افزایش چشمگیر قیمت آش و حلیم در آستانه ماه رمضان؛ سفره افطار زیر فشار گرانی
با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان، آش و حلیم بار دیگر به کانون توجه بازار مواد غذایی بازگشتهاند؛ غذاهایی ریشهدار در فرهنگ تغذیه ایرانی که برای بسیاری از خانوادهها جزئی جدانشدنی از سفره سحر و افطار محسوب میشوند. اما بررسیهای میدانی از سطح شهر نشان میدهد که امسال استقبال از این غذاهای سنتی با واقعیتی تلخ همراه شده است؛ افزایش قابل توجه قیمتها که نهتنها قدرت خرید خانوارها را کاهش داده، بلکه نگرانیهایی درباره کیفیت، نظارت و سلامت محصولات عرضهشده نیز به وجود آورده است.
جهش قیمت آش و حلیم در بازار رمضان
بررسی نرخهای عرضهشده در واحدهای صنفی مختلف نشان میدهد قیمت آش و حلیم در آستانه رمضان امسال به شکل محسوسی افزایش یافته است. در حال حاضر هر کیلوگرم حلیم ساده بدون مخلفات با قیمتی بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان به فروش میرسد و حلیم همراه با مخلفات در بازه ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان عرضه میشود. همچنین قیمت هر پرس حلیم به ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان رسیده که برای بسیاری از خانوارها رقم قابل توجهی محسوب میشود.
در بازار آش نیز شرایط تفاوت چندانی ندارد. هر کیلوگرم آش شله قلمکار بدون مخلفات بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان و نوع همراه با مخلفات بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است. هر پرس آش شله قلمکار نیز با نرخ ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسد. آش رشته نیز از موج گرانیها در امان نمانده و قیمت هر کیلوگرم آن بدون مخلفات به ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تومان و با مخلفات به ۳۰۰ تا ۳۷۰ هزار تومان رسیده است. هر پرس آش رشته نیز بین ۱۵۰ تا ۱۸۵ هزار تومان عرضه میشود.
مقایسه با سال گذشته؛ رشد نزدیک به دو برابری
نگاهی به قیمتهای سال گذشته بهخوبی عمق افزایش نرخها را نشان میدهد. در رمضان سال قبل، هر کیلوگرم حلیم ساده بدون مخلفات حدود ۲۲۰ هزار تومان و حلیم با مخلفات نزدیک به ۲۵۰ هزار تومان قیمت داشت. آش شله قلمکار بدون مخلفات با نرخ ۲۰۰ هزار تومان و با مخلفات حدود ۲۵۰ هزار تومان به فروش میرسید. آش رشته نیز با مخلفات ۲۳۰ هزار تومان و بدون مخلفات ۲۰۰ هزار تومان عرضه میشد. قیمت هر پرس آش و حلیم در سال گذشته به طور متوسط ۱۲۰ هزار تومان بود.
مقایسه این ارقام با نرخهای امسال نشان میدهد قیمت آش و حلیم در برخی اقلام با افزایشی نزدیک به دو برابر مواجه شده است. این رشد شدید قیمتی، فشار مضاعفی بر سبد هزینه خانوارها وارد کرده و موجب شده برخی خانوادهها مصرف این غذاهای سنتی را کاهش داده یا به پخت خانگی روی بیاورند.
دلایل گرانی آش و حلیم؛ از مواد اولیه تا هزینه تولید
فعالان صنفی، افزایش قیمت مواد اولیه را مهمترین عامل گرانی آش و حلیم میدانند. رشد بهای گوشت قرمز، گندم، حبوبات، روغن خوراکی و سایر اقلام مصرفی در ماههای گذشته، هزینه تمامشده تولید این غذاها را بهطور چشمگیری افزایش داده است. علاوه بر آن، هزینههای جانبی مانند دستمزد نیروی کار، انرژی، حملونقل و اجاره واحدهای صنفی نیز در افزایش قیمت نهایی نقش تعیینکنندهای داشتهاند.
به گفته برخی فروشندگان، حلیم و آش از جمله غذاهایی هستند که نیازمند زمان پخت طولانی، مصرف بالای انرژی و مواد اولیه باکیفیتاند. در شرایطی که قیمت هر کیلو گوشت قرمز و حبوبات در بازار نوسان دارد، تولیدکنندگان ناچارند برای جلوگیری از زیان، قیمت فروش را افزایش دهند. همین موضوع باعث شده نرخ آش و حلیم در رمضان امسال به یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات بازار مواد غذایی تبدیل شود.
تاثیر گرانی بر سفره افطار خانوارها
افزایش قیمت آش و حلیم تنها یک تغییر عددی در بازار نیست، بلکه تاثیر مستقیمی بر سبک مصرف خانوارها دارد. بسیاری از شهروندان که در سالهای گذشته بهطور منظم آش یا حلیم آماده خریداری میکردند، اکنون ناچارند مصرف خود را محدود کنند یا به سراغ گزینههای ارزانتر بروند. برخی خانوادهها نیز ترجیح میدهند با وجود افزایش هزینه مواد اولیه، این غذاها را در خانه تهیه کنند تا بتوانند هزینه نهایی را مدیریت کنند.
در عین حال، برای اقشار کمدرآمد، افزایش قیمت هر پرس آش و حلیم به بیش از ۱۵۰ هزار تومان، عملا خرید این غذاها را به کالایی لوکس تبدیل کرده است. این مسئله میتواند موجب کمرنگ شدن یکی از سنتهای غذایی ماه رمضان در میان بخشی از جامعه شود.
هشدار درباره خرید از مراکز غیرمجاز
در کنار گرانی، موضوع کیفیت و سلامت آش و حلیم نیز اهمیت ویژهای دارد. با افزایش هزینههای تولید، برخی واحدهای غیرمجاز یا دستفروشان ممکن است برای کاهش قیمت، از مواد اولیه بیکیفیت یا غیربهداشتی استفاده کنند. کارشناسان صنفی و بهداشتی هشدار میدهند که خرید آش و حلیم از مراکز ارزانفروشی که فاقد مجوز هستند، میتواند سلامت شهروندان را به خطر بیندازد.
توصیه میشود شهروندان آش و حلیم مورد نیاز خود را تنها از واحدهای صنفی معتبر و عاملین فروش مجاز تهیه کنند؛ مراکزی که دارای بنرهای متحدالشکل و مجوزهای لازم از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند. رعایت این نکته بهویژه در ماه رمضان که مصرف این غذاها افزایش مییابد، اهمیت دوچندانی دارد.
نقش نظارت و مطالبهگری شهروندان
نهادهای نظارتی اعلام کردهاند که با هرگونه تخلف در زمینه گرانفروشی خارج از عرف یا کاهش کیفیت برخورد خواهند کرد. با این حال، نقش شهروندان در گزارش تخلفات بسیار تعیینکننده است. مصرفکنندگان در صورت مشاهده هرگونه تخلف میتوانند از طریق سامانه نظارتی ۱۲۴ یا تماس با شماره تلفن ۷۷۶۳۹۶۵۶ اتحادیه، موارد را گزارش دهند تا بازرسیهای لازم انجام شود.
افزایش شفافیت در قیمتگذاری و نظارت مستمر بر عملکرد واحدهای صنفی میتواند تا حدی از فشار روانی ناشی از گرانی بکاهد و اعتماد مصرفکنندگان را حفظ کند.
جمعبندی
بازار آش و حلیم در آستانه ماه مبارک رمضان امسال، تصویری روشن از تاثیر تورم بر غذاهای سنتی و پرمصرف ارائه میدهد. افزایش قیمت مواد اولیه و هزینههای تولید باعث شده نرخ این غذاها نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته باشد و در برخی موارد به حدود دو برابر برسد. این وضعیت، سفره افطار بسیاری از خانوارها را تحت فشار قرار داده و ضرورت نظارت دقیقتر بر قیمت و کیفیت را برجسته کرده است. در چنین شرایطی، خرید از مراکز معتبر و گزارش تخلفات میتواند به حفظ سلامت جامعه و کنترل نسبی بازار کمک کند، هرچند حل ریشهای این مشکل نیازمند ثبات در بازار مواد غذایی و حمایت موثر از تولیدکنندگان و مصرفکنندگان است.