هفته پراضطراب بازار ارز؛ چرا دلار دوباره صعودی شد؟
بازار ارز ایران در هفتهای که گذشت، بیش از هر زمان دیگری در تسخیر فضای روانی ناشی از تحولات سیاسی و ابهام در مسیر دیپلماسی قرار گرفت. رفتار معاملهگران نشان داد که وزن متغیرهای سیاسی همچنان بر سایر عوامل اقتصادی سنگینی میکند و حتی نبود خبر، بهخودیخود به عاملی برای افزایش قیمت دلار تبدیل شده است. در چنین فضایی، تقاضای احتیاطی بهعنوان محرک اصلی بازار عمل کرد و کاهش تمایل به فروش، مسیر نرخ ارز را به سمت سطوح بالاتر هدایت کرد.
آغاز هفته با امید محتاطانه بازار ارز
معاملات ارزی هفته با نرخی در حدود ۱۵۶ هزار تومان برای دلار آغاز شد؛ نرخی که بازتابی از امیدهای محدود نسبت به ثبات نسبی بازار و احتمال ارسال پیامهای دیپلماتیک در روزهای ابتدایی هفته بود. در این مقطع، بخشی از فعالان بازار همچنان تصور میکردند که فضای سیاسی میتواند با سیگنالهایی هرچند ضعیف، مانع از جهش قیمت شود. اما این امیدها دوام چندانی نداشت و بهتدریج جای خود را به احتیاط و نگرانی داد.
نبود اخبار مثبت و تغییر جهت انتظارات
از ابتدای هفته، فقدان اخبار مساعد از روند مذاکرات و تشدید گمانهزنیها درباره تداوم بنبست سیاسی، باعث تغییر محسوس انتظارات شد. بازار ارز که بهشدت به اخبار سیاسی حساس است، در غیاب هرگونه نشانه مثبت، بهسرعت واکنش نشان داد. معاملهگران ترجیح دادند موقعیتهای خرید خود را حفظ کنند و فروشندگان نیز با احتیاط بیشتری وارد بازار شدند. این رفتار دوگانه، زمینه را برای نوسان افزایشی آرام اما مستمر قیمت دلار فراهم کرد.
عبور دلار از کانالهای بالاتر قیمتی
در روزهای یکشنبه و دوشنبه، دلار با شیبی ملایم اما پیوسته، وارد کانال ۱۵۸ هزار تومان شد و سپس خود را به کانال ۱۶۰ هزار تومان رساند. این افزایش قیمت، نه حاصل شوک خبری ناگهانی، بلکه نتیجه انباشت تدریجی نگرانیها و تقویت انتظارات تورمی بود. همزمان، افزایش ریسکهای منطقهای و اخبار غیررسمی درباره تشدید تنشها میان ایران و آمریکا، به عاملی مکمل برای رشد تقاضای ارز تبدیل شد.
نقش فضای روانی در معاملات میانه هفته
در چهارمین روز معاملاتی هفته، دلار در سطح ۱۶۱ هزار تومان بازگشایی شد. این نرخ بهخوبی نشان میداد که بازار وارد فاز جدیدی از ارزیابی ریسک شده است. در ادامه معاملات، نوسانات افزایشی ادامه یافت و در نهایت، قیمت دلار روی رقم ۱۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان بسته شد. رشد هزار و ۵۰۰ تومانی نسبت به روز دوشنبه، بیش از آنکه ناشی از تغییرات بنیادین باشد، از فضای روانی حاکم بر بازار و افزایش تقاضای احتیاطی سرچشمه میگرفت.
تعطیلیها و کاهش عرضه در بازار ارز
یکی از عوامل مهمی که در روزهای پایانی هفته به رشد قیمت دلار دامن زد، موضوع تعطیلیها بود. فعالان بازار ارز معتقدند تعطیلی روز چهارشنبه، عملا بازار روز پنجشنبه را نیز کمرمق میکند. در چنین شرایطی، عرضه ارز کاهش مییابد و معاملهگران ترجیح میدهند با توجه به ریسکهای سیاسی موجود، دارایی ارزی خود را حفظ کنند. این رفتار، بهویژه در بازاری که از کمبود خبر مثبت رنج میبرد، به افزایش قیمتها منجر میشود.
انتظارات تورمی و رفتار معاملهگران
افزایش انتظارات تورمی، یکی دیگر از متغیرهای کلیدی هفته اخیر بود. معاملهگران با در نظر گرفتن احتمال تداوم فشارهای خارجی و نبود چشمانداز روشن از بهبود روابط دیپلماتیک، دلار را بهعنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی تلقی کردند. این نگاه، تقاضای احتیاطی را تقویت کرد و باعث شد حتی نوسانات محدود نیز به سمت بالا متمایل باشد. در واقع، بازار در وضعیتی قرار گرفت که فروش ارز نیازمند اطمینان سیاسی بود؛ اطمینانی که در حال حاضر وجود ندارد.
پیشبینی قیمت دلار در کوتاهمدت
تحلیلگران بازار ارز بر این باورند که در صورت تداوم فضای مبهم سیاسی و نبود اخبار مثبت دیپلماتیک، دلار در معاملات روزهای آینده نیز میتواند در محدوده فعلی نوسان کند. حتی برخی کارشناسان احتمال میدهند تلاش بازار برای تثبیت قیمت بالای سطح ۱۶۱ هزار تومان ادامه یابد. با این حال، تاکید میشود که بازار ارز همچنان بهشدت خبرمحور است و هرگونه تغییر در معادلات سیاسی میتواند مسیر قیمت را بهسرعت تغییر دهد.
سناریوی اصلاح قیمت در صورت گشایش سیاسی
در مقابل سناریوی افزایشی، انتشار هرگونه سیگنال مثبت از مذاکرات یا کاهش تنشهای سیاسی میتواند به اصلاح سریع قیمت دلار منجر شود. تجربه دورههای گذشته نشان داده است که بازار ارز در برابر اخبار مثبت واکنش سریع و بعضا هیجانی دارد. در چنین شرایطی، بازگشت دلار به کانالهای پایینتر دور از انتظار نخواهد بود، هرچند میزان و پایداری این اصلاح، به عمق و اعتبار اخبار سیاسی بستگی دارد.
وضعیت سایر ارزها در بازار
همزمان با رشد قیمت دلار، سایر ارزها نیز از فضای افزایشی بازار بینصیب نماندند. درهم امارات در روز سهشنبه به کانال ۴۵ هزار تومانی صعود کرد و روی رقم ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان معامله شد. یورو نیز با ادامه روند صعودی، در سطح ۱۸۸ هزار تومان ایستاد. این افزایشها نشان میدهد که حرکت بازار ارز، ماهیتی فراگیر داشته و محدود به دلار نبوده است.
نگاهی به دلار توافقی و فاصله قیمتی
در بازار رسمی، قیمت دلار توافقی در روز سهشنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ با رشد قابل توجهی همراه شد. دلار توافقی در سمت فروش ۱۳۶ هزار و ۱۷۰ تومان و در سمت خرید ۱۳۴ هزار و ۹۴۵ تومان اعلام شد. این ارقام بار دیگر شکاف میان نرخ بازار آزاد و نرخهای رسمی را برجسته کرد؛ شکافی که خود میتواند بر انتظارات و رفتار فعالان اقتصادی اثرگذار باشد.
جمعبندی
بازار ارز در هفته اخیر، آینهای از وضعیت پرابهام سیاسی و دیپلماتیک کشور بود. رشد تدریجی اما مستمر قیمت دلار، بیش از هر چیز ریشه در فضای روانی، افزایش انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی معاملهگران داشت. تعطیلیها و کاهش عرضه نیز به این روند دامن زد. در کوتاهمدت، مسیر بازار ارز همچنان به اخبار سیاسی گره خورده است و تا زمانی که سیگنال روشنی از بهبود شرایط دیپلماتیک مخابره نشود، نمیتوان انتظار کاهش پایدار قیمتها را داشت. با این حال، بازار نشان داده است که در برابر هر خبر مثبت، آمادگی واکنش سریع را دارد؛ واکنشی که میتواند معادلات قیمتی را در زمانی کوتاه تغییر دهد.