نفت در آستانه اوج پنجماهه؛ بازار روی لبه ریسک و انتظار
بازار جهانی نفت در معاملات امروز پنجشنبه ۲۳ بهمن ۱۴۰۴، شاهد تداوم روند صعودی قیمتها بود؛ روندی که بیش از آنکه ریشه در بهبود تقاضای جهانی داشته باشد، از فضای پرتنش ژئوپلیتیک و افزایش ریسکهای عرضه نیرو میگیرد. قیمتها با رشدی محدود اما معنادار تثبیت شدند و معاملهگران اکنون در نقطهای ایستادهاند که هر خبر سیاسی میتواند مسیر بازار را بهسرعت تغییر دهد. نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا در محدوده ۶۴.۸۰ دلار و نفت برنت دریای شمال در سطح ۶۹.۵۵ دلار در هر بشکه معامله میشود؛ ارقامی که بالاترین سطوح ثبتشده از اوایل پاییز تاکنون محسوب میشوند.
تنشهای خاورمیانه؛ موتور اصلی رشد قیمت نفت
در روزهای اخیر، تشدید تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه به مهمترین عامل صعودی بازار نفت تبدیل شده است. منطقهای که بخش قابلتوجهی از تولید و صادرات انرژی جهان را در اختیار دارد، بار دیگر در مرکز توجه سرمایهگذاران و معاملهگران قرار گرفته است. نگرانی از بروز اختلال در مسیرهای انتقال نفت، امنیت میادین تولیدی و زیرساختهای انرژی، باعث شده ریسک ژئوپلیتیک بهطور مستقیم در قیمتها منعکس شود.
اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره تلاش برای دستیابی به توافقی با تهران پس از گفتوگوهای منطقهای با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اشغالی، اگرچه از منظر دیپلماتیک حاوی سیگنالهایی کاهنده تنش است، اما در عمل نتوانسته نگرانی بازار را کاهش دهد. فعالان بازار نفت معتقدند فاصله میان گفتار سیاسی و واقعیتهای میدانی همچنان زیاد است و هرگونه خطای محاسباتی میتواند به اقدام نظامی و شوک ناگهانی در عرضه منجر شود.
ریسک عرضه؛ عامل تعیینکننده رفتار معاملهگران
ترس از کاهش عرضه، مفهومی کلیدی است که در هفتههای اخیر بر تصمیمگیری معاملهگران سایه انداخته است. حتی احتمال محدود اختلال در صادرات نفت از منطقه خاورمیانه، برای بازاری که توازن شکنندهای میان عرضه و تقاضا دارد، کافی است تا قیمتها را به سمت سطوح بالاتر هدایت کند. به همین دلیل، بسیاری از صندوقهای سرمایهگذاری و معاملهگران کوتاهمدت، موقعیتهای خرید خود را حفظ کرده یا افزایش دادهاند.
این وضعیت باعث شده واکنش بازار به اخبار منفی، بسیار سریعتر و شدیدتر از واکنش به دادههای مثبت باشد. در چنین فضایی، نفت نهتنها یک کالای انرژی، بلکه ابزاری برای پوشش ریسک ژئوپلیتیک تلقی میشود؛ موضوعی که به نوسانپذیری بیشتر قیمتها دامن میزند.
رشد ذخایر نفت آمریکا؛ وزنهای در برابر صعود
در مقابل عوامل صعودی، دادههای بنیادی همچنان نقش مهارکننده را ایفا میکنند. تازهترین گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد ذخایر تجاری نفت خام این کشور در هفته گذشته با افزایشی قابلتوجه معادل ۸.۵ میلیون بشکه روبهرو شده است. این میزان رشد، ذخایر را به بالاترین سطح از اواخر ژوئن رسانده و نشانهای از ضعف نسبی تقاضا یا مازاد عرضه در بازار داخلی آمریکا محسوب میشود.
افزایش ذخایر معمولاً سیگنالی منفی برای قیمت نفت به شمار میرود، زیرا نشان میدهد مصرف پالایشگاهی یا تقاضای نهایی به اندازه تولید رشد نکرده است. با این حال، واکنش محدود بازار به این دادهها حاکی از آن است که فعلاً ریسکهای ژئوپلیتیک، اثرگذاری بیشتری نسبت به آمارهای بنیادین کوتاهمدت دارند.
نقش اوپک در مدیریت انتظارات بازار
سازمان کشورهای صادرکننده نفت در جدیدترین گزارش خود، برآورد رشد تقاضای جهانی برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را بدون تغییر حفظ کرد. طبق این ارزیابی، تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۳۸ میلیون بشکه در روز و در سال ۲۰۲۷ حدود ۱.۳۴ میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت. این پیشبینیها نشان میدهد اوپک همچنان به رشد تدریجی اما باثبات مصرف نفت در افق میانمدت خوشبین است.
در عین حال، اوپک چشمانداز خود از عرضه کشورهای غیراوپک را نیز تغییر نداده است؛ موضوعی که از دید تحلیلگران به معنای تلاش این سازمان برای حفظ تعادل روانی بازار است. اوپک با پرهیز از ارسال سیگنالهای ناگهانی، میکوشد انتظارات قیمتی را مدیریت کرده و از نوسانات شدید جلوگیری کند، هرچند موفقیت این رویکرد تا حد زیادی به تحولات سیاسی خارج از کنترل این سازمان وابسته است.
انتظار برای گزارش آژانس بینالمللی انرژی
بازار نفت اکنون در وضعیت انتظار قرار دارد و نگاهها به گزارش ماهانه آژانس بینالمللی انرژی دوخته شده است که قرار است در ساعات آینده منتشر شود. این گزارش بهطور سنتی یکی از منابع اصلی ارزیابی وضعیت عرضه و تقاضای جهانی نفت محسوب میشود و میتواند مسیر کوتاهمدت قیمتها را تغییر دهد.
برخی تحلیلگران هشدار میدهند آژانس بینالمللی انرژی ممکن است بار دیگر بر خطر مازاد عرضه در بازار جهانی تأکید کند؛ موضوعی که در صورت تحقق، میتواند رشد اخیر قیمتها را مهار کرده و حتی اصلاح نزولی ایجاد کند. بهویژه اگر همزمان دادههای ضعیفتری از تقاضای چین یا اقتصادهای بزرگ منتشر شود، فشار فروش در بازار افزایش خواهد یافت.
رفتار محتاطانه بازار در آستانه تصمیمگیری
مجموعه این عوامل باعث شده بازار نفت در شرایطی میان ریسک و انتظار قرار گیرد. از یکسو، تنشهای ژئوپلیتیک و نگرانی از عرضه، کف حمایتی قدرتمندی برای قیمتها ایجاد کرده و اجازه افت شدید را نمیدهد. از سوی دیگر، افزایش ذخایر نفت آمریکا، نگرانی از مازاد عرضه و ابهام در چشمانداز تقاضای جهانی، مانع از جهش پرقدرت قیمتها شده است.
در چنین فضایی، بسیاری از معاملهگران استراتژی محتاطانهای اتخاذ کردهاند و ترجیح میدهند تا روشن شدن نتایج گزارش آژانس بینالمللی انرژی و تحولات سیاسی آتی، از ورود به موقعیتهای بزرگ خودداری کنند. این رفتار محتاطانه میتواند به تثبیت قیمتها در سطوح کنونی و افزایش نوسانات کوتاهمدت منجر شود.
جمعبندی
بازار جهانی نفت در مقطع حساسی قرار گرفته است؛ جایی که قیمتها به آستانه بالاترین سطح پنجماهه رسیدهاند، اما هنوز از پشتوانه قوی تقاضا برخوردار نیستند. تنشهای ژئوپلیتیک خاورمیانه و ترس از اختلال عرضه، موتور اصلی رشد اخیر بودهاند، در حالی که دادههای بنیادین مانند افزایش ذخایر نفت آمریکا و هشدارها درباره مازاد عرضه، نقش ترمز را ایفا میکنند. در کوتاهمدت، مسیر قیمت نفت بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی و گزارش آژانس بینالمللی انرژی وابسته است و به نظر میرسد بازار تا دریافت سیگنالهای شفافتر، در همین محدودههای قیمتی با نوسان و احتیاط به حرکت خود ادامه دهد.
