رصد هفتگی بازار میوه و سبزیجات؛ از نوسان قیمتها تا فاصله معنادار میدان و خردهفروشی
بازار میوه و سبزیجات در واپسین روزهای بهمنماه ۱۴۰۴، تصویری چندلایه و متناقض از وضعیت معیشت خانوارها ارائه میدهد؛ بازاری که در آن همزمان میتوان پرتقال آبگیری ۶۵ هزار تومانی و پرتقال جنوب نزدیک به ۳۰۰ هزار تومان را دید، یا سیبزمینی زیر ۵۰ هزار تومان را در کنار سیر بالای نیم میلیون تومان. این تنوع قیمتی، نهتنها بیانگر تفاوت کیفیت و مبدأ تولید است، بلکه بازتابی از شرایط عرضه، هزینههای حملونقل، نوسانات فصلی و البته قدرت خرید مصرفکنندگان محسوب میشود.
رصد میدانی انجامشده در میوهفروشیهای مناطق مرکزی رو به پایین شهر نشان میدهد بازار بیش از هر زمان دیگری به سمت چندقیمتی شدن حرکت کرده است؛ وضعیتی که انتخاب را برای مصرفکننده هم آسانتر و هم پیچیدهتر کرده است. آسان از آن جهت که امکان خرید با سطوح قیمتی متنوع وجود دارد و پیچیده از آن رو که تشخیص کیفیت واقعی در برابر قیمت، نیازمند دقت و آگاهی بیشتری شده است.
بازار میوه؛ تنوع فراوان، فاصله قیمتی چشمگیر
در بازار میوه، انار همچنان یکی از میوههای دارای بیشترین دامنه قیمتی است. این محصول از حدود ۹۸ هزار تومان آغاز میشود و در نمونههای درشت و باکیفیت به بیش از ۲۷۰ هزار تومان در هر کیلوگرم میرسد. چنین اختلافی نشان میدهد که انار، بسته به رقم، اندازه، ماندگاری و ظاهر، جایگاههای قیمتی متفاوتی در سبد مصرف دارد.
پرتقال نیز نمونه بارز دیگری از این شکاف قیمتی است. پرتقال معمولی با نرخهایی از ۵۹ هزار تومان تا ۱۷۰ هزار تومان عرضه میشود، در حالی که پرتقال توسرخ دامنهای بین ۵۰ تا ۱۲۸ هزار تومان دارد. پرتقال جنوب اما با قیمت ۲۹۸ هزار تومان، در بالاترین سطح بازار قرار گرفته و عملاً به کالایی لوکس تبدیل شده است. این اختلاف قیمت باعث شده بسیاری از شهروندان به خرید پرتقالهای ارزانتر یا نمونههای آبگیری روی بیاورند.
در میان سایر میوهها، توتفرنگی با قیمت هر کیلوگرم ۳۹۵ هزار تومان، یکی از گرانترین محصولات بازار است؛ بهطوریکه بستههای ۲۰۰ گرمی آن با نرخ حدود ۸۰ هزار تومان فروخته میشود. خرمالو نیز با قیمتهایی بین ۱۸۸ تا ۳۳۸ هزار تومان، نشان میدهد که میوههای خاص فصلی همچنان تحت تأثیر محدودیت عرضه قرار دارند.
سیب قرمز و زرد، بهعنوان میوههای پرمصرف خانوار، بازهای نسبتاً گسترده را تجربه میکنند. قیمت سیب قرمز از ۸۵ تا ۱۹۸ هزار تومان و سیب زرد از ۸۵ تا ۲۱۸ هزار تومان متغیر است. کیوی با نرخ ۱۱۵ تا ۱۹۸ هزار تومان و گریپفروت حدود ۷۹ هزار تومان عرضه میشود که نسبت به برخی دیگر از میوهها، ثبات بیشتری دارد.
گلابی با قیمت ۳۲۵ هزار تومان، لیمو شیرین با دامنه ۱۵۳ تا ۲۰۳ هزار تومان و نارنگی بین ۱۰۳ تا ۱۶۷ هزار تومان نیز از جمله محصولاتی هستند که قیمت آنها بیش از همه به کیفیت و محل تولید وابسته است.
میوههای وارداتی؛ فاصله معنادار با تولید داخل
بازار میوههای وارداتی همچنان تحت تأثیر هزینههای ارزی و حملونقل قرار دارد. موز بهعنوان پرمصرفترین میوه وارداتی، در بازه ۱۳۶ تا ۱۸۸ هزار تومان عرضه میشود که آن را در مقایسه با برخی میوههای داخلی، همچنان در سطحی نسبتاً قابل دسترس نگه داشته است.
آناناس اما با قیمت ۶۵۰ هزار تومان در هر کیلوگرم، جایگاه یک میوه کاملاً لوکس را حفظ کرده و مصرف آن به گروههای خاصی محدود شده است. نارگیل نیز با قیمتهای متفاوتی عرضه میشود؛ از هر دانه حدود ۱۵۰ هزار تومان تا نرخ کیلویی ۱۵۸ هزار تومان، که نشاندهنده تفاوت در اندازه و نوع عرضه است.
چندقیمتی شدن؛ ویژگی بارز بازار آخر بهمن
یکی از نکات کلیدی بازار میوه در این مقطع، وجود نرخهای متعدد بین کف و سقف قیمت است. بهعنوان مثال، پرتقال نهتنها با قیمتهای حداقلی و حداکثری عرضه میشود، بلکه نرخهای میانی متعددی مانند ۸۰، ۱۲۰ یا ۱۸۸ هزار تومان نیز در بازار به چشم میخورد. این موضوع نشان میدهد فروشندگان تلاش کردهاند سطوح مختلف تقاضا را پوشش دهند و بازار را از رکود کامل دور نگه دارند.
بازار سبزیجات؛ ثبات نسبی در کنار چند استثنا
در بخش سبزیجات، وضعیت نسبتاً متعادلتری مشاهده میشود، هرچند برخی اقلام خاص همچنان قیمتهای بالایی دارند. بادمجان با نرخ ۵۹ تا ۹۸ هزار تومان، خیار بین ۴۱ هزار و ۵۰۰ تا ۷۰ هزار تومان و گوجهفرنگی با قیمت ۳۲ تا ۶۴ هزار تومان عرضه میشود که نشاندهنده ثبات نسبی این محصولات پرمصرف است.
در مقابل، سیر با قیمت ۴۵۰ تا ۵۸۰ هزار تومان، یکی از گرانترین اقلام سبزیجات به شمار میرود و جایگاه ویژهای در میان کالاهای پرهزینه سبد خانوار دارد. لیمو ترش نیز با نرخ ۲۴۸ تا ۲۷۸ هزار تومان در سطح بالایی قرار گرفته و بیش از گذشته تحت تأثیر نوسانات عرضه است.
کاهو رسمی با قیمت ۴۰ تا ۵۹ هزار تومان و کاهو سالادی با نرخ ۴۸ تا ۷۰ هزار تومان، در کنار کلم سفید و قرمز که حدود ۴۸ تا ۵۰ هزار تومان قیمتگذاری شدهاند، نشان میدهد سبزیجات برگی هنوز برای بسیاری از خانوارها قابل خرید هستند. گلکلم با نرخ ۳۸ تا ۵۰ هزار تومان و کرفس بین ۳۰ تا ۷۰ هزار تومان نیز در همین دسته قرار میگیرند.
لوبیا سبز با قیمت ۹۱ تا ۱۳۵ هزار تومان، فلفل با نرخ ۲۰۰ هزار تومان و فلفل دلمهای رنگی ۱۴۸ هزار تومان، از جمله اقلامی هستند که افزایش قیمت آنها بیشتر احساس میشود. قارچ نیز با دامنه ۹۹ تا ۲۱۰ هزار تومان، بسته به نوع و کیفیت، قیمتگذاری میشود.
سیبزمینی و پیاز؛ نقطه اتکای سفرهها
در میان سبزیجات، سیبزمینی و پیاز همچنان نقش کالای پایه را در سفره خانوار ایفا میکنند. سیبزمینی با قیمت ۳۶ هزار و ۸۰۰ تا ۴۶ هزار و ۸۰۰ تومان، در سطحی نسبتاً قابل قبول قرار دارد. پیاز سفید بین ۲۶ تا ۳۹ هزار و ۸۰۰ تومان، پیاز زرد حدود ۳۷ هزار و ۸۰۰ تا ۳۹ هزار و ۸۰۰ تومان و پیاز قرمز نزدیک به ۳۹ هزار و ۸۰۰ تومان عرضه میشود که نشان از ثبات نسبی این اقلام دارد.
میادین میوه و ترهبار؛ نسخه ارزانتر بازار
بر اساس گزارش بانک مرکزی، میادین میوه و ترهبار همچنان نقش مهمی در تعدیل هزینههای خانوار دارند. دادهها نشان میدهد در هفته منتهی به ۱۷ بهمن ۱۴۰۴، قیمت انواع میوه در این میادین بهطور متوسط ۳۹ درصد و قیمت سبزیجات ۲۶ درصد ارزانتر از میوهفروشیهای سطح شهر بوده است. این اختلاف قیمت، میادین را به گزینهای جدی برای خانوارهای با درآمد متوسط و پایین تبدیل کرده و سهم آنها را در تأمین سبد مصرفی افزایش داده است.
جمعبندی؛ بازاری پرتنوع در سایه قدرت خرید
بازار میوه و سبزیجات در هفته منتهی به ۲۷ بهمن ۱۴۰۴، بیش از هر چیز تصویری از تنوع قیمتی و چندلایه شدن مصرف را به نمایش میگذارد. از یک سو، وجود محصولات ارزانتر امکان مدیریت هزینهها را برای خانوارها فراهم کرده و از سوی دیگر، افزایش قیمت برخی اقلام خاص، مرز میان کالای ضروری و لوکس را پررنگتر ساخته است. در چنین شرایطی، میادین میوه و ترهبار بهعنوان ابزار تعادلبخش بازار، نقش مهمی در حفظ دسترسی عمومی به اقلام اساسی ایفا میکنند؛ نقشی که در ماههای پیشرو و با نزدیک شدن به پایان سال، اهمیت آن دوچندان خواهد شد.
