افزایش حمایت‌های معیشتی اعلام کرد کمیسیون اجتماعی خواستار بررسی اختلاف‌های موجود با سازمان برنامه و بودجه شده است.
به گفته او، هدف اصلی اجرای کالابرگ الکترونیکی حفظ قدرت خرید خانوارها در برابر افزایش قیمت کالاهای اساسی بوده و تغییر شیوه حمایت نباید این هدف را تحت تأثیر قرار دهد.
بیگدلی معتقد است منابعی که برای جبران افزایش هزینه زندگی در نظر گرفته شده‌اند، باید در قالب اعتبار خرید کالا در اختیار مردم قرار بگیرند.
این نماینده همچنین از برنامه‌ای سخن گفته که بر اساس آن، مابه‌التفاوت افزایش اعتبار به‌جای کالابرگ، از مسیر سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها به‌صورت نقدی پرداخت خواهد شد.
بااین‌حال، تا زمان تنظیم این گزارش، تأیید مستقلی از تصویب نهایی پرداخت نقدی مبلغ افزایش به دست نیامده است.
بنابراین موضوع فعلاً در مرحله اختلاف‌نظر و بررسی اجرایی قرار دارد و نباید آن را تصمیم قطعی دولت معرفی کرد.
آیا کالابرگ یک میلیون تومانی حذف می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین ابهام‌های ایجادشده، سرنوشت اعتبار فعلی کالابرگ است.
براساس اظهارات بیگدلی، اصل اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ همچنان برقرار خواهد بود و اختلاف اصلی بر سر نحوه پرداخت مبلغ افزایشی است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا محدود شدن جمعیت مشمول افزایش اعتبار با حذف کامل کالابرگ افراد تفاوت دارد.
در حال حاضر، برنامه اعلام‌شده از سوی سازمان برنامه و بودجه بر افزایش اعتبار گروهی از خانوارها متمرکز است و اطلاعیه منتشرشده به معنای لغو اعتبار پایه سایر مشمولان نیست.
بنابراین خانوارهایی که فعلاً مشمول افزایش جدید نمی‌شوند، نباید صرفاً براساس این خبر نتیجه بگیرند که اعتبار یک میلیون تومانی آنها قطع شده است.
البته جزئیات نهایی اجرای مرحله جدید، از جمله شیوه پرداخت مبلغ افزایشی، همچنان نیازمند اعلام رسمی دستگاه‌های مسئول است.
جدول آخرین وضعیت افزایش کالابرگ در مهر ۱۴۰۵
| موضوع | آخرین وضعیت اعلام‌شده |
|---|---|
| اعتبار پایه کالابرگ | ماهانه یک میلیون تومان به‌ازای هر نفر مشمول |
| جمعیت فعلی مورد اشاره | بیش از ۸۰ میلیون نفر |
| جمعیت هدف افزایش اعتبار | حدود ۴۰ میلیون نفر |
| خانوارهای هدف مرحله جدید | حدود ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار |
| افزایش احتمالی مطرح‌شده | ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان؛ هنوز نهایی نشده |
| مبلغ نهایی افزایش | در انتظار اعلام رسمی |
| روش فعلی درخواست افزایش | ثبت خوداظهاری در سامانه دولت |
| مهلت اعلامی ثبت درخواست | ساعت ۲۴ سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ |
| پرداخت نقدی مبلغ افزایش | مورد اختلاف؛ هنوز تأیید نهایی نشده |
| جلسه بررسی اختلافات | طبق اظهارات بیگدلی، بعدازظهر دوشنبه ۲۰ مهر |
ارقام مربوط به جمعیت مشمول و زمان ثبت درخواست در اطلاعیه سازمان برنامه و بودجه آمده‌اند. جزئیات پرداخت نقدی و اعتراض به آن براساس اظهارات نقل‌شده از عضو کمیسیون اجتماعی مجلس است.
شرط جدید افزایش کالابرگ برای ۴۰ میلیون نفر چیست؟
سازمان برنامه و بودجه روز یکشنبه ۱۹ مهر با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد افزایش اعتبار کالابرگ در این مرحله برای حدود ۴۰ میلیون نفر در دستور کار قرار گرفته است.
طبق این اطلاعیه، جمعیت مورد نظر در قالب حدود ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار شناسایی می‌شوند.
سرپرستان خانوارهای مشمول باید از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، فرم خوداظهاری و درخواست خود را تکمیل کنند.
نشانی اعلام‌شده برای انجام این فرآیند، سامانه my.gov.ir است.
مهلت ثبت درخواست نیز تا ساعت ۲۴ سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ اعلام شده است.
این تصمیم در حالی مطرح شده که رئیس سازمان برنامه و بودجه، پیش‌تر جمعیت هدف افزایش اعتبار را حدود ۴۰ میلیون نفر اعلام کرده و گفته بود مبلغ دقیق افزایش پس از بررسی منابع و اطلاعات متقاضیان مشخص خواهد شد.
بنابراین هنوز نمی‌توان افزایش ۳۰۰ یا ۵۰۰ هزار تومانی را برای تمام افراد این گروه قطعی دانست.
چرا مجلس با محدود شدن افزایش کالابرگ به ۴۰ میلیون نفر مخالف است؟
یکی از مهم‌ترین محورهای انتقاد احمد بیگدلی، تفاوت جمعیت تحت پوشش اعتبار پایه با جمعیت هدف افزایش جدید است.
او می‌گوید در شیوه فعلی، حدود ۸۰ میلیون نفر از کالابرگ یک میلیون تومانی استفاده می‌کنند، اما قرار است افزایش حمایت تنها به حدود نیمی از این جمعیت اختصاص یابد.
از نگاه این نماینده، هدف کالابرگ جبران کاهش قدرت خرید در برابر تورم کالاهای اساسی است؛ مشکلی که محدود به چند دهک درآمدی نیست.
در مقابل، سازمان برنامه و بودجه در اطلاعیه رسمی خود، حمایت از اقشار کم‌درآمد و هدفمندسازی منابع را از اهداف مرحله جدید معرفی کرده است.
این دو رویکرد تفاوت مهمی دارند.
در شیوه فراگیر، افزایش حمایت میان جمعیت گسترده‌تری توزیع می‌شود و برای تحقق آن منابع مالی بیشتری لازم است.
در شیوه هدفمند، منابع به گروه کوچک‌تری اختصاص می‌یابد تا امکان افزایش بیشتر حمایت برای خانوارهای کم‌درآمد فراهم شود.
ارزیابی آثار هر دو روش به میزان منابع، دقت شناسایی خانوارها و تغییر واقعی قدرت خرید بستگی دارد.
پرداخت نقدی بهتر است یا افزایش اعتبار کالابرگ؟
اختلاف دیگر به شیوه پرداخت کمک معیشتی مربوط می‌شود.
در پرداخت نقدی، خانوار اختیار بیشتری برای هزینه کردن مبلغ دریافتی دارد و می‌تواند آن را متناسب با نیازهای خود صرف کند.
اما این روش الزاماً تضمین نمی‌کند که منابع حمایتی صرف خرید کالاهای اساسی و تقویت سبد غذایی خانوار شود.
در مقابل، کالابرگ الکترونیکی اعتبار مشخصی برای خرید اقلام تعیین‌شده فراهم می‌کند.
این روش می‌تواند پیوند مستقیم‌تری میان حمایت دولت و تأمین مواد غذایی برقرار کند، اما انعطاف کمتری نسبت به پرداخت نقدی دارد.
به همین دلیل، ارزیابی این دو روش تنها با مقایسه مبلغ پرداختی امکان‌پذیر نیست.
کیفیت دسترسی به فروشگاه‌ها، قیمت کالاهای مشمول، سهولت استفاده و نیاز واقعی خانوارها نیز اهمیت دارد.
در وضعیت فعلی، بیگدلی بر حفظ ماهیت کالایی حمایت تأکید کرده، درحالی‌که اطلاعیه اخیر سازمان برنامه و بودجه هنوز پرداخت نقدی مبلغ افزایش را به‌صورت قطعی تشریح نکرده است.
قانون کالابرگ درباره حفظ قدرت خرید مردم چه می‌گوید؟
برای بررسی اختلاف ایجادشده باید به آیین‌نامه تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم مراجعه کرد.
این آیین‌نامه در دهم دی ۱۴۰۴ به تصویب هیئت وزیران رسید.
در ماده نخست آن، اعتبار ماهانه یک میلیون تومانی برای جمعیت مشمول در نظر گرفته شده است.
ماده سوم نیز بر بررسی فصلی افزایش هزینه سبد کالا و جبران آن از طریق افزایش اعتبار کالابرگ، در چارچوب منابع موجود، تأکید دارد.
این موضوع نشان می‌دهد حفظ قدرت خرید یکی از اهداف اصلی سازوکار مصوب است.
بااین‌حال، درباره اینکه افزایش اعتبار باید الزاماً با مبلغ یکسان به تمام جمعیت فعلی پرداخت شود یا امکان اولویت‌بندی دهک‌های درآمدی وجود دارد، اختلاف برداشت دیده می‌شود.
بنابراین تعیین قانونی بودن یا نبودن شیوه جدید نیازمند بررسی مجموعه قوانین بودجه، آیین‌نامه‌های اجرایی و مصوبات نهایی است.
اظهارنظر یک نماینده به‌تنهایی به معنای احراز قطعی تخلف قانونی نیست.
معیار درآمدی جدید کالابرگ؛ خانوار سه‌نفره با ۲۰ میلیون تومان چه وضعیتی دارد؟
بخش دیگری از اظهارات بیگدلی به معیارهای شناسایی مشمولان اختصاص دارد.
او به شاخص‌هایی اشاره کرده که ظاهراً در بررسی حمایت جدید مورد توجه قرار گرفته‌اند.
طبق توضیحات این نماینده، مبالغ زیر درباره درآمد خانوارها مطرح شده است:
| تعداد اعضای خانوار | درآمد ماهانه مطرح‌شده |
|---|---|
| خانوار سه‌نفره | ۲۰ میلیون تومان |
| خانوار چهارنفره | ۲۷ میلیون تومان |
| خانوار پنج‌نفره | ۳۴ میلیون تومان |
این ارقام، شاخص‌های مورد اشاره در اظهارات نماینده مجلس هستند و هنوز به‌عنوان معیار نهایی و قطعی مشمولیت در اطلاعیه رسمی سازمان برنامه و بودجه تأیید نشده‌اند.
به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً براساس جدول نتیجه گرفت یک خانوار با درآمد بالاتر از این مبالغ حتماً از افزایش کالابرگ محروم می‌شود.
بیگدلی همچنین تأکید کرده اطلاعات اقتصادی خانوارها در پایگاه‌های دولتی موجود است و استفاده دوباره از خوداظهاری نباید موجب دشوارتر شدن دسترسی مردم به حمایت شود.
اعتراض به مهلت کوتاه ثبت‌نام کالابرگ؛ فرصت دوماهه در راه است؟
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، زمان محدود ثبت درخواست افزایش اعتبار است.
براساس اطلاعیه سازمان برنامه و بودجه، مهلت اعلام‌شده تا پایان سه‌شنبه ۲۱ مهر ادامه دارد.
بیگدلی پیشنهاد کرده در صورت اجرای فرآیند خوداظهاری، حداقل بیش از دو ماه برای ثبت و تکمیل اطلاعات خانوارها فرصت در نظر گرفته شود.
این درخواست به‌ویژه برای خانوارهایی اهمیت دارد که به اینترنت دسترسی محدود دارند یا اطلاعات درآمدی و هویتی آنها نیازمند اصلاح است.
بااین‌حال، تمدید مهلت ثبت درخواست هنوز به‌صورت رسمی تأیید نشده است.
بنابراین سرپرستان خانوارهای مشمول بهتر است صرفاً به امید تمدید مهلت، ثبت درخواست خود را به تعویق نیندازند.
همچنین برای ورود اطلاعات شخصی باید تنها از درگاه رسمی اعلام‌شده استفاده شود و به لینک‌های ناشناس پیامکی اعتماد نشود.
جلسه قالیباف درباره کالابرگ؛ چه تصمیمی گرفته خواهد شد؟
به گفته احمد بیگدلی، با درخواست کمیسیون اجتماعی مجلس قرار است بعدازظهر دوشنبه ۲۰ مهر جلسه‌ای با حضور محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نمایندگان سازمان برنامه و بودجه، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و برخی رؤسای کمیسیون‌های مرتبط برگزار شود.
هدف از این نشست، بررسی اختلاف‌های موجود درباره افزایش اعتبار، نحوه پرداخت و تعیین جامعه هدف عنوان شده است.
چند موضوع اصلی می‌تواند در این جلسه بررسی شود: تعداد مشمولان افزایش اعتبار، شیوه نقدی یا کالایی پرداخت، مدت ثبت‌نام و معیارهای شناسایی خانوارهای نیازمند حمایت بیشتر.
بااین‌حال، تا زمان تنظیم این گزارش، نتیجه رسمی و نهایی این نشست تأیید نشده است.
بنابراین هرگونه اعلام درباره لغو خوداظهاری، افزایش اعتبار برای همه مشمولان یا تغییر قطعی شیوه پرداخت باید به انتشار مصوبه یا اطلاعیه جدید موکول شود.
پیش‌بینی مبلغ کالابرگ؛ اعتبار یک میلیون تومانی چقدر افزایش می‌یابد؟
در هفته‌های گذشته، افزایش ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ از سوی برخی نمایندگان مجلس مطرح شده است.
اگر افزایش ۳۰۰ هزار تومانی تصویب شود، اعتبار ماهانه هر نفر مشمول از یک میلیون به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد.
در صورت افزایش ۵۰۰ هزار تومانی، مبلغ اعتبار ماهانه به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خواهد رسید.
اما این دو رقم همچنان سناریوهای مطرح‌شده هستند و مبلغ نهایی افزایش برای مرحله جدید مشخص نشده است.
از طرف دیگر، اگر تعداد دریافت‌کنندگان افزایش اعتبار تغییر کند، میزان منابع مورد نیاز دولت نیز متفاوت خواهد بود.
همین مسئله توضیح می‌دهد چرا تعیین تعداد مشمولان و رقم افزایش، به یکی از محورهای اصلی مذاکرات مجلس و دولت تبدیل شده است.
جمع‌بندی؛ کالابرگ ۸۰ میلیون نفر چه سرنوشتی پیدا می‌کند؟
اختلاف تازه مجلس و سازمان برنامه و بودجه درباره کالابرگ الکترونیکی، بیش از هر چیز بر نحوه افزایش حمایت‌های معیشتی متمرکز است.
در حال حاضر، اعتبار پایه یک میلیون تومانی برقرار است و سازمان برنامه و بودجه افزایش اعتبار حدود ۴۰ میلیون نفر را در دستور کار قرار داده است.
از سوی دیگر، احمد بیگدلی خواستار حفظ شیوه کالایی حمایت، بازنگری در محدود کردن مشمولان و اصلاح فرآیند خوداظهاری شده است.
مهم‌ترین نکته برای خانوارها این است که محدود شدن افزایش جدید به ۴۰ میلیون نفر، به معنای حذف کالابرگ یک میلیون تومانی سایر افراد نیست.
بااین‌حال، مبلغ نهایی افزایش، شکل پرداخت و احتمال تمدید مهلت ثبت‌نام همچنان در انتظار تعیین تکلیف است.
اکنون نتیجه بررسی‌های مجلس و دولت مشخص خواهد کرد که برنامه افزایش اعتبار کالابرگ در مهرماه با همین سازوکار اجرایی می‌شود یا تغییرات تازه‌ای در تعداد مشمولان و نحوه پرداخت آن ایجاد خواهد شد.