شوک ۱۵۲ درصدی به قیمت گندم ماکارونی؛ گرانی جدید ماکارونی و نان صنعتی در راه است؟
بازار محصولات غذایی در دومین هفته آبان ۱۴۰۵ با یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های قیمتی ماه‌های اخیر روبه‌رو شده است. بر اساس مصوبه ستاد تنظیم بازار، نرخ فروش هر کیلوگرم گندم مخصوص تولید ماکارونی از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان افزایش یافته است.
این مصوبه از ابتدای آبان‌ماه مبنای عرضه گندم توسط شرکت بازرگانی دولتی ایران قرار گرفته و کارخانه‌های تولیدکننده ماکارونی و برخی واحدهای صنعتی تولید نان باید ماده اولیه مورد نیاز خود را با نرخ جدید تأمین کنند.
بررسی میزان تغییر قیمت نشان می‌دهد گندم مصرفی این صنایع در مقایسه با نرخ قبلی، بیش از دو و نیم برابر گران شده است.
اهمیت این تصمیم زمانی مشخص می‌شود که بدانیم گندم و آرد حاصل از آن، اصلی‌ترین مواد اولیه تولید ماکارونی هستند و افزایش بهای آن‌ها مستقیماً هزینه تولید کارخانه‌ها را بالا می‌برد.
جدول قیمت جدید گندم ماکارونی در آبان ۱۴۰۵
| عنوان | مبلغ |
|---|---|
| قیمت قبلی هر کیلوگرم گندم | ۲۳,۸۵۰ تومان |
| قیمت جدید هر کیلوگرم گندم | ۶۰,۰۰۰ تومان |
| میزان افزایش هر کیلوگرم | ۳۶,۱۵۰ تومان |
| درصد افزایش قیمت | حدود ۱۵۱.۶ درصد |
| قیمت قبلی هر تن گندم | ۲۳ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان |
| قیمت جدید هر تن گندم | ۶۰ میلیون تومان |
با اجرای نرخ جدید، یک کارخانه برای خرید هر تن گندم مشمول این مصوبه باید ۳۶ میلیون و ۱۵۰ هزار تومان بیشتر از گذشته پرداخت کند.
این افزایش هزینه برای واحدهای بزرگی که روزانه چندین تن گندم مصرف می‌کنند، می‌تواند فشار قابل‌توجهی بر سرمایه در گردش ایجاد کند.
آیا قیمت ماکارونی در آبان ۱۴۰۵ افزایش پیدا می‌کند؟
یکی از مهم‌ترین پیامدهای افزایش قیمت گندم، احتمال تغییر قیمت ماکارونی در بازار مصرف است.
گندم دوروم و آرد یا سمولینای حاصل از آن، نقش اصلی را در تولید بسیاری از انواع ماکارونی دارند. بنابراین افزایش قیمت گندم می‌تواند هزینه تأمین مواد اولیه را بالا ببرد.
بااین‌حال، افزایش ۱۵۲ درصدی قیمت گندم لزوماً به معنای رشد ۱۵۲ درصدی قیمت ماکارونی نیست.
قیمت نهایی ماکارونی علاوه بر مواد اولیه، از هزینه انرژی، دستمزد، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، استهلاک تجهیزات و حاشیه سود شبکه توزیع تأثیر می‌پذیرد.
سهم دقیق گندم در هزینه تولید نیز میان کارخانه‌ها و محصولات مختلف یکسان نیست.
بنابراین، میزان افزایش قیمت ماکارونی به ساختار هزینه تولیدکنندگان و تصمیمات بعدی درباره قیمت‌گذاری بستگی دارد.
تا زمان انتشار نرخنامه جدید و قابل استناد، نمی‌توان قیمت قطعی بسته‌های ماکارونی را صرفاً بر اساس افزایش نرخ گندم محاسبه کرد.
حذف یارانه آرد صنعتی؛ تغییر مهم در بازار مواد غذایی
هم‌زمان با افزایش قیمت گندم، موضوع حذف یارانه آرد مورد استفاده برخی صنایع غذایی نیز مطرح شده است.
محمدجواد کرمی، رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف تهران، پیش‌تر اعلام کرده بود که آرد مربوط به نان‌های صنعتی و ماکارونی از نظام یارانه‌ای پیشین خارج شده و تأمین آن با قیمت آزاد انجام می‌شود.
به گفته او، تغییر قیمت گندم و حذف آرد نوع ۶ از زنجیره توزیع، یکی از عوامل افزایش هزینه تولید محصولات آردی است.
این تغییر به معنای افزایش سهم هزینه مواد اولیه در حساب‌های مالی تولیدکنندگان است و می‌تواند بر توان رقابت و قیمت فروش محصولات تأثیر بگذارد.
البته باید میان آرد مورد استفاده صنایع غذایی و آرد یارانه‌ای نانوایی‌های سنتی تفاوت قائل شد.
مصوبه جدید به‌تنهایی به معنای حذف یارانه تمام نان‌های سنتی مانند سنگک، بربری، لواش و تافتون نیست و قیمت این محصولات تابع سازوکارهای جداگانه است.
قیمت آرد صنعتی به مرز ۸۰ هزار تومان رسید؟
یکی از نکات قابل‌توجه در اظهارات مسئولان صنفی، فاصله قیمت گندم خام با هزینه نهایی تأمین آرد است.
محمدجواد کرمی در توضیح این موضوع گفته بود که افزایش قیمت گندم به حدود ۶۰ هزار تومان، همراه با هزینه‌های جانبی می‌تواند هزینه تأمین را به محدوده ۸۰ هزار تومان برساند.
در گزارش‌های دیگری نیز قیمت آرد مصرفی نان‌های صنعتی پس از تغییر نرخ گندم، حدود ۷۸ هزار و ۷۰۰ تومان اعلام شده است.
باید توجه داشت قیمت ۶۰ هزار تومان مربوط به نرخ گندم موضوع مصوبه است و ارقام نزدیک به ۸۰ هزار تومان به هزینه تأمین یا محصول فرآوری‌شده در گزارش‌های صنفی اشاره دارند.
این تفاوت برای تحلیل قیمت تمام‌شده اهمیت دارد؛ زیرا تبدیل گندم به آرد با هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل و فرآوری همراه است.
گرانی نان صنعتی آغاز شد؛ قیمت باگت و نان تست چقدر است؟
تأثیر افزایش قیمت گندم و آرد پیش‌تر در بازار نان‌های صنعتی و حجیم نیز مشاهده شده است.
اتحادیه صنف نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم تهران در پنجم آبان، جدولی از نرخ‌های پیشنهادی جدید محصولات پرمصرف این بخش منتشر کرد.
بر اساس این نرخنامه، قیمت نان باگت معمولی ۷۰ هزار تومان، باگت فرانسوی ۹۰ هزار تومان و نان تست بزرگ ۲۲۰ هزار تومان اعلام شده است.
| نوع نان | قیمت اعلام‌شده |
|---|---|
| نان باگت معمولی | ۷۰,۰۰۰ تومان |
| نان باگت فرانسوی | ۹۰,۰۰۰ تومان |
| نان همبرگری | ۴۵,۰۰۰ تومان |
| نیم‌باگت فرانسوی ساده | ۴۵,۰۰۰ تومان |
| نان تست کوچک | ۱۸۰,۰۰۰ تومان |
| نان تست بزرگ | ۲۲۰,۰۰۰ تومان |
| نان شیرمال | ۱۸۰,۰۰۰ تومان |
این قیمت‌ها بر اساس جدول اعلامی اتحادیه تهران تنظیم شده‌اند و هزینه بسته‌بندی و برخی افزودنی‌ها در آن‌ها جداگانه محاسبه می‌شود.
تغییر نرخ نان‌های صنعتی نشان می‌دهد افزایش هزینه آرد پیش از این نیز وارد زنجیره قیمت‌گذاری برخی محصولات شده است.
چرا گرانی گندم فشار بیشتری بر خانوارها وارد می‌کند؟
ماکارونی و نان از جمله محصولات پرمصرف در سبد غذایی خانوارهای ایرانی هستند.
این محصولات به دلیل سهولت تهیه، امکان نگهداری و کاربرد گسترده در وعده‌های غذایی، برای بسیاری از مصرف‌کنندگان اهمیت دارند.
زمانی که هزینه تولید کالاهای پایه غذایی افزایش پیدا می‌کند، خانوارها ممکن است ناچار شوند سهم بیشتری از درآمد خود را به خرید خوراک اختصاص دهند.
این فشار برای خانوارهای کم‌درآمد می‌تواند محسوس‌تر باشد؛ زیرا هزینه خوراک معمولاً سهم مهمی از بودجه آن‌ها را تشکیل می‌دهد.
از سوی دیگر، افزایش قیمت محصولات آردی ممکن است باعث تغییر الگوی خرید شود و مصرف‌کنندگان را به سمت بسته‌بندی‌های کوچک‌تر یا برندهای ارزان‌تر سوق دهد.
البته شدت این تغییرات به میزان افزایش واقعی قیمت مصرف‌کننده و وضعیت درآمد خانوارها وابسته است.
گرانی گندم چه تأثیری بر کارخانه‌های ماکارونی دارد؟
افزایش نرخ گندم فقط مصرف‌کنندگان را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؛ بلکه مدیریت مالی کارخانه‌ها را نیز پیچیده‌تر می‌کند.
در شرایطی که قیمت ماده اولیه بیش از دو و نیم برابر شده، تولیدکنندگان برای حفظ ظرفیت فعالیت خود به منابع مالی بیشتری نیاز دارند.
این موضوع می‌تواند فشار بر سرمایه در گردش کارخانه‌ها را افزایش دهد.
اگر تولیدکنندگان نتوانند هزینه‌های جدید را از طریق افزایش بهره‌وری، اصلاح ساختار تولید یا تعدیل قیمت فروش جبران کنند، احتمال کاهش حاشیه سود آن‌ها وجود دارد.
از طرف دیگر، افزایش شدید قیمت فروش نیز ممکن است تقاضای مصرف‌کنندگان را کاهش دهد.
به همین دلیل، کارخانه‌ها با مسئله‌ای دوطرفه روبه‌رو هستند: افزایش هزینه تولید از یک سو و محدودیت قدرت خرید بازار از سوی دیگر.
آیا حذف یارانه آرد به معنای آزادسازی کامل قیمت ماکارونی است؟
حذف یارانه تأمین ماده اولیه لزوماً به معنای حذف تمام ضوابط قیمت‌گذاری محصول نهایی نیست.
قیمت‌گذاری محصولات غذایی می‌تواند همچنان تحت تأثیر مقررات سازمان‌های مسئول، الزامات درج قیمت مصرف‌کننده و شرایط رقابت بازار باشد.
بنابراین، برای مشخص شدن قیمت جدید ماکارونی باید علاوه بر نرخ گندم، ابلاغیه‌های مرتبط با قیمت فروش محصول نهایی بررسی شوند.
در شرایط فعلی، خبر قطعی افزایش قیمت گندم تأیید شده است، اما نمی‌توان بدون نرخنامه معتبر، درصد مشخصی برای افزایش قیمت تمام برندهای ماکارونی اعلام کرد.
پیش‌بینی قیمت ماکارونی در روزهای آینده
با اجرای نرخ جدید گندم از ابتدای آبان ۱۴۰۵، احتمال افزایش فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان ماکارونی وجود دارد.
در سناریوی نخست، اگر کارخانه‌ها بخش عمده هزینه جدید را به قیمت فروش منتقل کنند، مصرف‌کنندگان ممکن است در هفته‌های آینده با افزایش نرخ برخی محصولات روبه‌رو شوند.
در سناریوی دوم، ممکن است موجودی مواد اولیه خریداری‌شده با قیمت قبلی یا سیاست‌های حمایتی، سرعت انتقال هزینه به بازار را کاهش دهد.
سناریوی سوم نیز افزایش تدریجی و متفاوت قیمت‌ها میان برندها و بسته‌بندی‌های مختلف است.
به نظر می‌رسد عامل تعیین‌کننده در کوتاه‌مدت، میزان موجودی کارخانه‌ها، زمان تأمین گندم با نرخ جدید و تصمیمات مربوط به قیمت‌گذاری محصول نهایی باشد.
به همین دلیل، اعلام عددی مشخص برای قیمت آینده ماکارونی بدون اطلاع از این متغیرها قابل اتکا نیست.
جمع‌بندی؛ بازار ماکارونی و نان در آستانه تغییر قیمت
افزایش قیمت گندم ماکارونی از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان، یکی از مهم‌ترین تغییرات هزینه‌ای در صنعت محصولات آردی در آبان ۱۴۰۵ محسوب می‌شود.
این تصمیم که از ابتدای ماه مبنای فروش شرکت بازرگانی دولتی ایران قرار گرفته، می‌تواند هزینه تولید ماکارونی، نان صنعتی و محصولات مشابه را افزایش دهد.
هم‌زمان، تغییر نظام یارانه‌ای آرد و اعلام نرخ‌های جدید برای برخی نان‌های حجیم نشان می‌دهد آثار سیاست تازه پیشاپیش در بخشی از بازار مواد غذایی نمایان شده است.
بااین‌حال، میزان افزایش قیمت ماکارونی برای مصرف‌کنندگان هنوز به اطلاعات و تصمیمات تکمیلی نیاز دارد.
مهم‌ترین مسئله در روزهای آینده این است که چه میزان از افزایش هزینه گندم به قیمت نهایی محصولات منتقل می‌شود و آیا سیاست‌های حمایتی می‌توانند فشار بر سبد غذایی خانوارها را محدود کنند.
