سقوط برنت به ۹۶ دلار؛ نفت از کانال ۱۰۰ دلاری عقب نشست

برنت در بخشی از معاملات روز تا ۹۶.۰۱ دلار پایین آمد. افت ۴.۶۵ درصدی از این قیمت نشان می‌دهد نرخ مبنای جلسه قبل تقریباً ۱۰۰.۶۹ دلار بوده است؛ رقمی که با قیمت پایانی ثبت‌شده در بازارهای آتی همخوانی دارد.

بااین‌حال، قیمت نفت در طول جلسه ثابت نماند. رویترز در به‌روزرسانی بعدی نرخ برنت را حدود ۹۶.۷۸ دلار گزارش کرد و داده‌های دیگر بازار نیز ارقامی میان ۹۶ تا ۹۸ دلار را نشان می‌دادند. بنابراین ۹۶.۰۱ دلار یک قیمت لحظه‌ای است و نباید آن را لزوماً نرخ نهایی تسویه روز دانست.

چرا نفت از بالای ۱۰۰ دلار سقوط کرد؟

محرک اصلی کاهش امروز، انتشار گزارش‌هایی درباره تلاش چین برای ازسرگیری مذاکرات و کاهش تنش میان ایران و آمریکا بود. بازار نفت در روزهای گذشته بخش قابل توجهی از «حق بیمه ریسک جنگ» را وارد قیمت کرده بود؛ بنابراین هر نشانه‌ای از احتمال مذاکره یا کاهش درگیری، معامله‌گران را به شناسایی سود و فروش قراردادهای نفتی ترغیب می‌کند.

روز پنجشنبه، تشدید حملات به کشتی‌ها در دریای سرخ، نگرانی درباره تنگه باب‌المندب و محدودیت عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، قیمت برنت را به بیش از ۱۰۰ دلار رسانده بود. برنت در آن جلسه بالای ۱۰۰ دلار تسویه شد و نگرانی درباره امنیت دو گلوگاه اصلی تجارت انرژی، مهم‌ترین عامل جهش بازار بود.

افت امروز نشان می‌دهد بازار به همان اندازه که به خبرهای نظامی واکنش صعودی نشان می‌دهد، در برابر اخبار دیپلماتیک نیز حساس است. با کاهش احتمال اختلال فوری در عرضه، بخشی از تقاضای احتیاطی از بازار خارج شده است.

آیا افت ۴.۶۵ درصدی به معنای پایان گرانی نفت است؟

هنوز نه. رویترز گزارش داده است با وجود کاهش بیش از چهار درصدی روزانه، برنت همچنان در مسیر ثبت رشد هفتگی نزدیک به ۱۰ درصد قرار داشت. این یعنی افت امروز تنها بخشی از جهش روزهای قبل را پس گرفته و قیمت نفت در مقایسه با ابتدای هفته همچنان بالاتر است.

به‌عنوان نمونه، برنت روز ۲۰ ژوئیه در قیمت ۸۹.۲۲ دلار تسویه شده بود. حتی نرخ ۹۶.۰۱ دلاری امروز نیز نزدیک به ۷.۶ درصد بالاتر از آن سطح است. بنابراین استفاده از عبارت «سقوط کامل نفت» تصویر دقیقی ارائه نمی‌دهد؛ تعبیر مناسب‌تر، اصلاح شدید پس از جهش ژئوپلیتیکی است.

چه عواملی همچنان از قیمت نفت حمایت می‌کنند؟

مهم‌ترین عامل، شکنندگی مسیرهای صادرات انرژی در خاورمیانه است. پیش از جنگ، حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت از تنگه هرمز عبور می‌کرد. هرگونه اختلال پایدار در این مسیر می‌تواند هزینه حمل، بیمه و تحویل نفت را افزایش دهد و دوباره خریداران را به بازار بازگرداند.

حملات حوثی‌ها به کشتی‌ها و تهدید مسیر باب‌المندب نیز همچنان ادامه دارد. اگر عبور کشتی‌ها محدودتر شود، نفتکش‌ها ممکن است ناچار شوند مسیر طولانی دماغه امیدنیک را انتخاب کنند؛ موضوعی که مدت سفر و هزینه حمل را افزایش می‌دهد.

کاهش موقت تولید قزاقستان پس از حملات پهپادی و تشدید حملات روسیه به زیرساخت‌های اوکراین نیز ریسک عرضه را بالا نگه داشته است. این عوامل مانع آن می‌شوند که معامله‌گران فقط براساس خبرهای دیپلماتیک، کاهش پایدار قیمت را قطعی بدانند.

چرا نوسان نفت تا این اندازه شدید شده است؟

بازار در حال قیمت‌گذاری دو سناریوی کاملاً متفاوت است. در سناریوی نخست، ادامه جنگ و بسته‌شدن یا محدودشدن مسیرهای اصلی انتقال می‌تواند نفت را دوباره به بالای ۱۰۰ دلار بازگرداند. در سناریوی دوم، آغاز مذاکرات و عادی‌شدن عبور کشتی‌ها، حق بیمه ریسک را کاهش می‌دهد و نفت را به سطوح پایین‌تر هدایت می‌کند.

هنگامی که احتمال هر دو سناریو بالاست، یک خبر سیاسی می‌تواند ظرف چند ساعت چند دلار قیمت نفت را تغییر دهد. افزایش معاملات کوتاه‌مدت و شناسایی سود پس از جهش‌های سریع نیز دامنه نوسانات را بزرگ‌تر می‌کند.

برخی تحلیلگران برآورد کرده‌اند که اگر اختلال جدی عرضه برای سه ماه ادامه پیدا کند، برنت ممکن است تا محدوده ۱۱۴ دلار افزایش یابد. این عدد یک سناریوی تحلیلی است و نه پیش‌بینی قطعی؛ تحقق آن به شدت و مدت اختلال در صادرات بستگی دارد.

افت نفت چه اثری بر اقتصاد جهانی دارد؟

کاهش قیمت نفت می‌تواند بخشی از نگرانی‌های تورمی را کم کند. عبور برنت از ۱۰۰ دلار، نگرانی درباره افزایش قیمت بنزین، گازوئیل، حمل‌ونقل و کالاهای وابسته به انرژی را تشدید کرده بود. عقب‌نشینی به زیر ۱۰۰ دلار به بازارهای سهام و اوراق کمک کرد و فشار بر انتظارات نرخ بهره را تا حدی کاهش داد.

بااین‌حال، قیمت فرآورده‌های نفتی الزاماً به همان سرعت نفت خام کاهش نمی‌یابد. هزینه پالایش، حمل‌ونقل و بیمه در هفته‌های اخیر افزایش یافته و بازار گازوئیل و سوخت جت با محدودیت بیشتری نسبت به نفت خام روبه‌رو بوده است. به همین دلیل، افت چنددلاری برنت ممکن است فوراً به کاهش مشابه قیمت سوخت مصرف‌کنندگان منجر نشود.

سه سناریوی پیش روی بازار نفت

در صورت انتشار خبر معتبر درباره آغاز مذاکرات و تضمین امنیت کشتیرانی، قیمت برنت می‌تواند بخش بیشتری از رشد اخیر را پس بدهد و به زیر محدوده ۹۵ دلار حرکت کند.

اگر درگیری‌ها ادامه پیدا کند اما صادرات نفت مختل نشود، بازار احتمالاً میان ۹۵ تا ۱۰۲ دلار نوسان خواهد کرد؛ زیرا ریسک سیاسی بالا می‌ماند، ولی کمبود واقعی عرضه شکل نمی‌گیرد.

در صورت حمله تازه به زیرساخت‌های انرژی یا محدودشدن جدی تنگه هرمز و باب‌المندب، بازگشت سریع برنت به بالای ۱۰۰ دلار محتمل خواهد بود. این سناریو همچنین می‌تواند هزینه نفتکش‌ها، بیمه و فرآورده‌های پالایشی را بیش از قیمت خود نفت افزایش دهد.

جمع‌بندی

نفت برنت امروز تا محدوده ۹۶.۰۱ دلار عقب‌نشینی کرد و حدود ۴.۶۵ درصد از ارزش خود را از دست داد. قیمت مبنای این افت نزدیک به ۱۰۰.۶۹ دلار بود و برنت پس از عبور از کانال ۱۰۰ دلار، تقریباً ۴.۷ دلار در هر بشکه کاهش یافت.

انتشار خبر تلاش چین برای احیای مذاکرات ایران و آمریکا و احتمال کاهش تنش، مهم‌ترین عامل فروش امروز بود. بااین‌حال، خطر اختلال در تنگه هرمز و باب‌المندب، حملات دریایی و محدودیت‌های عرضه همچنان از بازار حذف نشده‌اند.

بنابراین افت امروز را باید اصلاح بخشی از جهش ژئوپلیتیکی دانست. جهت پایدار نفت زمانی مشخص می‌شود که روشن شود خبرهای دیپلماتیک به توافق عملی منجر می‌شوند یا تنش‌ها بار دیگر امنیت عرضه و مسیرهای کشتیرانی را تهدید خواهند کرد.