ارزش سهام عدالت امروز ۱۹ شهریور ۱۴۰۵؛ سبد یک میلیونی به ۹۸ میلیون رسید؟ یک نکته مهم درباره این ارقام

بر اساس ارقام ارائه‌شده در گزارش مورد بررسی، ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی به ۴۸۰ میلیون و ۴۹۸ هزار و ۱۳۱ ریال رسیده است. تبدیل این رقم به واحد رایج‌تر تومان، ارزش سبد را حدود ۴۸ میلیون و ۴۹ هزار و ۸۱۳ تومان نشان می‌دهد.

ارزش سبد ۵۳۲ هزار تومانی نیز ۵۲۰ میلیون و ۳۸۳ هزار و ۴۹۳ ریال گزارش شده که معادل حدود ۵۲ میلیون و ۳۸ هزار تومان است.

سبد یک میلیون تومانی نیز با رقم ۹۸۸ میلیون و ۶۳۴ هزار و ۵۳۷ ریال، ارزشی در حدود ۹۸ میلیون و ۸۶۳ هزار تومان دارد.

براساس همین منبع، ارزش سه سبد حدود ۰.۶ درصد کاهش یافته است؛ اما این درصد کاهش باید با احتیاط تفسیر شود.

بورس پنجشنبه معامله نداشت؛ «افت امروز» دقیقاً به چه معناست؟

این مهم‌ترین اصلاح متن اولیه است.

پنجشنبه ۱۹ شهریور روز معاملاتی معمول بورس تهران نیست و آخرین معاملات سهام در چهارشنبه ۱۸ شهریور انجام شده است. داده‌های بازار نیز آخرین به‌روزرسانی شاخص کل را برای همان روز ثبت کرده‌اند. شاخص کل بورس در پایان چهارشنبه با رشد حدود ۴۷ هزار واحدی یا ۰.۶۷ درصدی به ۷ میلیون و ۱۲۲ هزار واحد رسید و رکورد تازه‌ای به جا گذاشت.

شاخص هم‌وزن نیز در همان روز مثبت بود و در محدوده یک میلیون و ۹۴۲ هزار واحد قرار گرفت. بنابراین نمی‌توان کاهش اعلام‌شده برای سهام عدالت را به «ریزش بازار در پنجشنبه» نسبت داد.

اگر یک سامانه در روز پنجشنبه ارزش جدیدی منتشر کرده باشد، احتمالاً در حال به‌روزرسانی محاسبات براساس آخرین قیمت پایانی موجود، تغییر روش ارزش‌گذاری یا اعمال اصلاحات پرتفوی بوده است؛ نه اینکه معامله جدیدی در بازار انجام شده باشد.

یک اختلاف بزرگ؛ چرا بعضی منابع سهام عدالت را ۱۲ میلیون تومان می‌دانند؟

اینجا مسئله مهم‌تری وجود دارد.

در جست‌وجوی زنده، منابع مختلف ارقام کاملاً متفاوتی برای ارزش سهام عدالت منتشر کرده‌اند.

برای نمونه، یک محاسبه منتشرشده برای چهارشنبه ۱۸ شهریور، ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی را حدود ۱۲ میلیون و ۲۲۹ هزار تومان و سبد ۵۳۲ هزار تومانی را حدود ۱۳ میلیون و ۲۸۱ هزار تومان اعلام می‌کند. منبع دیگری نیز برای همان روز سبد ۴۹۰ هزار تومانی را حدود ۱۲ میلیون و ۳۷۳ هزار تومان برآورد کرده است.

در مقابل، «سرمایه و بورس» در ۱۶ شهریور با یک روش محاسباتی دیگر، ارزش سبد یک میلیون تومانی را ۹۶ میلیون و ۳۷۷ هزار تومان، سبد ۵۳۲ هزار تومانی را ۵۰ میلیون و ۷۳۲ هزار تومان و سبد ۴۹۰ هزار تومانی را ۴۶ میلیون و ۸۵۴ هزار تومان اعلام کرده بود.

این فاصله آن‌قدر زیاد است که نمی‌توان آن را صرفاً به نوسان روزانه بورس نسبت داد.

بنابراین در انتشار خبر بهتر است عبارت «بر اساس محاسبات منبع...» استفاده شود و این اعداد به‌عنوان یک نرخ رسمی و واحد برای تمام دارندگان سهام عدالت معرفی نشوند.

چرا ارزش‌گذاری سهام عدالت میان منابع متفاوت است؟

سهام عدالت یک دارایی ساده مانند یک سهم بورسی واحد نیست.

سبدهای مختلف از تعداد مشخصی سهم در شرکت‌های سرمایه‌پذیر تشکیل شده‌اند و در طول سال‌های گذشته افزایش سرمایه، تقسیم سود، تغییر سرمایه شرکت‌ها و وضعیت روش مستقیم یا غیرمستقیم می‌تواند محاسبه ارزش را پیچیده‌تر کند.

برخی رسانه‌ها ارزش را با ضرب آخرین قیمت سهام در تعداد سهم‌های اولیه یا تعدیل‌شده محاسبه می‌کنند. برخی دیگر افزایش سرمایه‌های سال‌های گذشته را به شکل دیگری در نظر می‌گیرند و گروهی نیز ارزش اقتصادی گسترده‌تری برای کل پرتفوی محاسبه می‌کنند.

همین تفاوت روش، اعدادی تولید کرده که ممکن است چند برابر یکدیگر باشند.

یک نمونه روشن از این اختلاف در گزارش‌های شهریور دیده می‌شود: در حالی که برخی جداول مبتنی بر فهرست ۳۷ شرکت بورسی برای سبد ۴۹۰ هزار تومانی ارقامی در محدوده ۱۲ میلیون تومان منتشر کرده‌اند، یک روش دیگر ارزش همین سبد را بالای ۴۶ میلیون تومان اعلام کرده است.

آیا سبد یک میلیون تومانی واقعاً به ۱۰۰ میلیون نزدیک شده است؟

براساس روش محاسباتی‌ای که ارزش سبد یک میلیون تومانی را در ۱۶ شهریور ۹۶ میلیون و ۳۷۷ هزار تومان اعلام کرده بود، بله؛ این سبد به مرز ۱۰۰ میلیون تومان نزدیک شده بود.

رقم ۹۸.۸۶ میلیون تومانی گزارش تازه نیز با همین خانواده محاسبات سازگارتر است و فاصله آن با ۱۰۰ میلیون تومان کمی بیش از یک میلیون تومان می‌شود.

اما یک هشدار ضروری وجود دارد: ارزش محاسباتی سبد معادل پول نقد قابل برداشت در حساب سهامدار نیست.

همان منبعی که ارزش ۹۶ میلیون تومانی را منتشر کرده، تصریح کرده است این رقم صرفاً ارزش روز پرتفوی است و به معنای امکان نقدکردن فوری همین مبلغ توسط دارنده سهام عدالت نیست. خرید و فروش مستقیم نیز همچنان با محدودیت‌های مربوط به سازوکار سهام عدالت روبه‌روست.

بنابراین نباید تیتر «سهام عدالت ۹۸ میلیون تومان شد» این تصور را ایجاد کند که دارندگان سبد یک میلیونی اکنون می‌توانند ۹۸ میلیون تومان نقد دریافت کنند.

بورس رکورد زد؛ چرا ممکن است بعضی سهام عدالت منفی باشند؟

شاخص کل فقط میانگین وزنی کل بازار است و وزن نمادهای بزرگ در آن بسیار بالاست.

چهارشنبه ۱۸ شهریور، نمادهایی مانند فملی، ومعادن، فارس، فولاد، وپاسار و تاپیکو از عوامل اصلی رشد شاخص کل بودند. در همان روز ارزش معاملات خرد نیز بالا بود و شاخص کل برای نخستین بار بالای ۷.۱ میلیون واحد بسته شد.

سبد سهام عدالت نیز شامل تعدادی از شرکت‌های بزرگ بازار مانند فارس، فولاد، فملی، پالایشگاه‌ها، بانک‌ها و شرکت‌های صنعتی است.

اما وزن هر سهم در سبد عدالت دقیقاً مشابه وزن آن در شاخص کل نیست. در نتیجه از نظر نظری ممکن است شاخص کل مثبت باشد اما یک سبد خاص عملکرد ضعیف‌تری داشته باشد.

با این حال افت نزدیک ۰.۶ درصدی هر سه سبد در روزی که بخش بزرگی از نمادهای عدالت مثبت بوده‌اند، نیازمند مشاهده جزئیات روش محاسباتی همان منبع است و نمی‌توان آن را صرفاً با رفتار شاخص کل توضیح داد.

رشد سهام عدالت در شهریور همچنان قابل توجه است

اگر از اختلاف منابع عبور کنیم، جهت کلی شهریور روشن است: بازار سهام در هفته‌های اخیر رشد قدرتمندی داشته است.

شاخص کل تا پایان چهارشنبه به ۷ میلیون و ۱۲۲ هزار واحد رسیده و در مقایسه با هفته قبل حدود ۹.۵ درصد رشد کرده است. در یک ماه نیز رشد شاخص در برخی داده‌های بازار نزدیک ۲۶ درصد برآورد شده است.

رشد قیمت شرکت‌های بزرگ بورسی طبیعتاً به افزایش ارزش محاسباتی پرتفوی سهام عدالت کمک کرده است.

برای نمونه، یک گزارش در ۱۴ شهریور ارزش رایج سبد ۴۹۰ هزار تومانی را حدود ۱۱ میلیون و ۴۷۸ هزار تومان و سبد ۵۳۲ هزار تومانی را حدود ۱۲ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان ثبت کرده بود؛ در ۱۸ شهریور این ارقام در برخی محاسبات به محدوده ۱۲.۲ تا ۱۳.۳ میلیون تومان رسیدند.

پس حتی اگر یک محاسبه خاص افت روزانه نشان دهد، تصویر چندروزه بازار همچنان صعودی بوده است.

ارزش سهام عدالت ۱۹ شهریور؛ عدد نهایی کدام است؟

مهم‌ترین نتیجه بررسی امروز این است که برای سهام عدالت نباید یک عدد را بدون ذکر روش محاسبه به‌عنوان «قیمت قطعی» منتشر کرد.

ارقام ۴۸.۰۵ میلیون تومان برای سبد ۴۹۰ هزار تومانی، ۵۲.۰۴ میلیون تومان برای سبد ۵۳۲ هزار تومانی و ۹۸.۸۶ میلیون تومان برای سبد یک میلیون تومانی، با یک روش ارزش‌گذاری منتشر شده‌اند و به خانواده محاسباتی‌ای نزدیک هستند که پیش‌تر ارزش سبد یک میلیونی را حوالی ۹۶ میلیون تومان نشان می‌داد.

اما جداول دیگری که ترکیب بورسی سهام عدالت را سهم‌به‌سهم محاسبه می‌کنند برای ۱۸ شهریور اعداد بسیار پایین‌تری، در محدوده ۱۲ تا ۱۳ میلیون تومان برای سبدهای ۴۹۰ و ۵۳۲ هزار تومانی، منتشر کرده‌اند.

از طرف دیگر، پنجشنبه بورس تعطیل بوده و آخرین حرکت واقعی بازار متعلق به چهارشنبه است؛ روزی که شاخص نه‌تنها کاهش نیافت، بلکه ۰.۶۷ درصد رشد کرد و رکورد تاریخی ۷.۱۲ میلیون واحدی را ثبت کرد.

بنابراین تیتر دقیق‌تر برای وضعیت امروز این نیست که «سهام عدالت امروز ۰.۶ درصد سقوط کرد»؛ بلکه باید گفت: ارزش محاسباتی سهام عدالت در برخی منابع تغییر کرده، اما بازار پنجشنبه معامله‌ای نداشته و درباره رقم دقیق ارزش سبدها نیز اختلاف قابل توجهی میان روش‌های محاسبه وجود دارد.

برای سهامدار، مهم‌ترین نکته همین تفکیک است: ارزش روز پرتفوی، میزان سود نقدی و مبلغ قابل برداشت سه مفهوم کاملاً متفاوت‌اند و نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.