قیمت لاستیک خودرو به مرز انفجار رسید؛ یک جفت تایر ۳۴.۵ میلیون تومان | چرا لاستیک اینقدر گران شد؟
بازار تایر ایران این روزها یکی از پرنوسانترین دورههای خود را پشت سر میگذارد. افزایش قیمتها دیگر محدود به برندهای خارجی نیست و تایرهای داخلی نیز تحت تاثیر افزایش هزینه تولید، مواد اولیه و نرخ ارز با رشد محسوس قیمت مواجه شدهاند.
بررسی بازار نشان میدهد بسیاری از مالکان خودرو که تعویض لاستیک خود را به امید ثبات یا کاهش قیمت به تعویق انداخته بودند، اکنون با نرخهایی بهمراتب بالاتر روبهرو شدهاند. این اتفاق از یک جهت با سایر قطعات خودرو تفاوت دارد؛ لاستیک یک کالای ایمنی و مصرفی است و امکان به تعویق انداختن خرید آن برای همیشه وجود ندارد.
همین ویژگی باعث شده است تقاضای مصرفی همچنان در بازار باقی بماند، اما افزایش شدید قیمتها قدرت خرید مشتریان را کاهش داده و بازار را همزمان با «گرانی» و «رکود معاملات» مواجه کرده است.
قیمت لاستیک خودرو؛ بارز تا ۲۰ میلیون تومان رسید
بر اساس نرخهای اعلامشده در بازار، یک جفت لاستیک بارز مدل P640 با قیمت حدود ۲۰ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان عرضه میشود.
همچنین یک جفت لاستیک ایران تایر مدل MERSANA با سایز 195/65R15 که برای خودروهایی نظیر سمند، دنا و تندر ۹۰ مورد استفاده قرار میگیرد، در برخی فروشگاهها حدود ۱۵ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است.
در بخش تایرهای خارجی اختلاف قیمت شدیدتر است. یک جفت کومهو سری Ecsta با سایز 205/60R15 در بازار تا حدود ۳۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
بررسی قیمتهای هفتههای اخیر نیز از سطح بالای نرخها حکایت میکند. در سوم شهریور، یک جفت بارز P640 سایز 185/65R14 حدود ۱۵ میلیون و ۴۸۰ هزار تومان قیمت داشت و یک جفت رودستون کرهای در همان سایز تا ۲۱ میلیون تومان معامله میشد.
فهرستهای منتشرشده در ۱۲ شهریور نیز نشان میداد قیمت یک حلقه از محصولات مختلف بارز بسته به سایز و مدل از حدود ۴.۴ میلیون تا بیش از ۱۱ میلیون تومان متغیر بوده است.
این ارقام نشان میدهد هزینه تهیه چهار حلقه لاستیک برای برخی خودروهای خانوادگی اکنون میتواند به راحتی از ۳۰ تا ۶۰ میلیون تومان عبور کند.
دلار چگونه قیمت لاستیک را بالا برد؟
نخستین متغیر اثرگذار بر بازار تایر، نرخ ارز است.
دلار آزاد در آخرین معاملات شنبه ۲۱ شهریور در محدوده ۲۳۵ تا ۲۳۶ هزار تومان قرار داشت و برخی گزارشها نرخ حدود ۲۳۶ هزار و ۳۸۰ تومان را ثبت کردهاند.
رشد نرخ ارز از دو مسیر بر بازار لاستیک فشار وارد میکند.
در تایر خارجی، رابطه تقریباً مستقیم است. بالا رفتن ارز موجب افزایش هزینه واردات، حمل، ترخیص و سرمایه در گردش واردکننده میشود.
اما تایر داخلی نیز از جهش دلار مصون نیست؛ زیرا بخش مهمی از مواد اولیه صنعت لاستیک وابسته به واردات یا قیمتهای جهانی است.
کائوچوی طبیعی، برخی مواد شیمیایی، نخ و الیاف تقویتی و تجهیزات و مواد تخصصی مورد استفاده در تولید تایر با هزینه ارزی تامین میشوند. به همین دلیل حتی تایری که نام یک شرکت ایرانی روی آن قرار دارد، الزاماً محصولی با ساختار هزینه کاملاً ریالی نیست.
هشدار تایرسازان درباره مواد اولیه
اطلاعات تازه صنعت تایر نیز همین مسئله را تایید میکند.
فعالان این صنعت اعلام کردهاند که در سال ۱۴۰۴ مشکلات تخصیص ارز باعث کاهش ذخایر مواد اولیه شد و صنعت تایر با ورود به سال ۱۴۰۵ با چالش جدیتری در تامین مواد روبهرو شد.
دبیر انجمن صنعت تایر همچنین از افزایش هزینه لجستیک سخن گفته و اعلام کرده است در برخی مسیرها هزینه حمل مواد اولیه به حدود یک دلار به ازای هر کیلوگرم رسیده است.
این هزینه برای صنعتی که هزاران تن ماده اولیه جابهجا میکند، رقم کوچکی نیست.
در کنار آن، برخی مواد اولیه داخلی نیز با محدودیت تولید روبهرو شدهاند؛ بنابراین کارخانهها همزمان باید با افزایش نرخ ارز، هزینه حمل، کمبود برخی نهادهها و نیاز بیشتر به سرمایه در گردش مقابله کنند.
چرا کارخانههای لاستیک خواهان افزایش قیمت شدند؟
تایرسازان از ماههای ابتدایی امسال نسبت به رشد هزینه تولید هشدار داده بودند.
انجمن صنفی صنعت تایر پیشتر اعلام کرده بود افزایش هزینه نیروی انسانی، رشد قیمت جهانی کائوچو، افزایش کرایه حمل و رشد بهای مواد اولیهای مانند نخ نایلون، پلیاستر و دوده فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
طبق اظهارات این انجمن، هزینه حمل کائوچو از مالزی در مقطعی از حدود ۵۰ دلار به ۲۲۰ دلار در هر تن افزایش یافته بود و قیمت برخی نهادههایی مانند نخ و دوده نیز رشد قابل توجهی داشت.
گزارشهای خردادماه نیز از درخواست اصلاح قیمت تایر بهدلیل افزایش هزینههای ساختاری و تامین بخشی از مواد اولیه از بازار آزاد حکایت داشت.
به همین دلیل بخشی از افزایش قیمت فعلی را نمیتوان صرفاً به واسطهگری بازار نسبت داد؛ پایه هزینه تولید نیز نسبت به گذشته بالاتر رفته است.
لاستیک خارجی چرا به کالای لوکس تبدیل شد؟
شرایط برای تایرهای خارجی بهمراتب دشوارتر است.
بررسی بازار کومهو در مرداد ۱۴۰۵ نشان میداد قیمت محصولات این برند بسته به سایز و مدل از حدود ۱۱.۵ میلیون تومان تا ۶۰ میلیون تومان برای یک جفت یا مجموعه عرضه موردنظر فروشنده متغیر بوده و سایزهای بزرگتر قیمتهای بسیار بالاتری داشتهاند.
با افزایش نرخ ارز در شهریور، هزینه جایگزینی تایر خارجی نیز بیشتر شده است. بنابراین فروشندهای که موجودی قبلی خود را عرضه میکند، قیمت فروش را صرفاً بر اساس هزینه خرید گذشته تعیین نمیکند؛ بلکه هزینه خرید محموله بعدی را نیز در نظر میگیرد.
همین «هزینه جایگزینی» باعث میشود حتی در روزهایی که دلار کمی کاهش پیدا میکند، قیمت لاستیک فوراً پایین نیاید.
خطر تعویق تعویض لاستیک برای ایمنی خودرو
گران شدن تایر فقط یک مسئله معیشتی نیست و میتواند به مسئله ایمنی تبدیل شود.
زمانی که یک جفت لاستیک برای یک خودروی معمولی ۱۵ تا بیش از ۳۰ میلیون تومان هزینه داشته باشد، بخشی از مصرفکنندگان تعویض تایر فرسوده را به تعویق میاندازند.
این رفتار میتواند به استفاده طولانیتر از تایرهایی با آج کم، ترکخوردگی دیواره یا عمر بالا منجر شود. نتیجه نیز افزایش فاصله ترمز، کاهش چسبندگی خودرو در سطح خیس و افزایش احتمال ترکیدگی تایر در سرعتهای بالا خواهد بود.
بنابراین افزایش بیش از حد قیمت این کالا، برخلاف بسیاری از محصولات مصرفی، مستقیماً با ایمنی ناوگان جادهای ارتباط پیدا میکند.
بازار لاستیک در رکود تورمی گرفتار شد
بازار اکنون با یک تناقض روبهرو است؛ هزینه تامین و تولید اجازه کاهش شدید قیمت را نمیدهد، اما قدرت خرید مردم نیز توان همراهی با افزایش مداوم نرخها را ندارد.
در چنین شرایطی فروشنده ممکن است قیمت بالاتری اعلام کند، اما تعداد معاملات کاهش پیدا کند. نتیجه، شکلگیری همان پدیده آشنای «رکود تورمی» است.
اگر عرضه کارخانهها افزایش پیدا کند و تخصیص ارز مواد اولیه بهبود یابد، احتمال کاهش فشار قیمتی وجود دارد. اما اگر دلار در محدودههای فعلی یا بالاتر باقی بماند و تامین کائوچو و سایر نهادهها با مشکل ادامه پیدا کند، زمینه کاهش جدی قیمت تایر محدود خواهد بود.
پیشبینی قیمت لاستیک؛ گرانی ادامه دارد؟
سه متغیر مسیر بازار لاستیک در هفتههای آینده را تعیین خواهند کرد: نرخ ارز، تامین مواد اولیه کارخانهها و حجم عرضه در شبکه رسمی.
در سناریوی نخست، اگر دلار بالای کانالهای فعلی تثبیت شود و مشکلات تخصیص ارز ادامه پیدا کند، احتمال رشد بیشتر قیمت وجود دارد؛ بهویژه در تایرهای خارجی که حساسیت بیشتری نسبت به نرخ ارز دارند.
در سناریوی دوم، ثبات دلار همراه با افزایش عرضه کارخانهها میتواند بازار را وارد دورهای از ثبات نسبی کند، هرچند بازگشت قیمتها به سطوح چند ماه قبل با توجه به رشد هزینه تولید دشوار به نظر میرسد.
در سناریوی سوم، کاهش پایدار نرخ ارز و بهبود واردات مواد اولیه میتواند حباب ناشی از انتظارات و واسطهگری را کوچکتر کند.
در مجموع، شرایط فعلی نشان میدهد گرانی لاستیک فقط نتیجه رشد دلار نیست؛ مجموعهای از مشکلات ارزی، لجستیکی، افزایش قیمت مواد اولیه و محدودیت عرضه پشت افزایش نرخها قرار دارد. بنابراین تا زمانی که حداقل بخشی از این عوامل اصلاح نشود، انتظار افت سنگین و پایدار قیمت تایر چندان واقعبینانه نیست.
