کاهش قیمت گوشت قرمز در بازار تهران؛ اثرگذاری سیاستهای تنظیم بازار بر کالاهای پروتئینی
بازار کالاهای پروتئینی در استان تهران، پس از ماهها نوسان و فشار قیمتی، اکنون وارد مرحلهای تازه از تعادل نسبی شده است. تازهترین اظهارات جبرئیل برادری، رئیس جهاد کشاورزی استان تهران، نشان میدهد که سیاستهای تنظیم بازار، بهویژه در حوزه گوشت قرمز و مرغ، توانستهاند بخشی از فشارهای قیمتی را کاهش دهند و مسیر بازار را به سمت ثبات هدایت کنند. کاهش قیمت گوشت گوسفندی و عرضه مرغ با نرخی پایینتر از قیمت مصوب، از مهمترین نشانههای این تغییر محسوب میشود؛ تغییری که برای مصرفکنندگان شهری، بهویژه در آستانه ماه رمضان و شب عید، اهمیت دوچندانی دارد.
افت قیمت گوشت گوسفندی پس از حذف ارز ترجیحی
بر اساس اعلام رئیس جهاد کشاورزی استان تهران، هر کیلو گوشت گوسفندی در حال حاضر با قیمتی حدود یک میلیون و ۳۰۰ تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در بازار عرضه میشود. این سطح قیمتی، در مقایسه با ابتدای اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی، کاهش حدود ۳۰۰ هزار تومانی را نشان میدهد. این موضوع از منظر سیاستگذاری اقتصادی قابل توجه است، چرا که در زمان اجرای این سیاست، نگرانیهای زیادی درباره جهش قیمتها و فشار مضاعف بر سبد معیشت خانوارها وجود داشت. اکنون کاهش نسبی قیمت گوشت قرمز میتواند نشانهای از اثرگذاری ابزارهای مکمل تنظیم بازار، از جمله واردات و مدیریت توزیع، تلقی شود.
مرغ ارزانتر از نرخ مصوب در بازار تهران
یکی از نکات قابل توجه در اظهارات برادری، وضعیت بازار مرغ در استان تهران است. به گفته او، با وجود اصلاح نرخ ارز ترجیحی، قیمت مرغ همچنان پایینتر از نرخ ارشادی تعیینشده در بازار عرضه میشود. این موضوع بیانگر آن است که بازار مرغ، برخلاف برخی نگرانیهای اولیه، دچار جهش قیمتی نشده و حتی در مقاطعی، با مازاد عرضه نسبی مواجه بوده است. سیاستگذاران بخش کشاورزی و تنظیم بازار، تلاش دارند این روند کاهشی و باثبات حفظ شود تا مرغ همچنان بهعنوان اصلیترین منبع پروتئین ارزانقیمت در دسترس خانوارها باقی بماند.
حجم بالای توزیع مرغ و نقش آن در کنترل قیمت
رئیس جهاد کشاورزی استان تهران از توزیع روزانه ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ تن مرغ در سطح استان خبر داده است؛ رقمی که نشاندهنده حجم بالای عرضه و نقش کلیدی آن در مهار قیمتهاست. بخشی از این مرغ از تولید داخل استان تهران و بخش دیگر از استانهای همجوار و سایر مناطق کشور تأمین میشود. در شرایط فعلی، متوسط قیمت مرغ در بازار تهران بین ۱۹۰ تا ۲۲۰ هزار تومان در نوسان است؛ نرخی که پایینتر از قیمتهای ارشادی قرار دارد و بیانگر تعادل نسبی میان عرضه و تقاضاست. استمرار این سطح از توزیع، بهویژه در جلوگیریهای پرتقاضا، میتواند از بازگشت نوسانات شدید قیمتی جلوگیری کند.
عوامل مؤثر بر نوسان قیمت گوشت قرمز
برادری در تشریح دلایل نوسانات قیمت گوشت قرمز، به مجموعهای از عوامل ساختاری و مقطعی اشاره کرده است. شرایط اقلیمی و وضعیت بارشها، یکی از متغیرهای کلیدی در تولید دام بهشمار میرود و کاهش یا نامنظمی بارندگیها میتواند هزینه تولید را افزایش دهد. علاوه بر این، محدودیت در حمل دام از برخی استانها، بهویژه در دورههایی که ملاحظات بهداشتی یا لجستیکی مطرح میشود، باعث کاهش عرضه مقطعی در بازار مصرف تهران شده است. این عوامل در مقاطعی به افزایش قیمتها دامن زد، اما به گفته رئیس جهاد کشاورزی استان تهران، با توزیع گسترده گوشت وارداتی، التهاب بازار تا حد زیادی مهار شده است.
نقش واردات در آرامسازی بازار
واردات گوشت قرمز، یکی از ابزارهای اصلی دولت برای کنترل بازار و جلوگیری از جهش قیمتها بوده است. برادری اعلام کرده است که از ابتدای سال تا پایان آذرماه، ۹ هزار و ۵۰۰ تن گوشت گرم وارد کشور شده است. اگرچه این میزان نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش داشته، اما همچنان نقش مهمی در تنظیم بازار ایفا کرده است. واردات هدفمند، بهویژه در دورههایی که عرضه داخلی با محدودیت مواجه میشود، میتواند بهعنوان سوپاپ اطمینان عمل کند و از شکلگیری انتظارات تورمی در بازار جلوگیری کند.
تفاوت قیمت گوشت در بازار آزاد و میادین
بررسی قیمتها در سطح شهر تهران نشان میدهد که همچنان تفاوتهایی میان نرخ عرضه در فروشگاهها، میادین میوه و ترهبار و بازار آزاد وجود دارد. به گفته برادری، قیمت هر کیلو گوشت مخلوط در فروشگاهها حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است و گوشت گوسفندی نیز با نرخ حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان عرضه میشود. در سازمان میادین میوه و ترهبار، قیمت گوشت گوسفندی به حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان میرسد، در حالی که در سطح شهر و برخی واحدهای صنفی، قیمتها در بازه یک میلیون و ۵۰۰ تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان قرار دارد. این اختلاف قیمت، علاوه بر هزینههای جانبی توزیع، نشاندهنده اهمیت نقش میادین در تأمین گوشت با نرخهای متعادلتر برای مصرفکنندگان است.
مقایسه با ابتدای حذف ارز ترجیحی
نکتهای که رئیس جهاد کشاورزی استان تهران بر آن تأکید دارد، کاهش قابل توجه قیمتها نسبت به ابتدای اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی است. در آن مقطع، بازار با شوک قیمتی مواجه شد و نگرانیها درباره تداوم روند افزایشی جدی بود. اکنون، کاهش چندصد هزار تومانی قیمت گوشت گوسفندی نشان میدهد که بازار، پس از یک دوره تطبیق، به تعادل نسبی رسیده است. این تجربه میتواند برای سیاستگذاران، در ارزیابی آثار اصلاحات اقتصادی و طراحی سیاستهای جبرانی، آموزنده باشد.
برنامهریزی برای ماه رمضان و شب عید
با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان و روزهای پایانی سال، تقاضا برای کالاهای پروتئینی بهطور سنتی افزایش مییابد. برادری با اشاره به این موضوع اعلام کرده است که برنامهریزیهایی برای واردات گوشت قرمز از پاکستان در دستور کار قرار گرفته است. هدف از این برنامه، جلوگیری از شکلگیری کمبود و مهار افزایش قیمتها در دوره اوج تقاضاست. تجربه سالهای گذشته نشان داده که هرگونه غفلت در این مقاطع زمانی، میتواند به سرعت به التهاب بازار و افزایش انتظارات تورمی منجر شود.
حذف محدودیتهای وارداتی و افزایش رقابت
رئیس جهاد کشاورزی استان تهران در بخش دیگری از سخنان خود، به حذف محدودیتهای وارداتی اشاره کرده و گفته است که امکان واردات و عرضه کالاهای اساسی برای همه فعالان فراهم شده است. این سیاست، با افزایش رقابت در حوزه واردات و توزیع، میتواند به کاهش قیمت تمامشده و بهبود دسترسی مصرفکنندگان منجر شود. در چنین شرایطی، بازار از انحصار فاصله میگیرد و سازوکار عرضه و تقاضا نقش پررنگتری در تعیین قیمتها ایفا میکند.
جمعبندی تحلیلی
مجموعه دادهها و اظهارات رسمی نشان میدهد که بازار کالاهای پروتئینی در استان تهران، بهویژه در بخش گوشت قرمز و مرغ، وارد فاز جدیدی از ثبات نسبی شده است. کاهش قیمت گوشت گوسفندی نسبت به ابتدای حذف ارز ترجیحی، عرضه مرغ زیر نرخ مصوب، توزیع روزانه حجم بالای مرغ و استفاده هدفمند از واردات، همگی عواملی هستند که به کنترل بازار کمک کردهاند. با این حال، تداوم این وضعیت، نیازمند مدیریت دقیق عرضه در ماههای پرتقاضا، رصد مستمر عوامل اقلیمی و حفظ شفافیت در سیاستهای وارداتی است. در صورتی که این الزامات رعایت شود، میتوان امیدوار بود که بازار کالاهای پروتئینی، دستکم در کوتاهمدت، از شوکهای شدید قیمتی مصون بماند و فشار کمتری بر معیشت خانوارها وارد شود.