خبر مهم برای متقاضیان نهضت ملی مسکن؛ ۴ هزار میلیارد تومان اعتبار برای تکمیل خانه‌ها | اولویت با دهک‌های اول تا چهارم
برنامه جدید تأمین مالی نهضت ملی مسکن در شرایطی اعلام شده که کمبود نقدینگی، افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز و محدودیت توان پرداخت متقاضیان، همچنان از مهم‌ترین موانع تکمیل پروژه‌های مسکن حمایتی به شمار می‌روند.
شهرام ملکی، مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید ایران، روز جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵ از برنامه‌ریزی برای تأمین حدود ۴ هزار میلیارد تومان منابع مالی خبر داد و اعلام کرد که متقاضیان دهک‌های اول تا چهارم در پروژه‌های دارای پیشرفت فیزیکی بیش از ۷۰ درصد، در اولویت قرار دارند.
نکته مهم این است که منابع اعلام‌شده هنوز در قالب یک برنامه تأمین مالی مطرح هستند و نباید آن را به معنای پرداخت کامل اعتبار یا تحویل قطعی واحدها تلقی کرد.
اهمیت این تصمیم زمانی مشخص می‌شود که وضعیت پیشرفت پروژه‌ها بررسی شود. بخشی از واحدهای نهضت ملی مسکن با وجود پیشرفت قابل‌توجه ساختمانی، به دلیل کمبود منابع لازم برای مراحل پایانی هنوز آماده بهره‌برداری نیستند.
چرا پروژه‌های نهضت ملی مسکن در مراحل پایانی متوقف می‌شوند؟
یکی از چالش‌های اصلی ساخت مسکن حمایتی، افزایش نیاز به نقدینگی در مراحل تکمیلی پروژه‌هاست.
در مراحل ابتدایی، بخش مهمی از هزینه‌ها به عملیات خاک‌برداری، اجرای اسکلت و ساخت سازه اختصاص دارد؛ اما در مراحل پایانی، خرید تجهیزات، تکمیل تأسیسات و اجرای جزئیات ساختمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
به گفته ملکی، پروژه‌هایی که پیشرفت فیزیکی آنها از ۸۰ درصد عبور کرده است، برای خرید آسانسور، در و پنجره، تجهیزات برقی و سایر ملزومات ساختمانی به منابع نقدی بیشتری نیاز دارند.
تأخیر در خرید این تجهیزات می‌تواند هزینه نهایی ساخت را افزایش دهد؛ زیرا در شرایط تورمی، قیمت مصالح و تجهیزات ممکن است در فاصله کوتاهی تغییر کند.
از سوی دیگر، طولانی شدن زمان اجرا، هزینه‌های پیمانکار و فشار مالی متقاضیان را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، تأمین نقدینگی برای پروژه‌های نزدیک به تکمیل می‌تواند اثر بیشتری بر سرعت تحویل واحدها داشته باشد.
جزئیات حمایت از ۷ هزار متقاضی دهک‌های اول تا چهارم
یکی از مهم‌ترین بخش‌های برنامه جدید، اولویت دادن به خانوارهای کم‌درآمد است.
بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید، حدود ۷ هزار متقاضی از دهک‌های درآمدی اول تا چهارم در پروژه‌های دارای پیشرفت بالای ۷۰ درصد، مشمول اولویت این برنامه خواهند بود.
پیش‌تر نیز در گزارش اول آبان ۱۴۰۵ خبرگزاری تسنیم اعلام شده بود که حدود ۷۲۰۰ متقاضی کم‌درآمد در این پروژه‌ها شناسایی شده‌اند.
اگر رقم ۴ هزار میلیارد تومان را بر ۷ هزار متقاضی تقسیم کنیم، میانگین حسابی منابع به حدود ۵۷۱ میلیون تومان برای هر متقاضی می‌رسد؛ با این حال، این محاسبه صرفاً برای نشان دادن ابعاد برنامه است و به معنای پرداخت چنین مبلغی به هر خانوار نیست.
نحوه تخصیص منابع به شرایط پروژه، نیاز مالی و سازوکار اجرایی بستگی خواهد داشت.
آخرین وضعیت ساخت ۱۴۱ هزار واحد نهضت ملی مسکن
بررسی تازه‌ترین آمار رسمی نشان می‌دهد که پروژه‌های نهضت ملی مسکن در شهرهای جدید همچنان حجم گسترده‌ای از عملیات ساختمانی را شامل می‌شوند.
شهرام ملکی در ۱۱ آبان اعلام کرد که ۱۴۱ هزار واحد مسکونی در شهرهای جدید در دست ساخت قرار دارد و از ابتدای اجرای طرح تاکنون نزدیک به ۹۲ هزار میلیارد تومان منابع مالی به این پروژه‌ها اختصاص یافته است.
به گفته وی، ۵۲ هزار میلیارد تومان از این منابع در دولت چهاردهم تأمین شده و میانگین پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها نیز به ۴۳ درصد رسیده است.
این آمار نشان می‌دهد که با وجود پیشرفت عملیات اجرایی، بخش قابل‌توجهی از پروژه‌ها هنوز به مراحل پایانی ساخت نرسیده‌اند.
بنابراین، تمرکز منابع جدید بر پروژه‌های بالای ۷۰ درصد می‌تواند اقدامی برای کوتاه کردن فاصله میان پیشرفت ساختمانی و تحویل واحدهای آماده سکونت باشد.
چرا فروش زمین دیگر پاسخگوی تأمین مالی مسکن نیست؟
مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید در تشریح مشکلات تأمین نقدینگی، به تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در بازار زمین و املاک اشاره کرده است.
به گفته ملکی، بخشی از زمین‌های پروژه‌ها برای تأمین مالی در اختیار پیمانکاران قرار می‌گیرد تا از محل فروش آنها، منابع لازم برای ادامه ساخت فراهم شود؛ اما کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به خرید زمین و انتقال نقدینگی به سایر بازارها، این روش را با دشواری مواجه کرده است.
این شرایط از یک مشکل ساختاری در تأمین مالی پروژه‌ها حکایت دارد.
زمانی که پیمانکار برای پرداخت هزینه‌های فوری به فروش زمین وابسته باشد، کاهش سرعت معاملات ملکی می‌تواند اجرای پروژه را به تأخیر بیندازد.
در نتیجه، استفاده از منابع نقدی و تسهیلات هدفمند می‌تواند وابستگی پروژه‌ها به فروش دارایی‌ها را کاهش دهد؛ البته به شرط آنکه منابع در زمان مناسب و متناسب با نیاز واقعی پروژه تزریق شوند.
وام ۴۰۰ میلیون تومانی نهضت ملی مسکن به کجا رسید؟
در کنار برنامه جدید ۴ هزار میلیارد تومانی، تسهیلات حمایتی برای خانوارهای کم‌درآمد نیز در حال پیگیری است.
بر اساس گزارش منتشرشده در پنجم آبان ۱۴۰۵، تاکنون ۳ هزار و ۳۲۶ متقاضی دهک‌های اول تا چهارم برای دریافت تسهیلات قرض‌الحسنه ۴۰۰ میلیون تومانی به شبکه بانکی معرفی شده‌اند.
همچنین از شهریور امسال، ۲ هزار و ۴۶۵ متقاضی برای استفاده از تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی صندوق ملی مسکن به بانک‌ها معرفی شده‌اند.
با این حال، معرفی متقاضیان به بانک به معنای پرداخت قطعی تسهیلات نیست و دریافت منابع به طی مراحل بانکی و احراز شرایط وابسته است.
این حمایت‌ها با هدف کاهش فشار تأمین آورده خانوارها در نظر گرفته شده‌اند، اما میزان واقعی کمک به هر متقاضی باید بر اساس شرایط پروژه و ضوابط مربوط مشخص شود.
آیا آورده متقاضیان نهضت ملی مسکن افزایش پیدا می‌کند؟
یکی از نگرانی‌های اصلی خانوارهای ثبت‌نام‌کننده در طرح نهضت ملی مسکن، افزایش آورده نقدی مورد نیاز برای تکمیل واحدهاست.
ملکی تأکید کرده که تأمین سریع‌تر مابه‌التفاوت آورده متقاضیان می‌تواند به تسریع تکمیل پروژه‌ها کمک کند.
با این حال، برای دهک‌های اول تا چهارم، افزایش آورده بدون ارائه حمایت مالی کافی ممکن است مشکلات تازه‌ای ایجاد کند.
بسیاری از این خانوارها به دلیل محدودیت درآمد، توان پرداخت مبالغ سنگین در فاصله زمانی کوتاه را ندارند. در نتیجه، افزایش تعهدات مالی می‌تواند به تأخیر در پرداخت‌ها و کند شدن پیشرفت پروژه‌ها منجر شود.
از این منظر، موفقیت سیاست جدید به ایجاد تعادل میان نیاز نقدینگی پیمانکاران و توان مالی واقعی خانوارها وابسته است.
زمان تحویل واحدهای نهضت ملی مسکن چه زمانی خواهد بود؟
با وجود اعلام برنامه جدید تأمین مالی، هنوز زمان مشخصی برای تحویل تمام واحدهای مشمول اعلام نشده است.
البته در گزارش پنجم آبان شرکت عمران شهرهای جدید، روند آماده‌سازی ۲۶ هزار واحد مسکونی برای بهره‌برداری تا پایان سال ۱۴۰۵ در دستور بررسی قرار گرفته بود.
همچنین اعلام شده که تکمیل واحدهای دارای پیشرفت بالاتر، در اولویت برنامه‌های اجرایی قرار دارد.
با این حال، تأمین بودجه تنها یکی از شروط تحویل مسکن است. تکمیل انشعابات آب، برق و گاز، آماده‌سازی محوطه، دسترسی‌های شهری و رفع نواقص فنی نیز نقش مهمی در بهره‌برداری واقعی از واحدها دارند.
بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس تخصیص منابع، زمان دقیق تحویل خانه به متقاضیان را تعیین کرد.
پیش‌بینی آینده نهضت ملی مسکن؛ آیا روند ساخت سرعت می‌گیرد؟
بررسی شرایط کنونی نشان می‌دهد که برنامه تأمین ۴ هزار میلیارد تومان می‌تواند به کاهش مشکلات مالی برخی پروژه‌های پیشرفته کمک کند.
در سناریوی نخست، اگر منابع در زمان مناسب تخصیص یابد و خرید تجهیزات بدون تأخیر انجام شود، احتمال افزایش سرعت تکمیل و تحویل واحدهای مشمول وجود دارد.
در سناریوی دوم، اگر روند تأمین منابع با کندی همراه باشد یا هزینه ساخت سریع‌تر از منابع در دسترس افزایش پیدا کند، ممکن است پروژه‌ها همچنان با تأخیر مواجه شوند.
همچنین میزان مشارکت بانک‌ها و توان پرداخت آورده متقاضیان در تعیین نتیجه این برنامه نقش مهمی خواهد داشت.
جمع‌بندی؛ خبر مهم برای متقاضیان مسکن ملی
برنامه تأمین ۴ هزار میلیارد تومان اعتبار برای تکمیل پروژه‌های نهضت ملی مسکن، با اولویت ۷ هزار متقاضی دهک‌های اول تا چهارم، یکی از تازه‌ترین اقدامات اعلام‌شده در حوزه مسکن حمایتی است.
این منابع قرار است به پروژه‌هایی اختصاص یابد که بیش از ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند؛ پروژه‌هایی که با تأمین نقدینگی و رفع موانع اجرایی می‌توانند سریع‌تر به مرحله بهره‌برداری برسند.
با این حال، نکته تعیین‌کننده برای متقاضیان، نه صرفاً اعلام اعتبار، بلکه زمان واقعی تخصیص منابع، میزان کاهش فشار آورده و تاریخ تحویل واحدها خواهد بود.
در شرایط فعلی، موفقیت این برنامه به هماهنگی بانک‌ها، شرکت‌های عمران، پیمانکاران و متقاضیان وابسته است؛ موضوعی که می‌تواند مسیر اجرای پروژه‌های نهضت ملی مسکن را در ماه‌های آینده تحت تأثیر قرار دهد.
