خبر خوش قبل از رمضان؛ گوشت، مرغ و تخممرغ ارزان شد
بازار محصولات پروتئینی در ماههای اخیر یکی از پرچالشترین مقاطع خود را پشت سر گذاشته است. حذف ارز ترجیحی اگرچه با هدف اصلاح ساختار یارانهها و شفافسازی زنجیره تأمین انجام شد، اما در کوتاهمدت شوک قیمتی قابلتوجهی را به بازار وارد کرد. افزایش ناگهانی قیمت گوشت قرمز، مرغ و تخممرغ، فشار مضاعفی بر سبد معیشت خانوارها وارد ساخت و نگرانیهایی درباره تداوم تأمین این اقلام اساسی به وجود آورد. با این حال، مجموعه سیاستهای تنظیم بازار شامل واردات هدفمند گوشت قرمز، افزایش عرضه داخلی و استفاده از ابزار کالابرگ الکترونیک، بهتدریج شرایط بازار را به سمت تعادل سوق داده است.
کاهش قیمتها؛ نشانهای از نبود کمبود در تولید
در ماههای ابتدایی پس از حذف ارز ترجیحی، قیمت گوشت گوساله به بازه یک میلیون و ۷۰۰ تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و گوشت گوسفندی به حدود یک میلیون و ۶۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسید. مرغ نیز تا محدوده ۲۷۰ تا ۳۰۰ هزار تومان و هر شانه تخممرغ تا ۴۸۰ تا ۵۰۰ هزار تومان افزایش قیمت را تجربه کرد. این ارقام بیش از آنکه ناشی از کمبود واقعی تولید باشد، حاصل انتظارات تورمی، هیجانات بازار و اختلال موقت در زنجیره توزیع بود.
بررسیهای میدانی اخیر از سطح بازار نشان میدهد که قیمتها روند نزولی به خود گرفتهاند. گوشت قرمز اکنون در محدوده یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله میشود، مرغ به ۱۹۰ تا ۲۳۰ هزار تومان رسیده و هر شانه تخممرغ در بازه ۳۳۰ تا ۳۵۰ هزار تومان عرضه میشود. این کاهش قیمتها بیانگر آن است که تولید داخلی توان پاسخگویی به نیاز بازار را دارد و با مدیریت صحیح عرضه، میتوان از بروز نوسانات شدید جلوگیری کرد.
نقش واردات و کالابرگ در تنظیم بازار
یکی از مهمترین ابزارهای دولت برای کنترل بازار، استفاده همزمان از واردات و کالابرگ الکترونیک بوده است. واردات گوشت قرمز بهویژه در مقاطع حساس، فشار تقاضا را کاهش داده و به متعادل شدن قیمت گوشت گرم کمک کرده است. در کنار آن، توزیع محصولات پروتئینی از طریق کالابرگ، دسترسی اقشار مختلف جامعه به این اقلام را تسهیل کرده و مانع از حذف آنها از سفره خانوارها شده است.
بر اساس دادههای موجود، خرید هیجانی خانوارها در ابتدای اجرای کالابرگ الکترونیک موجب افزایش مقطعی قیمتها شد، اما با تداوم عرضه و اشباع نسبی تقاضا، بازار مجدداً مسیر کاهشی را در پیش گرفت. این تجربه نشان داد که سیاستهای حمایتی اگر همراه با مدیریت عرضه باشد، میتواند بدون ایجاد کمبود، ثبات نسبی قیمتها را حفظ کند.
چشمانداز بازار مرغ در آستانه شب عید
محمدابراهیم حسننژاد معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به وضعیت تولید مرغ اعلام کرده است که با استفاده از تمامی ظرفیتهای موجود، نگرانی خاصی بابت تأمین مرغ شب عید وجود ندارد. به گفته او، جوجهریزی بهمنماه در سطحی مشابه ماه گذشته پیشبینی شده و این امر تضمینکننده عرضه مناسب در هفتههای پیش رو خواهد بود.
آمارها نشان میدهد که در ماههای اخیر، جوجهریزی در کشور به سطح نرمال خود بازگشته و در ۹ ماه گذشته بهطور متوسط بین ۱۴۰ تا ۱۵۰ میلیون قطعه در ماه بوده است. هرچند در برخی مقاطع مانند آذرماه، جوجهریزی بهصورت استثنایی افزایش یافته، اما در مجموع تولید سالانه مرغ کشور که بیش از ۳ میلیون تن برآورد میشود، پاسخگوی نیاز داخلی بوده و حتی امکان صادرات محدود را نیز فراهم کرده است.
تولید گوشت قرمز؛ عرضه فراتر از نیاز مصرف
بررسی وضعیت تولید گوشت قرمز نیز حاکی از شرایطی باثباتتر نسبت به ماههای ابتدایی سال است. بر اساس گزارشهای رسمی، کشتار دام سبک و سنگین در اغلب ماههای سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته و کمبودی در بازار مشاهده نمیشود.
منصور پوریان رئیس شورای تأمینکنندگان دام، با اشاره به جمعیت بالای دام کشتاری اعلام کرده است که بیش از ۴ میلیون رأس دام سبک و حدود ۲۶۵ هزار رأس دام سنگین آماده عرضه در بازار وجود دارد. این در حالی است که نیاز ماهانه کشور به دام سبک حدود ۷۰۰ هزار رأس و به دام سنگین ۴۵ تا ۵۰ هزار رأس برآورد میشود. این اختلاف معنادار میان عرضه و تقاضا، عامل اصلی وفور دام و کاهش تدریجی قیمت گوشت بوده است.
تعادل قیمت دام و گوشت در بازار
به گفته فعالان بازار، قیمت دام زنده گوسفندی در محدوده ۴۷۵ تا ۵۰۰ هزار تومان و دام گوساله بین ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان قرار دارد. افزایش عرضه دام موجب شده است که قیمت گوشت منجمد نیز کاهش یابد و در نتیجه، فشار قیمتی از بازار گوشت گرم برداشته شود. قیمت گوشت منجمد گوسفندی در بازه ۷۳۰ تا ۷۵۰ هزار تومان و گوشت منجمد گوساله حدود ۷۲۰ تا ۸۰۰ هزار تومان گزارش میشود.
تأمین مناسب گوشت منجمد از محل واردات و ذخایر داخلی، نقش مکملی در تنظیم بازار ایفا کرده و باعث شده است که مصرفکنندگان با سهولت بیشتری به گوشت دسترسی داشته باشند. این وضعیت بهویژه در آستانه ماه مبارک رمضان اهمیت دوچندانی پیدا میکند، زیرا افزایش تقاضای فصلی میتواند در صورت نبود مدیریت، زمینهساز نوسان قیمتها شود.
چالش تولیدکنندگان مرغ؛ قیمت پایینتر از هزینه
در کنار نشانههای مثبت بازار مصرف، تولیدکنندگان مرغ با چالشهای جدی مواجه هستند. حبیب اسدالهنژاد مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، معتقد است که قیمتهای فعلی مرغ پاسخگوی هزینههای تولید نیست. به گفته او، مرغداران در فروش محصول حاصل از جوجهریزی آذرماه، به ازای هر کیلو مرغ ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان زیان متحمل شدهاند.
عدم حمایت مؤثر از سوی نهادهای دولتی و پایین بودن حجم خرید حمایتی، انگیزه تولید را کاهش داده و این نگرانی را به وجود آورده است که در ماههای آینده، کاهش جوجهریزی اثر خود را در بازار نشان دهد. هرچند برآوردها حاکی از جوجهریزی ۱۴۰ تا ۱۴۵ میلیون قطعه در بهمنماه است، اما استمرار این روند نیازمند سیاستهای حمایتی هدفمندتر است.
وضعیت تخممرغ؛ تولید بالا و زیان سنگین
بازار تخممرغ نیز شرایطی مشابه مرغ را تجربه میکند. حمیدرضا کاشانی رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن، اعلام کرده است که قیمت هر کیلو تخممرغ درب مرغداری حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ هزار تومان است؛ رقمی که به گفته او، حدود ۵۰ درصد کمتر از قیمت تمامشده تولید است. این شکاف قیمتی باعث زیان روزانه قابلتوجهی برای صنعت تخممرغ شده و در صورت تداوم، میتواند به حذف گلهها و کاهش تولید در ماههای آینده منجر شود.
با وجود این زیانها، پیشبینی میشود که تولید تخممرغ تا پایان سال به حدود یک میلیون و ۳۸۰ هزار تن برسد. در بهمنماه، تولید حدود ۱۲۰ هزار تن برآورد شده که با توجه به مصرف داخلی، مازاد قابلتوجهی ایجاد میکند. مدیریت این مازاد از طریق خرید حمایتی یا صادرات، نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از بحران تولید خواهد داشت.
جمعبندی
تحولات بازار محصولات پروتئینی پس از حذف ارز ترجیحی نشان میدهد که شوکهای قیمتی اولیه، بیش از آنکه ناشی از کمبود واقعی تولید باشد، حاصل تغییرات سیاستی و رفتارهای هیجانی بازار بوده است. افزایش عرضه داخلی، واردات هدفمند و استفاده از ابزار کالابرگ الکترونیک توانسته است تا حد زیادی ثبات را به بازار بازگرداند و قیمتها را در مسیر تعادل قرار دهد. با این حال، استمرار این آرامش نیازمند توجه جدی به وضعیت تولیدکنندگان است. اگر زیان تولید در بخش مرغ و تخممرغ جبران نشود، احتمال بروز نوسانات جدید در ماههای آینده وجود دارد. در آستانه ماه مبارک رمضان، تشدید نظارتها و تداوم سیاستهای تنظیم بازار میتواند تضمینکننده دسترسی پایدار خانوارها به اقلام پروتئینی و حفظ تعادل میان منافع مصرفکننده و تولیدکننده باشد.