قیمت روغن موتور امروز ۱۳ مهر ۱۴۰۵؛ کاسترول ۷ میلیون و زیک ۹.۳ میلیون شد / موج تازه گرانی روانکارها

بررسی تازه بازار نشان می‌دهد فاصله قیمت روانکارهای اقتصادی داخلی تا محصولات تمام‌سنتتیک خارجی بسیار زیاد شده است. اقتصادآنلاین در گزارش روز ۱۳ مهر، پنج محصول پرتقاضا را در محدوده دو تا بیش از ۹ میلیون تومان ثبت کرده است.

ارقام جدول، قیمت‌های اعلام‌شده بازار و فروشگاه‌ها هستند و لزوماً قیمت مصوب کارخانه محسوب نمی‌شوند. تفاوت فروشنده، اصالت کالا، تاریخ تولید و وارداتی یا تولیدداخل بودن محصول می‌تواند باعث فاصله محسوس نرخ‌ها شود.

روغن موتور خارجی تا ۹.۳ میلیون تومان رسید

بالاترین نرخ میان محصولات این جدول به ZIC SQ 5W-30 چهارلیتری تعلق دارد که با قیمت ۹ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان عرضه شده است. یک منبع مستقل معرفی و پایش همین محصول نیز در مهرماه قیمت فهرست‌شده ۹.۳ میلیون تومانی را ثبت کرده، هرچند همان فروشنده تخفیف مقطعی برای آن ارائه کرده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد نرخ اسمی و قیمت نهایی فروش می‌تواند متفاوت باشد.

کاسترول مگناتک ۱۰W-40 نیز با نرخ ۷ میلیون و ۱۱۹ هزار تومان در رده محصولات گران بازار قرار گرفته است.

اهمیت این عدد زمانی بیشتر می‌شود که به قیمت‌های چند هفته قبل نگاه کنیم. در دوم مهر، یک گزارش بازار برای کاسترول مگناتک ۱۰W-40 چهارلیتری رقم حدود ۵ میلیون و ۵۰ هزار تومان را ثبت کرده بود. مقایسه این نرخ با ۷.۱۱۹ میلیون تومان فعلی، افزایش بیش از دو میلیون تومانی و حدود ۴۱ درصدی را نشان می‌دهد؛ البته از آنجا که قیمت فروشگاهی تحت تأثیر فروشنده و موجودی قرار دارد، این مقایسه را باید روند بازار دانست نه افزایش رسمی قیمت کارخانه.

روغن موتور از ابتدای سال چند بار گران شد؟

فشار قیمتی بازار روغن موتور فقط مربوط به مهر نیست.

در اردیبهشت امسال، انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران پس از دریافت تأییدیه نهادهای نظارتی، افزایش میانگین ۳۰ درصدی قیمت انواع روغن موتور بنزینی و دیزلی را اعلام کرد. میزان افزایش بر اساس گرید و سطح کیفی محصولات متفاوت بود.

پیش از آن نیز در زمستان ۱۴۰۴ افزایش نرخ دیگری برای صنعت روانکار اعمال شده بود.

بنابراین تولیدکنندگان در فاصله نسبتاً کوتاهی دو مرحله تعدیل قیمت را تجربه کردند، اما رشد هزینه مواد اولیه در بخش‌هایی سریع‌تر از افزایش نرخ محصول نهایی بوده است. داده‌های منتشرشده درباره خرید مواد اولیه شرکت‌های بورسی نشان می‌دهد هزینه لوب‌کات و آیزوریسایکل در پنج ماه نخست سال نسبت به سال قبل رشد بسیار بالایی داشته است.

ادتیو وارداتی چگونه قیمت روغن موتور را بالا می‌برد؟

روغن موتور فقط از روغن پایه تشکیل نشده است.

بسته‌های افزودنی یا همان ادتیوها نقش مهمی در کنترل رسوب، خوردگی، اکسیداسیون، سایش و حفظ عملکرد روغن در دماهای مختلف دارند. بخشی از این مواد تخصصی از خارج تأمین می‌شود و در نتیجه نسبت به نرخ ارز و هزینه واردات حساس است.

گزارش‌های صنعت روانکار نیز رشد قابل توجه هزینه ادتیوهای وارداتی را در سال جاری مطرح کرده‌اند.

با افزایش دلار، هزینه واردات این مواد مستقیماً رشد می‌کند و سپس اثر آن با فاصله به قیمت تمام‌شده تولیدکننده می‌رسد.

این موضوع برای روغن‌های دارای استانداردهای کیفی بالاتر و فرمولاسیون تمام‌سنتتیک اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ساختار افزودنی و مواد اولیه آنها پیچیده‌تر است.

چرا روغن خارجی بسیار گران‌تر از ایرانی است؟

جدول امروز نشان می‌دهد یک روغن چهارلیتری بهران حدود دو میلیون تومان قیمت دارد، در حالی که ZIC چهارلیتری به بیش از ۹ میلیون تومان رسیده است.

بخشی از این فاصله به تفاوت سطح کیفی و فرمولاسیون مربوط است، اما نرخ ارز، واردات، حمل‌ونقل و شبکه توزیع نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

بنابراین نباید از روی قیمت نتیجه گرفت یک روغن برای هر خودرو «بهتر» است.

مهم‌ترین معیار انتخاب روغن، گرانروی و استاندارد کیفی توصیه‌شده توسط سازنده خودرو است. روغنی با قیمت ۹ میلیون تومان ممکن است برای یک موتور قدیمی اصلاً انتخاب لازم یا مناسبی نباشد، در حالی که محصول ارزان‌تر دارای مشخصات صحیح می‌تواند گزینه درست آن موتور باشد.

پاییز یعنی حتماً باید گرانروی روغن را عوض کنیم؟

یکی از ادعاهایی که همزمان با شروع فصل سرد در بازار تکرار می‌شود، ضرورت تعویض روغن «تابستانی غلیظ» با روغن رقیق‌تر است.

این توصیه به شکل عمومی دقیق نیست.

روغن‌هایی مانند 5W-30، 10W-40 و 20W-50 روغن‌های چنددرجه‌ای هستند. عدد قبل از W رفتار روغن در دمای پایین و عدد دوم گرانروی آن در دمای کارکرد موتور را بیان می‌کند. منابع فنی Mobil و Castrol تأکید می‌کنند که انتخاب گرانروی باید بر مبنای دفترچه راهنمای خودرو و مشخصات تعیین‌شده سازنده انجام شود، نه صرفاً تغییر فصل.

برای مثال 5W-30 در استارت سرد روان‌تر از 10W-40 است، اما این به معنی مناسب‌بودن آن برای هر موتور در پاییز و زمستان نیست.

تغییر خودسرانه گرانروی، خصوصاً در موتورهایی که سازنده روغن مشخصی تعیین کرده، می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

هشدار سازمان حمایت؛ هر افزایش قیمتی رسمی نیست

نکته مهم دیگر به شیوه قیمت‌گذاری برمی‌گردد.

مدیرکل بازرسی سازمان حمایت ۲۲ شهریور اعلام کرد این سازمان در آن مقطع هیچ مجوز جدیدی برای افزایش نرخ روغن موتور به شرکت‌های تولیدکننده نداده است. او کاهش تولید و انتظارات تورمی را از دلایل افزایش قیمت در بازار عنوان کرد و گفت افزایش‌های خارج از نرخ‌های مصوب مورد نظارت قرار می‌گیرند.

چند روز پیش‌تر نیز مدیرعامل ایرانول افزایش مجدد نرخ رسمی را تکذیب کرده بود.

در نتیجه افزایش قیمت‌هایی که اکنون در ویترین فروشگاه‌ها دیده می‌شود، الزاماً به معنی ابلاغ یک مرحله تازه افزایش رسمی قیمت از سوی تولیدکنندگان نیست.

کمبود بعضی کالاها، تغییر موجودی فروشگاه‌ها، انتظارات تورمی و تغییر قیمت خرید عمده می‌توانند نرخ بازار آزاد را جدا از قیمت مصوب حرکت دهند.

بازار روغن موتور در خطر کالای تقلبی

افزایش قیمت روغن موتور یک پیامد جانبی مهم دارد: بیشترشدن انگیزه برای خرید کالای ارزان و نامعتبر.

وقتی اختلاف میان یک محصول داخلی دو میلیون تومانی و روانکار خارجی ۷ تا ۹ میلیون تومانی افزایش پیدا می‌کند، جذابیت کالاهای متفرقه یا محصولاتی که با قیمت غیرعادی پایین فروخته می‌شوند بیشتر می‌شود.

برای مصرف‌کننده، صرفاً «برند روی ظرف» نباید معیار خرید باشد. پلمب سالم، کد و اطلاعات تولید، فروشنده معتبر و تطابق دقیق API و SAE با نیاز خودرو اهمیت بیشتری از ظاهر بسته‌بندی دارد.

همچنین به تعویق انداختن سرویس فقط به دلیل افزایش قیمت می‌تواند هزینه بسیار بیشتری به همراه داشته باشد. Mobil نیز تأکید می‌کند ادامه کار موتور در شرایط کمبود یا افت فشار روغن می‌تواند باعث آسیب جدی شود.

پیش‌بینی قیمت روغن موتور؛ گرانی ادامه دارد؟

مسیر کوتاه‌مدت بازار به چند متغیر وابسته است.

اگر نرخ ارز در محدوده‌های فعلی باقی بماند، فشار هزینه واردات ادتیو و محصولات خارجی ادامه خواهد داشت. از سوی دیگر، افزایش قیمت لوب‌کات، روغن پایه، بسته‌بندی و حمل‌ونقل می‌تواند تولیدکنندگان داخلی را نیز برای دریافت مجوزهای بعدی افزایش نرخ تحت فشار قرار دهد.

در مقابل، افزایش عرضه از سوی چهار تولیدکننده بزرگ داخلی و تشدید نظارت بر شبکه توزیع می‌تواند بخشی از افزایش‌های هیجانی بازار آزاد را مهار کند.

نکته مهم این است که بازار همین حالا نیز قیمت‌های بسیار متفاوتی برای یک گرید مشابه دارد. برای نمونه، پایش فروشندگان در اوایل مهر، انواع اسپیدی 10W-40 را بسته به مدل و فروشگاه در محدوده حدود ۲.۳ تا ۳.۶ میلیون تومان ثبت کرده بود.

بنابراین در هفته‌های آینده احتمالاً علاوه بر جهت کلی افزایشی، پراکندگی قیمت میان فروشندگان و برندها نیز یکی از ویژگی‌های مهم بازار باقی خواهد ماند.

روغن موتور به هزینه سنگین تازه خودرو تبدیل شد

قیمت‌های ۱۳ مهر نشان می‌دهد سرویس معمولی خودرو نیز دیگر هزینه کوچکی نیست.

راننده‌ای که روغن داخلی چهارلیتری انتخاب می‌کند باید حدود دو تا سه میلیون تومان فقط برای روغن پرداخت کند و در محصولات خارجی یا تمام‌سنتتیک این هزینه می‌تواند به هفت تا بیش از ۹ میلیون تومان برسد؛ پیش از آنکه هزینه فیلتر روغن، فیلتر هوا و اجرت سرویس محاسبه شود.

در چنین شرایطی، بازار روانکار با همان مسئله‌ای روبه‌روست که بخش‌های دیگری از صنعت خودرو تجربه می‌کنند: قیمت بالا می‌رود اما قدرت خرید مصرف‌کننده با آن همراه نمی‌شود.

با این حال کاهش هزینه از طریق استفاده طولانی‌تر از روغن فراتر از دوره توصیه‌شده یا خرید محصول مشکوک می‌تواند صرفه‌جویی کوتاه‌مدت را به تعمیر پرهزینه موتور تبدیل کند.

از این رو در موج تازه گرانی روغن موتور، مهم‌ترین توصیه برای مصرف‌کننده نه خرید گران‌ترین محصول، بلکه انتخاب روغن اصلی، دارای گرید و استاندارد صحیح و متناسب با توصیه سازنده خودرو است؛ خصوصاً در بازاری که فاصله قیمت محصولات حالا از حدود دو میلیون تا بیش از ۹ میلیون تومان رسیده است.