قیمت لاستیک خودرو پس از آزادسازی چه می‌شود؟ اختلاف ۱۰۰ درصدی کارخانه و بازار و هزینه ۴۷ میلیونی تعویض تایر

مهم‌ترین تحول بازار لاستیک در هفته جاری، تصمیم ستاد تنظیم بازار برای خارج کردن تایر و روغن موتور خودروهای سبک از شمول قیمت‌گذاری دستوری است.

این تصمیم در جلسه ۱۷ آبان ۱۴۰۵ به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، اتخاذ شد و قرار است تا پایان سال جاری اجرا شود.

هدف اعلام‌شده این مصوبه، حمایت از تولید داخلی، افزایش ظرفیت تولید و کمک به تعدیل قیمت‌هاست. بر اساس توضیحات منتشرشده، تایر خودروهای سنگین و روغن موتور دیزلی همچنان مطابق سازوکار قبلی توزیع خواهند شد.

خروج از قیمت‌گذاری دستوری به این معناست که محدودیت‌های پیشین در تعیین نرخ فروش محصولات مشمول تغییر می‌کند. با این حال، این تصمیم را نباید معادل حذف تمام نظارت‌های قانونی بر بازار دانست.

اهمیت مصوبه زمانی بیشتر مشخص می‌شود که تولیدکنندگان طی ماه‌های گذشته بارها از فاصله قیمت فروش کارخانه با هزینه تمام‌شده و نرخ بازار آزاد انتقاد کرده‌اند.

اکنون سیاست‌گذار امیدوار است با اصلاح نظام قیمت‌گذاری، منابع مالی بیشتری در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد و عرضه محصولات افزایش پیدا کند.

اختلاف ۱۰۰ درصدی قیمت کارخانه و بازار لاستیک

یکی از مهم‌ترین مشکلات بازار تایر، فاصله قابل‌توجه قیمت کارخانه و بازار آزاد است.

محمدرضا گنجی، رئیس انجمن صنعت تایر، در اظهاراتی که ۲۰ آبان منتشر شد، اعلام کرد اختلاف قیمت کارخانه و بازار در برخی محصولات بین ۶۰ تا ۱۰۰ درصد قرار دارد.

این اختلاف به آن معناست که ممکن است محصولی با قیمت کارخانه پنج میلیون تومان، در بازار آزاد با نرخ هشت تا ۱۰ میلیون تومان عرضه شود.

البته این مثال صرفاً برای توضیح اختلاف درصدی است و قیمت یک تایر مشخص محسوب نمی‌شود.

از نگاه فعالان صنعت، چنین فاصله‌ای می‌تواند به افزایش انگیزه واسطه‌گری و محدود شدن دسترسی مصرف‌کننده به نرخ کارخانه منجر شود.

با این حال، تمام اختلاف قیمت را نمی‌توان به سود واسطه‌ها نسبت داد؛ زیرا هزینه حمل‌ونقل، انبارداری، توزیع و شرایط عرضه نیز در نرخ نهایی مؤثر هستند.

در نتیجه، کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار نیازمند اصلاح هم‌زمان سازوکار قیمت‌گذاری و شبکه توزیع است.

قیمت لاستیک خودرو امروز؛ تعویض چهار حلقه چقدر هزینه دارد؟

بررسی آخرین فهرست کامل منتشرشده در ۲۰ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد قیمت لاستیک‌های تولید داخل در سایزها و برندهای مختلف اختلاف قابل‌توجهی دارد.

در میان ۳۷ مدل بررسی‌شده، ارزان‌ترین جفت لاستیک حدود ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و گران‌ترین نمونه ۲۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان قیمت دارد.

بر همین اساس، هزینه خرید چهار حلقه لاستیک از مدل‌های یکسان این فهرست بین ۲۳ میلیون تا ۴۷ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان خواهد بود.

این مبالغ تنها قیمت تایر هستند و هزینه نصب، بالانس و خدمات جانبی را شامل نمی‌شوند.

جدول قیمت انواع لاستیک ایرانی در آبان ۱۴۰۵

قیمت‌ها مربوط به فهرست منتشرشده در ۲۰ آبان هستند و الزاماً نرخ قطعی تمام فروشگاه‌ها در روز پنجشنبه ۲۱ آبان محسوب نمی‌شوند.

تفاوت نرخ تایرها نیز تنها ناشی از برند نیست و عواملی مانند اندازه، شاخص بار و سرعت، نوع ساختار و طرح آج می‌توانند بر قیمت اثر بگذارند.

توزیع مستقیم لاستیک؛ کاهش قیمت در بازار تهران

در کنار آزادسازی قیمت، اجرای طرح توزیع مویرگی لاستیک یکی دیگر از اقدامات مهم برای کنترل بازار بوده است.

بر اساس اعلام رئیس کمیسیون لاستیک و روغن خودرو اتاق اصناف ایران، این طرح از ابتدای آبان با هدف عرضه مستقیم محصولات در ۳۰۰ نقطه تهران برنامه‌ریزی شد.

در این روش، محصولات کارخانه‌های داخلی از طریق تعاونی‌ها به فروشگاه‌های دارای مجوز منتقل می‌شوند و هزینه خدمات توزیع نیز حدود سه درصد در نظر گرفته شده است.

هدف اصلی، کاهش تعداد واسطه‌ها و نزدیک کردن قیمت پرداختی مصرف‌کننده به نرخ عرضه کارخانه است.

گزارش تسنیم در یازدهم آبان نشان می‌دهد پس از آغاز این طرح، قیمت بعضی محصولات کاهش قابل‌توجهی داشته است.

به گفته رئیس اتحادیه فروشندگان تایر، قیمت یک نمونه لاستیک پرایدی از ۱۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به هفت میلیون و ۲۰۰ هزار تومان کاهش یافته است.

همچنین قیمت یک نمونه پرمصرف سایز ۱۴ از ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است.

این ارقام مربوط به نمونه‌های مشخص گزارش‌شده هستند و نباید با قیمت تمام برندها و سایزهای موجود در بازار یکسان تلقی شوند.

آیا آزادسازی قیمت لاستیک باعث گرانی دوباره می‌شود؟

خروج تایر از قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند دو پیامد متفاوت داشته باشد.

در یک سناریو، تولیدکنندگان با دسترسی بهتر به منابع مالی، مواد اولیه بیشتری تأمین می‌کنند و تولید افزایش می‌یابد. در این شرایط، عرضه بیشتر می‌تواند فاصله قیمت کارخانه و بازار را کاهش دهد.

در سناریوی دیگر، اگر هزینه‌های تولید افزایش پیدا کند اما عرضه رشد متناسبی نداشته باشد، ممکن است نرخ فروش کارخانه‌ها بالا برود و بخشی از هزینه جدید به مصرف‌کنندگان منتقل شود.

رئیس انجمن صنعت تایر پیش‌بینی کرده است که اجرای مصوبه جدید، زمینه افزایش ۲۵ درصدی تولید تا پایان سال را فراهم کند.

با این حال، این رقم یک برآورد فعالان صنعت است و هنوز تحقق آن تأیید نشده است.

برای ارزیابی نتیجه سیاست جدید باید تغییرات واقعی تولید، قیمت فروش کارخانه‌ها و نرخ پرداختی مصرف‌کننده در ماه‌های آینده بررسی شود.

مشکل مواد اولیه؛ چرا تولید لاستیک تحت فشار قرار دارد؟

یکی از موانع اصلی افزایش تولید تایر، وابستگی صنعت به مواد اولیه وارداتی است.

جمال میرزایی، مدیرعامل گروه صنعتی بارز، پیش‌تر اعلام کرده بود که تولید سالانه صنعت تایر ایران حدود ۳۰۰ هزار تن است و بین ۳۵ تا ۴۰ درصد مواد اولیه مورد نیاز از خارج تأمین می‌شود.

به گفته او، واردات سالانه این صنعت حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تن ماده اولیه با ارزبری بیش از ۳۰۰ میلیون یورو است.

این آمار نشان می‌دهد تغییرات نرخ ارز، افزایش هزینه حمل‌ونقل و مشکلات انتقال پول می‌توانند مستقیماً بر هزینه تولید لاستیک اثر بگذارند.

اگر کارخانه‌ها نتوانند مواد اولیه را به‌موقع تأمین کنند، حتی با وجود امکان اصلاح قیمت فروش نیز افزایش ظرفیت تولید دشوار خواهد بود.

از همین رو، موفقیت آزادسازی قیمت به شرایط واردات مواد اولیه و تأمین سرمایه در گردش نیز وابسته است.

واردات لاستیک کاهش یافت؛ بازار با کمبود مواجه می‌شود؟

مصطفی تنها، سخنگوی انجمن صنفی تایر، در اظهاراتی درباره وضعیت صنعت اعلام کرده است که واردات لاستیک به دلیل مشکلات ارزی و تجاری کاهش شدیدی داشته است.

به گفته او، بخش عمده واردات تایر کشور در سال‌های گذشته از چین انجام می‌شد، اما در شرایط جدید حجم واردات بسیار محدود شده است.

با وجود این، او تأکید کرده که ذخایر باقی‌مانده از واردات سال‌های گذشته باعث شده بازار از نظر موجودی کلی با کمبود فراگیر مواجه نباشد.

البته وجود کالا در انبارها لزوماً به معنای دسترسی آسان خریداران به تمام سایزها نیست.

در چنین شرایطی، تولیدکنندگان داخلی نقش پررنگ‌تری در تأمین نیاز بازار دارند و استمرار فعالیت کارخانه‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

قیمت لاستیک تا پایان سال چه مسیری خواهد داشت؟

با اجرای دو سیاست آزادسازی قیمت و توزیع مستقیم، بازار لاستیک وارد دوره‌ای شده که نتیجه آن به نحوه اجرای تصمیم‌ها بستگی دارد.

اگر افزایش تولید محقق شود و شبکه عرضه مستقیم گسترش پیدا کند، امکان کاهش اختلاف قیمت کارخانه و بازار وجود دارد.

اما در صورت ادامه مشکلات واردات مواد اولیه، افزایش هزینه‌های ارزی و محدودیت تأمین مالی، احتمال رشد دوباره قیمت برخی محصولات نیز منتفی نیست.

نکته مهم آن است که کاهش قیمت در چند نمونه تایر طی هفته‌های گذشته، برای نتیجه‌گیری درباره ارزان شدن تمام محصولات کافی نیست.

همچنین اختلاف زیاد قیمت میان برخی برندها و سایزها نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان برای خرید اقتصادی باید مشخصات فنی تایر مورد نیاز خودرو را در کنار قیمت بررسی کنند.

جمع‌بندی؛ آیا لاستیک خودرو ارزان می‌شود؟

بازار لاستیک در آبان ۱۴۰۵ با تغییرات مهمی مواجه شده است. از یک سو، ستاد تنظیم بازار تصمیم گرفته تایر خودروهای سبک را تا پایان سال از قیمت‌گذاری دستوری خارج کند و از سوی دیگر، توزیع مستقیم در تهران با کاهش قیمت برخی محصولات همراه بوده است.

در همین حال، اختلاف ۶۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت کارخانه و بازار نشان می‌دهد اصلاح نظام عرضه و قیمت‌گذاری همچنان ضرورت دارد.

افزایش احتمالی ۲۵ درصدی تولید نیز می‌تواند بخشی از فشار عرضه را کاهش دهد، اما تحقق آن به تأمین مواد اولیه و منابع مالی کارخانه‌ها وابسته است.

در مجموع، آزادسازی قیمت لاستیک به‌تنهایی به معنای ارزان شدن یا گران شدن قطعی تایر نیست؛ عامل تعیین‌کننده، تغییر قیمت نهایی پرداختی مصرف‌کنندگان در کنار افزایش واقعی تولید و عرضه خواهد بود.

برای دارندگان خودرو، مهم‌ترین مسئله همچنان هزینه بالای تعویض تایر است؛ هزینه‌ای که براساس فهرست قیمت آبان، در بعضی مدل‌ها برای چهار حلقه به بیش از ۴۷ میلیون تومان می‌رسد.

به همین دلیل، نتیجه واقعی سیاست جدید زمانی مشخص خواهد شد که کاهش اختلاف قیمت کارخانه و بازار به صرفه‌جویی ملموس برای خریداران منجر شود.