افزایش نهادههای دامی و واردات گوشت، دامداران را زیانده کرد
بازار دام و گوشت قرمز در ماههای اخیر در ظاهر به آرامشی نسبی رسیده، اما این آرامش بیش از آنکه حاصل تعادل واقعی میان عرضه و تقاضا باشد، نتیجه فشار مضاعف بر تولیدکنندگان داخلی است. جواد آزاد، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، با اعلام کاهش قیمت دام زنده، نسبت به شرایط شکننده دامداران و تبعات بیتوجهی سیاستگذاران هشدار داده است؛ هشداری که اگر جدی گرفته نشود، میتواند آینده تولید گوشت و شیر کشور را با بحران مواجه کند.
کاهش قیمت دام زنده در بازار امروز
به گفته جواد آزاد، در حال حاضر متوسط قیمت هر کیلو دام زنده به حدود ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. این رقم در نگاه اول میتواند نشانهای از کنترل قیمتها و موفقیت سیاستهای تنظیم بازار تلقی شود، اما بررسی عمیقتر نشان میدهد که این کاهش قیمت، همزمان با افزایش شدید هزینههای تولید رخ داده و به معنای زیان مستقیم دامداران است. آزاد تاکید میکند که قیمت فعلی دام، تناسبی با هزینه تمامشده تولید ندارد و ادامه این روند، توان اقتصادی فعالان این بخش را تحلیل میبرد.
افزایش قیمت نهادههای دامی و فشار مضاعف بر تولید
در حالی که قیمت دام زنده کاهش یافته، نهادههای دامی مسیر کاملاً معکوسی را طی کردهاند. بر اساس اظهارات نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، متوسط قیمت هر کیلو جو و ذرت از حدود ۴۳ هزار تومان به بیش از ۴۸ هزار تومان افزایش یافته و کنجاله سویا نیز به مرز ۸۰ هزار تومان رسیده است. این افزایش قیمت نهادهها، که اصلیترین بخش هزینه تولید دام را تشکیل میدهد، عملاً حاشیه سود دامداران را به صفر رسانده و حتی آنان را وارد محدوده زیان کرده است.
نقش واردات گوشت در تنظیم بازار داخلی
آزاد با اشاره به سیاست واردات گوشت قرمز در راستای تنظیم بازار، معتقد است که تداوم واردات، مانع از افزایش قیمت دام زنده و گوشت قرمز در بازار شده است. به گفته وی، افزایش عرضه ناشی از دام داخلی و گوشتهای وارداتی، عامل اصلی کاهش قیمتها در سطح بازار بوده و بعید است در کوتاهمدت شاهد رشد قیمتها باشیم. با این حال، این سیاست اگر بدون در نظر گرفتن حمایت از تولید داخلی ادامه یابد، میتواند آثار مخربی بر ساختار دامپروری کشور بر جای بگذارد.
زیان مستقیم دامداران در هر کیلو فروش
نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون با بیان اینکه واردات گوشت در کاهش قیمتها اثرگذار بوده، تصریح میکند که با احتساب نرخ منطقی دام زنده، دامدار به طور متوسط در فروش هر کیلو دام حدود ۵۰ هزار تومان زیان میکند. این زیان انباشته، به ویژه برای دامداران خرد و متوسط، به سرعت تبدیل به بحران نقدینگی شده و آنان را در تامین هزینههای جاری ناتوان میسازد.
خطر کشتار دامهای مولد و تبعات آن
یکی از مهمترین هشدارهای مطرحشده از سوی این مقام مسئول، احتمال افزایش کشتار دامهای مولد است. آزاد میگوید در شرایطی که قیمت نهادههای دامی افزایش یافته، تامین نقدینگی با مشکل مواجه است و واردات گوشت نیز بازار داخلی را تحت فشار قرار داده، بیتوجهی دولت به حمایت از دامداران میتواند آنان را ناچار به فروش یا کشتار دامهای مولد کند. این اتفاق اگر رخ دهد، در میانمدت منجر به کاهش شدید تولید و در نهایت جهش قیمتی در بازار گوشت خواهد شد.
نبود حمایت دولتی در تامین سرمایه در گردش
آزاد با انتقاد از عملکرد دولت در حوزه حمایت مالی، تاکید میکند که در بحث تامین نقدینگی و سرمایه در گردش، هیچگونه حمایت مؤثری از دامداران صورت نگرفته است. به گفته وی، دامپروری صنعتی و سنتی هر دو نیازمند جریان مستمر نقدینگی هستند و بدون تسهیلات مناسب، ادامه فعالیت برای تولیدکنندگان عملاً غیرممکن میشود. این خلأ حمایتی، فشار واردات و افزایش هزینهها را تشدید کرده است.
وضعیت نامشخص قیمت شیرخام و آینده تولید
در کنار بازار گوشت، وضعیت تولید شیرخام نیز با ابهام جدی روبهروست. نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون با اشاره به اینکه نرخ مصوب مشخصی برای قیمت شیرخام وجود ندارد، اعلام کرده است که با توجه به بالا بودن هزینه تامین خوراک دام، پیشبینی میشود میزان تولید شیرخام به ۱۳.۵ میلیون تن نرسد. این کاهش تولید میتواند زنجیره صنایع لبنی را نیز تحت تاثیر قرار داده و در نهایت به افزایش قیمت محصولات مصرفی خانوار منجر شود.
تناقض تنظیم بازار با پایداری تولید
آنچه از مجموع اظهارات جواد آزاد برمیآید، وجود یک تناقض اساسی میان سیاستهای کوتاهمدت تنظیم بازار و ضرورت پایداری تولید داخلی است. واردات گوشت اگرچه در کوتاهمدت قیمتها را کنترل کرده، اما بدون حمایت از دامدار، زمینه تضعیف تولید و بروز بحرانهای بزرگتر در آینده را فراهم میکند. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده که هرگاه تولید داخلی آسیب دیده، هزینههای سنگینتری برای جبران کمبودها به اقتصاد کشور تحمیل شده است.
جمعبندی
کاهش قیمت دام زنده در شرایط فعلی بیش از آنکه نشانه بهبود باشد، زنگ خطری برای بخش دامپروری کشور محسوب میشود. افزایش قیمت نهادههای دامی، نبود حمایت مالی، واردات گسترده گوشت و فقدان نرخ مصوب برای شیرخام، مجموعهای از عوامل را شکل داده که دامداران را به مرز زیان و خروج از چرخه تولید رسانده است. اگر سیاستگذاران به موازات تنظیم بازار مصرف، برنامهای جدی برای حمایت از تولیدکننده تدوین نکنند، پیامد آن در آینده نه کاهش قیمت، بلکه کمبود عرضه و افزایش شدید بهای گوشت و لبنیات خواهد بود؛ وضعیتی که هم دامدار و هم مصرفکننده، هر دو بازنده اصلی آن خواهند بود.