پرسودترین عرضه اولیه بورس در سال ۱۴۰۵ مشخص شد؛ سود ۶۵ درصدی تابان و شکست سنگین رانیز + جدول بازدهی
بازار سرمایه ایران در ماه‌های گذشته شاهد موج تازه‌ای از ورود شرکت‌ها به بورس و فرابورس بوده است.
براساس گزارشی که اقتصادآنلاین روز دوشنبه ۲۰ مهر منتشر کرد، از زمان بازگشایی بازار در ۲۹ اردیبهشت تا پایان معاملات ۱۸ مهر، تعداد ۲۳ شرکت وارد فرآیند عرضه اولیه شده‌اند.
از این تعداد، هفت شرکت در بورس تهران و ۱۶ شرکت در فرابورس حضور یافته‌اند.
بررسی عملکرد نمادها نشان می‌دهد بازدهی عرضه‌های اولیه یکسان نبوده و بعضی شرکت‌ها توانسته‌اند مدت بیشتری صف خرید خود را حفظ کنند.
در صدر جدول، گروه پتروشیمی تابان فردا با نماد «تابان» قرار گرفته که تا زمان رسیدن به نخستین دوره تعادل معاملاتی، ۶۵ درصد بازدهی ثبت کرده است.
پس از آن، نماد منجیل با ۶۰ درصد و وفیروزه با ۵۴ درصد قرار دارند.
این آمار نشان می‌دهد انتخاب زمان عرضه و وضعیت عمومی بازار می‌تواند بر عملکرد کوتاه‌مدت سهام تازه‌وارد تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.
جدول بازدهی عرضه اولیه‌های بورس در سال ۱۴۰۵
جدول زیر پربازده‌ترین و کم‌بازده‌ترین نمادهای اعلام‌شده در گزارش ۲۰ مهر را نشان می‌دهد.
| رتبه بازدهی | نماد | بازدهی تا پایان صف‌های خرید متوالی |
|---|---|---|
| ۱ | تابان | ۶۵٪ |
| ۲ | منجیل | ۶۰٪ |
| ۳ | وفیروزه | ۵۴٪ |
| ۴ | رانیز | ۱۸٪ |
| ۵ | پاریز | ۱۹٪ |
| ۶ | کولان | ۲۹٪ |
سه ردیف اول مربوط به پربازده‌ترین‌ها و سه ردیف بعدی مربوط به کم‌بازده‌ترین‌ها هستند؛ رتبه‌های ۴ تا ۶ رتبه واقعی آنها در کل جدول نیست. همچنین درصدها به دوره صف خرید پس از عرضه اولیه مربوط‌اند، نه لزوماً بازدهی کل سهام تا امروز.
نکته مهم این است که بازدهی گزارش‌شده برای هر نماد، فقط تا زمانی محاسبه شده که صف‌های خرید پی‌درپی ادامه داشته‌اند.
بنابراین اگر نمادی بعد از رسیدن به تعادل دوباره رشد کرده باشد، این افزایش قیمت در درصدهای جدول منظور نشده است.
تابان چگونه به پرسودترین عرضه اولیه سال تبدیل شد؟
عرضه اولیه گروه پتروشیمی تابان فردا در ۹ شهریور ۱۴۰۵ انجام شد.
این شرکت به دلیل حجم بالای سهام عرضه‌شده و ارزش دارایی‌های خود، از همان ابتدا توجه بخش قابل‌توجهی از فعالان بازار سرمایه را جلب کرد.
براساس گزارش‌های رسمی منتشرشده، در جریان عرضه اولیه تابان شش میلیارد سهم معادل دو درصد از سهام شرکت در اختیار سرمایه‌گذاران قرار گرفت.
نزدیک به دو میلیون کد معاملاتی در این عرضه مشارکت کردند و سهم تخصیص‌یافته به هر کد حدود سه هزار و ۶۹۷ سهم بود.
قیمت عرضه نیز ۱۲ هزار و ۸۰۰ ریال تعیین شد.
بر این اساس، ارزش اولیه سهام اختصاص‌یافته به هر کد در تخصیص معمول، حدود چهار میلیون و ۷۰۰ هزار تومان بود.
رشد ۶۵ درصدی قیمت تا پایان دوره صف خرید نشان می‌دهد افرادی که در این عرضه مشارکت کرده بودند، در آن مقطع شاهد افزایش قابل‌توجه ارزش دارایی خود بودند.
البته این سود برای سهامداری که سهامش را نفروخته، سود تحقق‌نیافته محسوب می‌شود.
سود ۶۵ درصدی تابان یا بازدهی ۹۵ درصدی؛ تفاوت آمارها چیست؟
درباره عملکرد تابان، آمارهای دیگری نیز منتشر شده که در نگاه نخست ممکن است متناقض به نظر برسند.
براساس گزارش ۱۹ مهر درباره اظهارات مهدی عبوری، مدیرعامل گروه سرمایه‌گذاری اهداف، ارزش بازار تابان از ۳۸۴ همت در زمان عرضه اولیه به ۷۲۳ همت در تاریخ ۱۳ مهر رسیده است.
این افزایش معادل رشد بیش از ۸۸ درصدی ارزش بازار شرکت است.
در همان گزارش، مجموع بازدهی سرمایه‌گذاران با در نظر گرفتن ارزش روز سهام و سود نقدی مصوب مجمع، حدود ۹۵ درصد اعلام شده است.
تفاوت این ارقام به دوره زمانی و شیوه محاسبه مربوط می‌شود.
بازدهی ۶۵ درصدی، عملکرد نماد تا پایان صف‌های خرید متوالی را نشان می‌دهد؛ درحالی‌که رشد ۸۸ درصدی ارزش بازار و بازدهی ۹۵ درصدی، براساس اطلاعات و محاسبات دیگری تا تاریخ ۱۳ مهر ارائه شده‌اند.
بنابراین برای مقایسه دقیق بازدهی عرضه‌های اولیه باید تاریخ شروع، تاریخ پایان، سود نقدی و تعدیلات احتمالی مشخص باشد.
منجیل و وفیروزه؛ دو عرضه اولیه موفق فرابورس
پس از تابان، نماد منجیل با بازدهی ۶۰ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد.
سهام شرکت تولید نیروی برق سبز منجیل در سوم شهریور ۱۴۰۵ وارد بازار فرابورس شد.
این عرضه در دوره‌ای انجام شد که تقاضا برای نمادهای تازه‌وارد بازار قابل‌توجه بود.
نماد وفیروزه نیز با بازدهی ۵۴ درصدی تا زمان تعادل، جایگاه سوم را به دست آورده است.
نکته مهم اینکه منجیل و وفیروزه از نظر حوزه فعالیت، ساختار درآمد و ویژگی‌های بنیادی یکسان نیستند.
بنابراین نزدیک بودن بازدهی اولیه آنها به معنای یکسان بودن ارزش‌گذاری یا چشم‌انداز سودآوری نیست.
برای ارزیابی بلندمدت این شرکت‌ها باید وضعیت درآمد عملیاتی، بدهی‌ها، جریان نقد و گزارش‌های مالی منتشرشده در سامانه کدال بررسی شود.
رانیز چرا کم‌بازده‌ترین عرضه اولیه سال شد؟
در سوی دیگر جدول، نماد رانیز با بازدهی ۱۸ درصدی قرار گرفته است.
این نماد که در تیرماه عرضه اولیه شد، نسبت به بسیاری از شرکت‌های تازه‌وارد دوره کوتاه‌تری از رشد متوالی قیمت را تجربه کرد.
پس از رانیز، نماد پاریز با ۱۹ درصد و کولان با ۲۹ درصد بازدهی، در میان کم‌بازده‌ترین عرضه‌های اولیه مورد بررسی قرار دارند.
فاصله بازدهی تابان با رانیز به ۴۷ واحد درصد می‌رسد.
اما این اختلاف الزاماً نشان نمی‌دهد که شرکت تابان از نظر بنیادی ۴۷ واحد درصد ارزشمندتر از رانیز بوده است.
شرایط بازار در زمان عرضه، میزان شناوری سهام، حجم عرضه، قیمت کشف‌شده و انتظارات سرمایه‌گذاران می‌تواند بازدهی کوتاه‌مدت دو عرضه اولیه را به‌شدت متفاوت کند.
همچنین پایین بودن سود تا زمان تعادل به معنای نامناسب بودن قطعی سرمایه‌گذاری بلندمدت در آن شرکت نیست.
رکورد مشارکت در عرضه اولیه تابان و رهیاب
یکی دیگر از بخش‌های قابل‌توجه گزارش، اختلاف تعداد سفارش‌ها در عرضه‌های اولیه است.
براساس آمار منتشرشده، نماد رهیاب با ۹۹۷ هزار و ۲۵۷ سفارش کمترین میزان مشارکت را میان ۲۳ عرضه مورد بررسی داشته است.
در مقابل، تابان با حدود یک میلیون و ۹۹۳ هزار سفارش در صدر قرار دارد.
در گزارش اقتصادآنلاین تعداد سفارش‌های تابان یک میلیون و ۹۹۲ هزار و ۹۰۴ مورد ثبت شده، درحالی‌که آمار اعلامی گروه سرمایه‌گذاری اهداف تعداد کدهای تخصیص‌یافته را یک میلیون و ۹۹۲ هزار و ۹۲۴ عنوان کرده است.
با توجه به تفاوت اندک این ارقام و تفاوت احتمالی میان مفهوم سفارش و کد تخصیص‌یافته، بهتر است هنگام استناد دقیق از آمار اطلاعیه نهایی عرضه استفاده شود.
این میزان مشارکت نشان می‌دهد عرضه‌های اولیه همچنان قادر به جذب تعداد زیادی از فعالان خرد بازار سرمایه هستند.
اما بالا بودن تعداد شرکت‌کنندگان به‌تنهایی تضمین‌کننده رشد قیمت پس از عرضه نیست.
بهترین زمان فروش عرضه اولیه چه موقع است؟
یکی از چالش‌های همیشگی سرمایه‌گذاران خرد، انتخاب زمان خروج از عرضه‌های اولیه است.
بعضی سهامداران ترجیح می‌دهند تا زمان پابرجا بودن صف خرید سهام خود را نگه دارند، درحالی‌که گروهی دیگر پس از مشاهده نخستین نشانه‌های افزایش عرضه اقدام به فروش می‌کنند.
مشکل اینجاست که عرضه اولیه در روزهای نخست سابقه معاملاتی طولانی ندارد.
به همین دلیل، ابزارهایی مانند میانگین‌های متحرک بلندمدت و سطوح تکنیکال تاریخی برای آن کاربرد محدودی دارند.
از سوی دیگر، صف خرید ممکن است به‌سرعت کاهش پیدا کند یا پس از نخستین تعادل دوباره تشکیل شود.
بنابراین نمی‌توان یک روز یا درصد سود ثابت را بهترین زمان فروش همه عرضه‌های اولیه معرفی کرد.
برای تصمیم‌گیری باید رفتار خریداران و فروشندگان، ارزش معاملات، وضعیت شرکت و شرایط کلی بازار بررسی شود.
آیا پایان صف خرید به معنای پایان سوددهی است؟
پاسخ این پرسش منفی است.
رسیدن نماد به تعادل معاملاتی صرفاً نشان می‌دهد حجم عرضه به اندازه‌ای افزایش یافته که امکان انجام معاملات بیشتری فراهم شده است.
این اتفاق لزوماً به معنای پایان روند صعودی نیست.
برخی سهم‌ها پس از تعادل و افزایش حجم معاملات، به رشد خود ادامه می‌دهند.
در مقابل، ممکن است نمادی پس از شکسته شدن صف خرید با فشار فروش مواجه شود و بخشی از بازدهی اولیه را از دست بدهد.
برای همین، تحلیلگران به بررسی سودآوری شرکت، نسبت قیمت به سود، ارزش دارایی‌ها و ظرفیت رشد فعالیت اقتصادی آن تأکید می‌کنند.
نکته دیگر، میزان سهام آزاد قابل معامله است.
در نمادهایی با شناوری پایین، تغییر نسبت عرضه و تقاضا می‌تواند نوسانات شدیدتری ایجاد کند.
ریسک سیاسی و اقتصادی؛ چرا زمان عرضه اولیه اهمیت دارد؟
یکی از مهم‌ترین نکات مقایسه عملکرد تابان و رانیز، تفاوت شرایط بازار در زمان عرضه آنهاست.
رانیز در تیرماه وارد معاملات شد، درحالی‌که عرضه اولیه تابان در شهریور انجام گرفت.
در فاصله این دو رویداد، سطح اعتماد سرمایه‌گذاران، جریان نقدینگی و انتظارات درباره آینده بازار سهام تغییر کرده بود.
این تفاوت می‌تواند بخشی از اختلاف بازدهی اولیه را توضیح دهد.
برای نمونه، اگر شرکتی در دوره افزایش فشار فروش عمومی وارد بورس شود، ممکن است حتی با وجود شرایط بنیادی مناسب، رشد محدودتری را تجربه کند.
در مقابل، عرضه شرکتی در دوره رونق بازار ممکن است با تقاضای بیشتری همراه شود.
البته نسبت دادن تمام اختلاف بازدهی به اخبار سیاسی نیز دقیق نیست؛ زیرا ارزش‌گذاری اولیه، کیفیت سودآوری و میزان عرضه سهام نقش مستقلی دارند.
آیا عرضه‌های اولیه همچنان برای سهامداران خرد جذاب هستند؟
آمار رسمی سازمان بورس در پایان شهریور نشان می‌داد که از زمان بازگشایی بازار تا آن مقطع ۱۹ شرکت عرضه اولیه شده‌اند.
براساس همان گزارش، ارزش بازار این شرکت‌ها هنگام عرضه حدود ۵۱۵ هزار میلیارد تومان بود و سبد سهام عرضه‌های اولیه بازدهی مثبت ۳۷ درصدی ثبت کرده بود.
همچنین ارزش بازار مجموع شرکت‌ها در مقطع مورد بررسی حدود ۴۰ درصد افزایش یافته بود.
این ارقام با بازدهی ۶۵ درصدی تابان یا ۱۸ درصدی رانیز قابل جایگزینی نیستند؛ زیرا یکی عملکرد یک سبد در یک تاریخ مشخص را نشان می‌دهد و دیگری رشد هر نماد تا نخستین تعادل را اندازه می‌گیرد.
بااین‌حال، مجموعه داده‌ها نشان می‌دهد عرضه اولیه همچنان بخش مهمی از فعالیت سرمایه‌گذاران خرد است.
تعداد بالای مشارکت‌کنندگان نیز بیانگر توجه بازار به این فرصت‌هاست، هرچند هیچ عرضه‌ای سود قطعی ندارد.
پیش‌بینی وضعیت عرضه‌های اولیه بورس در ادامه مهر ۱۴۰۵
چشم‌انداز عرضه‌های اولیه در هفته‌های آینده بیش از هر چیز به شرایط عمومی بازار سرمایه وابسته خواهد بود.
اگر ورود نقدینگی ادامه یابد و شاخص‌های اصلی بورس با ثبات نسبی همراه باشند، احتمال حفظ تقاضا برای عرضه‌های جدید وجود دارد.
اما افزایش عرضه سهام، افت اعتماد سرمایه‌گذاران یا انتشار اخبار اقتصادی نامساعد می‌تواند مدت صف‌های خرید را کوتاه‌تر کند.
از سوی دیگر، تعداد شرکت‌های در صف عرضه و زمان‌بندی ورود آنها نیز اهمیت دارد.
عرضه‌های متعدد در فاصله کوتاه می‌توانند بخشی از نقدینگی معامله‌گران را جذب کنند و بر تقاضای سایر نمادها اثر بگذارند.
بنابراین برای بررسی عرضه‌های بعدی، علاوه بر سابقه رشد نمادهای قبلی، باید قیمت‌گذاری شرکت جدید و وضعیت نقدینگی بازار را در نظر گرفت.
جمع‌بندی؛ تابان برنده عرضه‌های اولیه شد، اما فروش در صف خرید همیشه بهترین تصمیم نیست
بررسی عرضه‌های اولیه بورس در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تابان با بازدهی ۶۵ درصدی تا نخستین تعادل، در صدر جدول مورد بررسی قرار دارد.
منجیل و وفیروزه نیز با بازدهی ۶۰ و ۵۴ درصدی عملکرد قابل‌توجهی ثبت کرده‌اند.
در مقابل، رانیز با ۱۸ درصد، پاریز با ۱۹ درصد و کولان با ۲۹ درصد، در میان کم‌بازده‌ترین نمادهای این مقایسه هستند.
مهم‌ترین نتیجه این بررسی آن است که سود عرضه اولیه فقط به نام شرکت وابسته نیست؛ زمان ورود به بازار، میزان تقاضا، قیمت‌گذاری و شرایط اقتصادی نیز نقش تعیین‌کننده دارند.
همچنین پایان صف خرید به معنای پایان فرصت رشد نیست و ادامه صف نیز تضمینی برای افزایش قیمت در روزهای آینده محسوب نمی‌شود.
برای سهامداران، ارزیابی بنیادی شرکت و مدیریت ریسک می‌تواند از تکیه صرف بر سابقه صف‌های خرید عرضه‌های قبلی اهمیت بیشتری داشته باشد.