میوههای تابستانی از سفرهها دور شدند؛ انبه ۶۵۰ هزار و انگور ۳۰۰ هزار تومان + جدول قیمت
نرخنامه جدید میدان بزرگ میوه و ترهبار تهران در اول مرداد منتشر شده و تا چهارم مرداد ۱۴۰۵ اعتبار دارد. بررسی قیمتها نشان میدهد شکاف میان میوههای ارزان و گران بازار بهشدت افزایش یافته است؛ در یک سوی بازار هندوانه، ملون و برخی صیفیجات قرار دارند و در سوی دیگر انبه، گیلاس، گلابی گلخانهای و میوههای ممتاز با نرخهای چندصد هزار تومانی عرضه میشوند.
قیمت میوه تا ۴ مرداد ۱۴۰۵؛ از هندوانه ۱۵ هزار تومانی تا انبه ۶۵۰ هزار تومانی
بر اساس نرخهای اعلامشده، قیمت عمده هر کیلوگرم انگور با توجه به رقم، اندازه و کیفیت محصول از حدود ۱۰۰ هزار تومان آغاز میشود و برای انواع ممتاز به حدود ۳۰۰ هزار تومان میرسد. آلبالو نیز در محدوده تقریبی ۲۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان قرار دارد و قیمت گیلاسهای باکیفیت بالاتر از ۳۰۰ هزار تومان گزارش شده است.
بالاترین قیمت اعلامشده در میان اقلام مورد توجه، مربوط به انبه وارداتی است. قیمت هر کیلوگرم انبه تولید هند و پاکستان، متناسب با کشور مبدأ، کیفیت، اندازه و نحوه بستهبندی، بین ۳۵۰ تا ۶۵۰ هزار تومان تغییر میکند. نوسان نرخ ارز و هزینه واردات نیز باعث شده است فاصله قیمت میان محمولههای مختلف انبه قابلتوجه باشد.
در مقابل، هندوانه، ملون و برخی انواع طالبی همچنان ارزانترین میوههای موجود در نرخنامه هستند. این اختلاف بزرگ نشان میدهد دیگر نمیتوان از یک نرخ واحد بهعنوان «متوسط قیمت میوه» استفاده کرد؛ زیرا نوع محصول، درجهبندی، مقدار ضایعات و زمان ورود بار به میدان میتواند قیمت دو محموله از یک میوه را چند برابر متفاوت کند.
جدول قیمت عمده میوه و سبزیجات در تهران
جدول زیر گزیدهای از نرخنامه میدان بزرگ میوه و ترهبار تهران است. ارقام به هزار تومان و برای هر کیلوگرم نوشته شدهاند. ستون خردهفروشی نیز برآورد تقریبی قیمت پس از اعمال حداکثر ۳۵ درصد هزینه و حاشیه مجاز فروش است؛ بنابراین نرخ واقعی مغازه ممکن است بسته به کیفیت، فاکتور خرید و میزان ضایعات متفاوت باشد.
| محصول | قیمت عمده؛ هزار تومان | برآورد خردهفروشی با افزایش ۳۵ درصد |
|---|---|---|
| انگور | ۱۰۰ تا ۳۰۰ | ۱۳۵ تا ۴۰۵ |
| آلبالو | ۲۰۰ تا ۳۵۰ | ۲۷۰ تا ۴۷۲ |
| گیلاس ممتاز | ۳۰۰ به بالا | ۴۰۵ به بالا |
| انبه هند و پاکستان | ۳۵۰ تا ۶۵۰ | ۴۷۲ تا ۸۷۷ |
| هلو | حدود ۸۰ تا ۲۵۰ | ۱۰۸ تا ۳۳۷ |
| هلو انجیری | حدود ۱۰۰ تا ۴۰۰ | ۱۳۵ تا ۵۴۰ |
| موز اکوادور | حدود ۳۰۰ تا ۳۲۰ | ۴۰۵ تا ۴۳۲ |
| هندوانه | حدود ۱۵ تا ۳۷ | ۲۰ تا ۵۰ |
| طالبی | حدود ۲۵ تا ۸۰ | ۳۴ تا ۱۰۸ |
| سیبزمینی | حدود ۳۵ تا ۵۲ | ۴۷ تا ۷۰ |
| پیاز زرد | حدود ۱۵ تا ۳۵ | ۲۰ تا ۴۷ |
| گوجهفرنگی بوتهای | حدود ۳۵ تا ۵۰ | ۴۷ تا ۶۷ |
| گوجهفرنگی گلخانهای | حدود ۷۰ تا ۱۰۰ | ۹۴ تا ۱۳۵ |
| بادمجان | حدود ۵۰ تا ۷۵ | ۶۷ تا ۱۰۱ |
| کاهو رسمی | حدود ۱۵ تا ۳۵ | ۲۰ تا ۴۷ |
نرخهای جدول، قیمت عمده کالای سالم و قابلعرضه است و ممکن است محصولات ممتاز، دستچینشده یا بستهبندیشده در خردهفروشی با قیمت بیشتری فروخته شوند. از سوی دیگر، میوههای ریزتر یا درجه دو معمولاً با نرخی کمتر از اقلام ممتاز به بازار مصرف میرسند.
چرا میوه در تابستان ۱۴۰۵ گران شده است؟
گرانی میوه در تابستان، زمانی که بهطور معمول باید عرضه محصولات باغی افزایش یابد، تنها یک علت ندارد. گزارشهای صنفی، افزایش هزینه دستمزد کارگر، نهادههای کشاورزی، کود، بستهبندی و حملونقل را از عوامل اصلی رشد قیمت تمامشده معرفی میکنند. رئیس اتحادیه بارفروشان تهران همچنین گفته است افزایش نرخ ارز، صادرات محصولات باغی را جذابتر کرده و با کاهش بخشی از عرضه داخلی، زمینه نوسان قیمت را فراهم آورده است.
گزارش میدانی ایسنا نیز از افزایش قیمت کود، دستمزد، کرایه حمل بار و سوخت بهعنوان اجزای مهم هزینه تولید و توزیع نام میبرد. به گفته فعالان بازار، افزایش نرخ ارز علاوه بر میوههای وارداتی، بر هزینه سم، بذر، تجهیزات، قطعات ماشینآلات و بستهبندی محصولات داخلی نیز اثر میگذارد.
شرایط جوی نیز بهویژه برای میوههای هستهدار اهمیت دارد. سرمازدگی بهاره، تگرگ یا نوسان دما در زمان گلدهی میتواند مقدار و کیفیت محصول نهایی را کاهش دهد. برای نمونه، خسارت سرمازدگی سال جاری در برخی مناطق تولیدکننده به هزاران هکتار باغ و کاهش چندین هزار تنی محصولات باغی منجر شده است.
البته نمیتوان همه افزایش قیمت را به کمبود تولید نسبت داد. تعدد واسطهها، نبود فاکتور شفاف در تمام مراحل، اختلاف کیفیت بار، هزینه ضایعات و قیمتگذاری سلیقهای بعضی واحدهای صنفی نیز فاصله قیمت باغ تا مغازه را افزایش میدهد. این ساختار باعث میشود در برخی مواقع، حتی با فراوانی محصول در میدان مرکزی، کاهش قیمت با تأخیر یا بهصورت ناقص به مصرفکننده منتقل شود.
سود ۳۵ درصدی میوهفروشان چگونه محاسبه میشود؟
بر اساس ضوابط اعلامشده از سوی تشکلهای صنفی، واحدهای خردهفروشی باید قیمت را بر مبنای فاکتور رسمی خرید محاسبه کنند و حداکثر تا ۳۵ درصد به نرخ فاکتور اضافه شود. این ۳۵ درصد تماماً سود خالص فروشنده نیست؛ رئیس اتحادیه میوه و سبزی تهران پیشتر اعلام کرده بود حدود ۸ تا ۹ درصد آن میتواند سود خالص باشد و بخش باقیمانده هزینه افت وزن، فساد، دورریز و ضایعات محصول را پوشش میدهد.
برای مثال، اگر انگور با فاکتور رسمی کیلویی ۳۰۰ هزار تومان خریداری شده باشد، قیمت قابل انتظار در خردهفروشی با افزایش ۳۵ درصدی حدود ۴۰۵ هزار تومان خواهد بود. انبه ۶۵۰ هزار تومانی نیز با همین محاسبه به حدود ۸۷۷ هزار تومان میرسد.
بااینحال، اگر یک محصول چند برابر نرخ فاکتور فروخته شود، نمیتوان اختلاف را صرفاً به هزینه حملونقل و ضایعات نسبت داد. فعالان بخش باغداری خواستار صدور فاکتور رسمی در میدان مرکزی و دسترسی بازرسان و مصرفکنندگان به قیمت پایه شدهاند تا امکان مقایسه قیمت عمده و خردهفروشی فراهم شود.
میوههای تابستانی در حال تبدیلشدن به کالای لوکس هستند؟
قیمتهای جدید نشان میدهد خرید چند کیلو میوه متنوع میتواند بخش قابلتوجهی از بودجه هفتگی یک خانوار را مصرف کند. در اقتصادی که تورم نقطهبهنقطه کل در خرداد ۱۴۰۵ به ۸۸.۶ درصد و تورم سالانه به ۶۲ درصد رسیده است، افزایش قیمت خوراکیها فشار بیشتری بر خانوارهای کمدرآمد وارد میکند.
پیامد احتمالی این وضعیت، کاهش مقدار خرید، جایگزینی میوههای ارزانتر و حرکت از خرید کیلویی به خرید دانهای است. این تغییر فقط یک مسئله تجاری نیست؛ کاهش دسترسی خانوارها به میوه و سبزی تازه میتواند کیفیت سبد غذایی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آیا قیمت میوه در هفتههای آینده کاهش مییابد؟
در کوتاهمدت، افزایش عرضه میوههای تابستانی میتواند قیمت بعضی محصولات مانند هلو، شلیل، انگور و خربزه را تعدیل کند؛ اما کاهش پایدار قیمت به وضعیت تولید، صادرات، هزینه حملونقل و نظارت بر شبکه توزیع وابسته است. این یک برآورد تحلیلی است و نرخ محصولات فسادپذیر ممکن است حتی در فاصله چند روز با ورود یا کاهش بار تغییر کند.
نرخنامه تا چهارم مرداد نشان میدهد بازار میوه تهران وارد مرحلهای شده که در آن «کیفیت» و «درجه محصول» نقشی تعیینکنندهتر از گذشته دارد. در چنین شرایطی، انتشار مستمر قیمت پایه، الزام به صدور فاکتور و نظارت بر سقف ۳۵ درصدی میتواند از افزایش غیرمنطقی فاصله میدان تا مغازه جلوگیری کند؛ اما مهار ریشهای گرانی بدون کاهش هزینه تولید و اصلاح زنجیره توزیع دشوار خواهد بود.
