نوسانات قیمت میوه و سبزیجات در آستانه پایان سال؛ نگاهی به آخرین وضعیت بازار کالاهای اساسی
رصد دقیق قیمتها در میوهفروشیهای سطح شهر، بهوضوح نشاندهنده تفاوتهای چشمگیر در نرخگذاری اقلام پرمصرف است. انار به عنوان یکی از محصولات پایانی فصل، دامنهای قیمتی وسیع از ۷۵ هزار تومان تا ۲۷۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم را تجربه کرده که این امر حکایت از کیفیت و درجهبندی متفاوت محصولات دارد. در همین راستا، انگور با بازه قیمتی ۲۷۰ تا ۳۸۰ هزار تومان، گواهی بر قیمتگذاری بالای میوههای لوکستر در این مقطع زمانی است.
یکی از نکات قابل تأمل در این بررسی، وضعیت پرتقال است؛ میوهای که در مناطق مرکزی با قیمت کف ۶۵ هزار تومان برای آبگیری عرضه میشود، اما نرخ سقف آن تا ۲۹۸ هزار تومان نیز بالا میرود و نرخهایی چون ۱۲۰ و ۱۸۸ هزار تومان نیز در دسترس مصرفکننده قرار دارد. این تنوع گسترده در قیمت پرتقال، نشاندهنده چالشهایی در یکسانسازی نرخگذاری در زنجیره تأمین و توزیع است. سیب، به عنوان میوه پای ثابت سبد مصرف خانوار، در انواع قرمز و زرد، قیمتهایی بین ۸۵ تا ۱۹۸ هزار تومان را به خود اختصاص داده است، در حالی که کیوی نیز با قیمتهایی از ۱۱۰ تا ۱۹۸ هزار تومان در بازار جولان میدهد.
میوههایی نظیر گلابی با نرخ ثابت ۳۲۵ هزار تومان و توتفرنگی که در بستههای ۲۰۰ گرمی با بهای ۸۰ تا ۲۳۰ هزار تومان عرضه میشود، نشان از قیمتهای نسبتاً بالاتری برای اقلام خاص دارند. همچنین، بررسی قیمت میوههای وارداتی مانند موز (۱۶۵ تا ۱۸۸ هزار تومان)، آناناس (۶۵۰ هزار تومان) و نارگیل (۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان)، حاکی از تداوم گران بودن محصولات خارج از سبد سنتی است.
تفاوت چشمگیر نرخها در بخش صیفیجات؛ سیر و لیمو ترش در کانون توجه
بازار سبزیجات نیز، هفته مورد بررسی را با نوسانات خاص خود سپری کرده است. در حالی که اقلامی مانند شلغم (۲۵ تا ۵۰ هزار تومان)، چغندر برشی (۲۵ تا ۵۰ هزار تومان) و کلم سفید (۱۹ تا ۵۰ هزار تومان) با قیمتهای بسیار پایینی عرضه شدهاند که نشاندهنده فراوانی عرضه این محصولات در اواخر فصل برداشت است، برخی دیگر از صیفیجات نرخهای بالاتری را ثبت کردهاند.
گوجهفرنگی با قیمت نسبتاً یکنواخت ۴۲ تا ۴۹.۸۰۰ هزار تومان، ثبات نسبی را در این بخش حفظ کرده است. در سوی دیگر، لیمو ترش با محدوده قیمتی ۲۴۸ تا ۲۷۸ هزار تومان، و فلفل با قیمت ۲۰۰ هزار تومان، در زمره اقلام گرانقیمتتر این بخش قرار گرفتهاند. اما بیشترین نوسان قیمتی در سبزیجات به سیر خشک اختصاص یافته است که با قیمتهایی از ۲۷۰ تا ۵۸۰ هزار تومان، فاصله بسیار زیادی با سیر تازه (۷۰ تا ۱۰۰ هزار تومان) دارد و این تفاوت، اهمیت مدیریت ذخیرهسازی و نگهداری را برجسته میسازد.
کلم بروکلی نیز با نرخ ۹۸ تا ۱۸۰ هزار تومان، به عنوان یک سبزی لوکستر، قیمت قابل توجهی را تجربه کرده است. در بخش سیبزمینی و پیاز، که از اقلام استراتژیک محسوب میشوند، سیبزمینی با قیمت ۳۶.۸۰۰ تا ۵۴.۸۰۰ تومان به فروش رسیده است، اما قیمت پیاز، خصوصاً پیاز سفید (۱۶.۵۰۰ تا ۴۹.۸۰۰ تومان)، نشان میدهد که بخش قابل توجهی از عرضه با نرخهای پایینتر صورت گرفته است.
نقش میادین میوه و ترهبار در کنترل قیمتها؛ اهرم حمایتی دولت
ارائه همزمان قیمتهای عمدهفروشی برای هفته پیشرو (۴ تا ۱۰ اسفند ۱۴۰۴) در میدان بزرگ میوه و ترهبار تهران، فرصتی تحلیلی فراهم میکند تا پتانسیل کاهش قیمتها از طریق کانالهای رسمی مورد بررسی قرار گیرد. گزارشهای پیشین بانک مرکزی در هفته منتهی به اول اسفند ۱۴۰۴ نشان داد که خرید مستقیم از میادین میوه و ترهبار میتواند برای شهروندان صرفه اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته باشد؛ به طوری که کاهش قیمت میوه تا ۳۸ درصد و سبزیجات تا ۲۶ درصد در این مراکز مشاهده شده است.
این آمار تأیید میکند که ساختار توزیع در میوهفروشیهای سطح شهر، به دلیل واسطهگریهای متعدد، باعث افزایش چشمگیر هزینهها برای مصرفکننده نهایی میشود. لذا، تمرکز دولت بر تقویت نقش میادین مرکزی به عنوان یک مکانیزم تنظیم بازار و کاهش هزینههای لجستیک، میتواند به مهار تورم افسارگسیخته در اقلام خوراکی کمک کند. قیمت عمدهفروشی خیار در میادین که ۶۵ تا ۹۵ هزار تومان تعیین شده، در مقایسه با قیمتهای خردهفروشی در سطح شهر، نشاندهنده پتانسیل قابل توجهی برای کاهش قیمت نهایی در صورت دسترسی مستقیم مردم به این کانالها است.
تحلیل نوسانات فصلی و اثرات تقویمی بر ساختار قیمتگذاری
با نزدیک شدن به ایام پایانی سال و افزایش تقاضا برای میادین پرمصرف مانند پرتقال و انگور، انتظار میرود فشار قیمتی در نیمه دوم اسفندماه افزایش یابد، مگر آنکه ذخیرهسازی مناسب دولتی بتواند عرضه را در سطح معقولی نگه دارد. قیمتگذاری متغیر در میوههایی نظیر پرتقال، که به نظر میرسد ترکیبی از پرتقالهای سردخانهای و تازهبرداشت را در بر میگیرد، نیازمند شفافسازی دقیقتر از سوی سازمانهای نظارتی است تا مصرفکننده بتواند با اطمینان بیشتری خرید خود را انجام دهد.
در مجموع، وضعیت بازار میوه و ترهبار در هفته منتهی به پنجم اسفند ۱۴۰۴، یک بازار دوگانه را ترسیم میکند؛ بخشی با ثبات نسبی و قیمتهای پایین (مانند برخی سبزیجات ریشهای)، و بخشی دیگر با نوسانات شدید و قیمتهای نجومی (مانند میوههای خاص و سیر خشک). کنترل موثر زنجیره توزیع و تشویق مردم به استفاده از کانالهای ارزانتر مانند میادین ترهبار، کلید اصلی برای مدیریت هزینههای خانوار در روزهای باقیمانده از سال خواهد بود.
