گوشت آرام شد اما ارزان نشد؛ ران گوسفندی کیلویی ۲.۱۹ میلیون تومان

تازه‌ترین رصد بازار نشان می‌دهد قیمت ماهیچه گوسفندی در محدوده ۲ میلیون و ۴۰ هزار تومان قرار دارد و ران بدون استخوان گوسفندی نیز کیلویی ۲ میلیون و ۱۹۰ هزار تومان عرضه می‌شود. در بخش گوشت گوساله، چرخ‌کرده گوساله یک میلیون و ۳۸۵ هزار تومان و ران گوساله دو میلیون و ۸۰ هزار تومان قیمت دارد.

این نرخ‌ها بیانگر قیمت‌های اعلام‌شده در بازار هستند و با توجه به محل خرید، نوع بسته‌بندی، برند، کیفیت برش و میزان چربی ممکن است در واحدهای صنفی مختلف متفاوت باشند. مقایسه نرخ‌نامه‌های رسمی‌تر نیز نشان می‌دهد قیمت یک قطعه واحد می‌تواند بر اساس شیوه بسته‌بندی و کانال عرضه اختلاف قابل توجهی داشته باشد؛ برای مثال در نرخ‌نامه‌ای که یک روز قبل منتشر شد، چرخ‌کرده گوساله بسته‌بندی شرکتی آزاد حدود یک میلیون و ۲۰۶ هزار تومان اعلام شده بود.

بازار ثابت مانده، اما یک نکته مهم وجود دارد

ثبات امروز تا حد زیادی واقعی است. قیمت ران گوساله در ۲۶ مرداد نیز ۲ میلیون و ۸۰ هزار تومان اعلام شده بود و امروز همان نرخ تکرار شده است. ماهیچه گوسفندی نیز در هفته‌های گذشته بارها حوالی ۲ میلیون و ۴۰ هزار تومان قرار داشته و حتی در نیمه مرداد همین قیمت برای آن گزارش شده بود.

ران بدون استخوان گوسفندی هم نمونه جالب‌تری است؛ این محصول در سوم تیر ۱۴۰۵ نیز با نرخ ۲ میلیون و ۱۹۰ هزار تومان گزارش شده بود و در دوم مرداد دوباره همین رقم برای آن ثبت شد. بنابراین حداقل در برخی قطعات گوسفندی می‌توان از یک دوره نسبتاً طولانی ثبات اسمی صحبت کرد.

اما این وضعیت یک پیام دوگانه دارد: از یک سو بازار از شوک‌های روزانه فاصله گرفته و از سوی دیگر قیمت‌ها در سطح بالایی تثبیت شده‌اند.

چرا گوشت فعلاً جهش نمی‌کند؟

یکی از مهم‌ترین عوامل را باید در وضعیت عرضه جست‌وجو کرد.

آخرین داده رسمی مرکز آمار از کشتارگاه‌های کشور نشان می‌دهد در خرداد ۱۴۰۵ بیش از ۴۱ هزار و ۲۰۰ تن گوشت قرمز در کشتارگاه‌های رسمی عرضه شده است. از این مقدار، ۲۳ هزار و ۶۳۹ تن مربوط به گاو و گوساله و ۱۳ هزار و ۷۹۰ تن مربوط به گوسفند و بره بوده است. سهم گوشت گاو و گوساله ۵۷.۳ درصد و سهم گوسفند و بره ۳۳.۵ درصد از کل عرضه بوده است.

عرضه خرداد نسبت به اردیبهشت حدود ۱۱ درصد افزایش داشته است؛ عاملی که می‌تواند به کاهش فشار کوتاه‌مدت بر بازار کمک کند. البته عرضه نسبت به خرداد سال گذشته سه درصد کمتر بوده، بنابراین نمی‌توان گفت تولید و عرضه بدون محدودیت افزایش یافته است.

همین افزایش ماهانه عرضه، همراه با ثبات نسبی شبکه توزیع، یکی از توضیحات محتمل برای آرام‌تر شدن بازار در هفته‌های اخیر است.

۹۵ درصد گوشت کشور داخلی است

بازار گوشت ایران بیش از آنچه گاهی تصور می‌شود به تولید داخلی متکی است.

رئیس سازمان دامپزشکی کشور در اردیبهشت اعلام کرد بیش از ۹۵ درصد نیاز کشور به گوشت قرمز از تولید داخلی تأمین می‌شود و واردات گوشت در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است. همچنین ماهانه بیش از یک میلیون رأس دام در کشور ذبح می‌شود.

این آمار اهمیت وضعیت دامداران داخلی را افزایش می‌دهد. اگر هزینه خوراک، نهاده، حمل‌ونقل یا نگهداری دام بالا برود، اثر آن دیر یا زود در قیمت گوشت دیده می‌شود؛ زیرا واردات تنها سهم محدودی از نیاز بازار را تأمین می‌کند.

به همین دلیل ثبات فعلی بیش از هر چیز به تداوم عرضه دام داخلی و کنترل هزینه‌های تولید وابسته است.

چرا با وجود عرضه مناسب، گوشت ارزان نمی‌شود؟

این مهم‌ترین تناقض بازار است.

افزایش عرضه می‌تواند مانع جهش قیمت شود، اما برای کاهش محسوس نرخ‌ها کافی نیست. تولیدکننده همچنان با هزینه‌های خوراک دام، دستمزد، حمل‌ونقل، نگهداری و سایر هزینه‌های جاری روبه‌روست. در عین حال، ضعف قدرت خرید خانوار باعث می‌شود بازار نیز ظرفیت پذیرش جهش‌های پی‌درپی را نداشته باشد.

در نتیجه تعادلی شکل گرفته که در آن دامدار و فروشنده فضای زیادی برای کاهش قیمت ندارند و مصرف‌کننده نیز توان پذیرش قیمت‌های بالاتر را ندارد.

نمونه آن را می‌توان در ثبات ران بدون استخوان گوسفندی مشاهده کرد؛ این محصول از تیر تا اواخر مرداد بارها در محدوده ۲ میلیون و ۱۹۰ هزار تومان گزارش شده، بدون آنکه کاهش محسوس و پایداری به زیر این سطح شکل بگیرد.

فاصله چرخ‌کرده با ران گوساله چقدر است؟

قیمت امروز چرخ‌کرده گوساله یک میلیون و ۳۸۵ هزار تومان و ران گوساله دو میلیون و ۸۰ هزار تومان است. بنابراین اختلاف این دو محصول به حدود ۶۹۵ هزار تومان در هر کیلوگرم می‌رسد.

به بیان دیگر، ران گوساله تقریباً ۵۰ درصد گران‌تر از چرخ‌کرده گوساله است.

این اختلاف نشان می‌دهد برای خانوارهایی که همچنان قصد حفظ گوشت قرمز در سبد غذایی خود را دارند، نوع قطعه انتخابی تأثیر بسیار زیادی بر هزینه نهایی خرید دارد. البته کیفیت و ترکیب گوشت چرخ‌کرده نیز باید در مقایسه لحاظ شود و صرفاً نمی‌توان بر اساس عدد قیمت درباره ارزش خرید دو محصول قضاوت کرد.

گوشت گوسفندی هنوز در محدوده بالاتر قرار دارد

در چهار محصول مورد بررسی امروز، ران بدون استخوان گوسفندی با ۲ میلیون و ۱۹۰ هزار تومان گران‌ترین گزینه است.

ماهیچه گوسفندی نیز با قیمت ۲ میلیون و ۴۰ هزار تومان فقط ۱۵۰ هزار تومان کمتر است. این در حالی است که چرخ‌کرده گوساله با فاصله محسوسی در سطح یک میلیون و ۳۸۵ هزار تومان قرار دارد.

تفاوت قیمت بین گوشت گوسفندی و برخی قطعات گوساله می‌تواند بخشی از تقاضای خانوار را میان انواع گوشت جابه‌جا کند. هرچه فاصله قیمت بیشتر شود، مصرف‌کننده حساس به قیمت به سمت قطعات ارزان‌تر، گوشت چرخ‌کرده یا حتی منابع پروتئینی جایگزین حرکت می‌کند.

واردات می‌تواند دوباره افزایش پیدا کند؟

دولت در دوره‌های گذشته برای تنظیم بازار از واردات گوشت و دام زنده استفاده کرده است. رئیس شورای تأمین دام نیز پیش‌تر تأکید کرده بود که واردات دام زنده می‌تواند نسبت به واردات گوشت آماده اثر بیشتری بر تعدیل قیمت و حمایت همزمان از ظرفیت‌های داخل داشته باشد.

در خرداد امسال نیز با وجود اختلال‌های مقطعی در مسیرهای وارداتی، شورای تأمین دام اعلام کرده بود بازار با کمبود مواجه نشده و ورود محموله‌های تازه می‌تواند به کنترل قیمت کمک کند.

با این حال، با توجه به تأمین بیش از ۹۵ درصد نیاز از داخل، واردات بیشتر نقش تنظیم‌کننده دارد تا اینکه بتواند به تنهایی ساختار قیمت گوشت را تغییر دهد.

پیش‌بینی قیمت گوشت؛ آرامش فعلی ادامه دارد؟

با داده‌های موجود، احتمال ادامه ثبات همراه با نوسان محدود در کوتاه‌مدت بیشتر از یک جهش ناگهانی به نظر می‌رسد.

عرضه رسمی گوشت در خرداد نسبت به ماه قبل افزایش یافته، بیش از ۹۵ درصد نیاز کشور از داخل تأمین می‌شود و بازار امروز نیز نشانه‌ای از فشار خرید هیجانی یا کمبود عمومی نشان نمی‌دهد.

اما این پیش‌بینی مشروط است. هر اختلال در تأمین نهاده، افزایش هزینه حمل‌ونقل، افت عرضه دام یا تغییر سیاست واردات می‌تواند تعادل فعلی را بر هم بزند.

در مقابل، اگر عرضه دام و نهاده‌ها پایدار بماند و قدرت خرید مصرف‌کننده نیز در همین سطح باقی بماند، فروشندگان فضای محدودی برای افزایش شدید قیمت خواهند داشت.

گوشت آرام شده؛ سفره خانوار نه

مهم‌ترین نکته بازار ۲۸ مرداد این است که ثبات قیمت به معنای حل شدن مسئله گوشت قرمز نیست.

ماهیچه و ران گوسفندی و ران گوساله همچنان حوالی یا بالاتر از دو میلیون تومان در هر کیلو قرار دارند. برای یک خانواده، خرید دو کیلو ران بدون استخوان گوسفندی با نرخ فعلی حدود ۴ میلیون و ۳۸۰ هزار تومان هزینه دارد و خرید دو کیلو ران گوساله نیز بیش از ۴ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان تمام می‌شود.

بنابراین خبر مثبت بازار این است که شوک جدیدی به قیمت‌ها اضافه نشده؛ خبر منفی این است که بازار در سطوح بسیار بالایی به تعادل رسیده است.

بازار گوشت قرمز فعلاً آرام است، اما این آرامش بیشتر «ثبات گرانی» است تا ارزانی. آنچه در هفته‌های بعد اهمیت دارد نه فقط ثابت ماندن تابلو قیمت قصابی‌ها، بلکه توان دولت و تولیدکننده برای حفظ عرضه بدون افزایش هزینه و در نهایت امکان بازگشت واقعی قدرت خرید به سبد پروتئینی خانوار خواهد بود.