شوک قیمت زردچوبه و هل به بازار؛ زردچوبه کیلویی ۸۰۰ هزار تومان شد، خرید خانوارها به نصف رسید!

بازار مواد غذایی در مهرماه ۱۴۰۵ با تغییرات قابل توجهی روبه‌رو شده و افزایش قیمت‌ها اکنون به اقلامی رسیده که پیش‌تر سهم نسبتاً محدودی از هزینه خانوار داشتند. زردچوبه یکی از تازه‌ترین نمونه‌های این روند است.

جمشید ظفرطلب، رئیس اتحادیه صنف خواربارفروشان کرج، در اظهاراتی که روز شنبه ۲۵ مهر منتشر شد، اعلام کرد بخش عمده ادویه‌های موجود در بازار وارداتی هستند و افزایش هزینه تأمین و جابه‌جایی آن‌ها به رشد قیمت مصرف‌کننده منجر شده است.

بر اساس ارقام اعلام‌شده، قیمت هر کیلوگرم زردچوبه که پیش‌تر بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان بود، اکنون به محدوده ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان رسیده است.

مقایسه این بازه‌ها نشان می‌دهد افزایش قیمت زردچوبه بسته به نرخ مبنای انتخاب‌شده، از حدود ۱۳۳ درصد تا ۳۰۰ درصد متغیر است. بنابراین اگرچه در برخی گزارش‌ها از چهاربرابر شدن قیمت سخن گفته شده، این میزان افزایش مربوط به مقایسه بالاترین نرخ جدید با پایین‌ترین نرخ قبلی است.

این ارقام، نرخ‌های تقریبی اعلام‌شده از سوی مقام صنفی هستند و ممکن است قیمت زردچوبه در فروشگاه‌های مختلف، بسته به کیفیت، نوع بسته‌بندی و محل عرضه متفاوت باشد.

جدول قیمت زردچوبه و هل در مهر ۱۴۰۵

افزایش قیمت ادویه‌ها اگرچه از نظر مبلغ مصرف ماهانه با کالاهایی مانند برنج یا گوشت قابل مقایسه نیست، اما اهمیت آن در گسترده شدن دامنه تورم است. زمانی که حتی اقلام کم‌مصرف آشپزخانه نیز با جهش قیمتی مواجه می‌شوند، خانوارها برای مدیریت هزینه‌های روزمره با محدودیت بیشتری روبه‌رو خواهند شد.

قیمت هل به ۱۶ میلیون تومان رسید؛ چرا ادویه‌های وارداتی گران شدند؟

زردچوبه تنها ادویه‌ای نیست که افزایش قیمت قابل توجهی داشته است. رئیس اتحادیه خواربارفروشان کرج از رسیدن قیمت هل به حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان یا حتی بیشتر برای هر کیلوگرم خبر داده است.

هل به دلیل وابستگی به واردات، بیش از بسیاری از کالاهای تولید داخل تحت تأثیر تغییرات نرخ ارز و هزینه‌های تجارت خارجی قرار می‌گیرد.

این محصول علاوه بر مصارف خانگی، در صنایع شیرینی‌پزی، تولید دمنوش و تهیه برخی محصولات غذایی کاربرد دارد. افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه تأمین مواد اولیه را برای کسب‌وکارهای مرتبط نیز بالا ببرد.

بااین‌حال، بالا رفتن قیمت هل ممکن است بخشی از تقاضای غیرضروری را کاهش دهد؛ زیرا مصرف‌کنندگان در شرایط محدودیت بودجه ابتدا خرید کالاهای ضروری را در اولویت قرار می‌دهند.

از منظر اقتصادی، ادامه افزایش نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل و تأمین ادویه‌های وارداتی می‌تواند فشار قیمتی این بازار را حفظ کند، اما پیش‌بینی افزایش بیشتر قیمت بدون بررسی موجودی واردکنندگان و شرایط تقاضا قطعی نیست.

چرا قیمت مواد غذایی بالا می‌رود، اما بازار با کمبود کالا مواجه نیست؟

یکی از مهم‌ترین نکات اظهارات جمشید ظفرطلب، تفاوت میان موجود بودن کالا و توانایی خرید آن است.

به گفته او، در حال حاضر کمبود عمومی در بازار خواربار استان البرز مشاهده نمی‌شود و کالاهای مختلف در فروشگاه‌ها عرضه می‌شوند. حتی برخی مشتریان از استان‌های همجوار برای تهیه اقلام موردنیاز به البرز مراجعه می‌کنند.

این وضعیت نشان می‌دهد مشکل اصلی لزوماً اختلال گسترده در زنجیره توزیع نیست، بلکه افزایش مداوم قیمت‌ها توان خرید مصرف‌کنندگان را محدود کرده است.

به بیان دیگر، ممکن است قفسه فروشگاه‌ها پر باشد، اما تعداد کالاهایی که یک خانوار می‌تواند خریداری کند کاهش یابد.

این تفاوت برای ارزیابی وضعیت معیشتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا فراوانی کالا به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه بهبود شرایط اقتصادی خانوارها باشد.

در همین زمینه، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان البرز نیز روز ۱۲ مهر از رصد هفتگی قیمت ۱۰۰ کالا و وجود ذخایر کالاهای اساسی برای دوره‌ای تا شش ماه خبر داده بود. البته این اعلام درباره ذخایر، به معنای تضمین ثبات قیمت تمام کالاها در ماه‌های آینده نیست.

کاهش قدرت خرید مردم؛ چرا خرید ماهانه خانوارها نصف شده است؟

بخش نگران‌کننده‌تر گزارش بازار خواربار، تغییر رفتار مصرف‌کنندگان است.

رئیس اتحادیه خواربارفروشان کرج توضیح داده که نوع کالاهای خریداری‌شده توسط مردم تغییر چندانی نکرده، اما مقدار خرید آن‌ها کاهش یافته است.

به گفته او، برخی خانوارها که در گذشته خرید ماهانه خود را یک‌جا انجام می‌دادند، اکنون تقریباً نصف آن مقدار کالا تهیه می‌کنند.

این الگو درباره برنج، گوشت، مرغ، لبنیات و دیگر اقلام مصرفی نیز مشاهده می‌شود.

البته این موضوع یک ارزیابی صنفی از رفتار مشتریان است و نباید آن را به معنای کاهش دقیق ۵۰ درصدی مصرف تمام خانوارهای کشور تلقی کرد.

از منظر اقتصادی، کاهش حجم خرید می‌تواند ناشی از چند عامل باشد: رشد قیمت‌ها، کاهش درآمد واقعی، نااطمینانی نسبت به هزینه‌های آینده و تلاش خانواده‌ها برای مدیریت نقدینگی.

در چنین وضعیتی، خانوارها ممکن است خریدهای حجیم را کنار بگذارند و به خریدهای کوچک‌تر و کوتاه‌مدت روی بیاورند.

تورم مواد غذایی در ایران چقدر است؟

آخرین آمار منتشرشده از مرکز آمار ایران تصویری از شدت فشار تورمی ارائه می‌دهد.

بر اساس گزارش شهریورماه ۱۴۰۵، نرخ تورم ماهانه کشور به ۴.۲ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه ۷۳.۶ درصد ثبت شد.

در گروه مواد غذایی، شرایط دشوارتر بوده است. بررسی داده‌های رسمی شهریورماه نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها به حدود ۱۲۲ درصد رسیده است.

همچنین روغن جامد و مایع از جمله محصولاتی بوده‌اند که افزایش قیمت بسیار بالایی نسبت به سال گذشته تجربه کرده‌اند.

این آمار به معنای افزایش یکسان قیمت همه مواد غذایی نیست، اما نشان می‌دهد هزینه تأمین خوراک خانوارها به‌طور چشمگیری بالا رفته است.

وقتی قیمت مواد غذایی سریع‌تر از درآمد افزایش پیدا می‌کند، خانواده‌ها ناچار می‌شوند میان اقلام ضروری اولویت‌بندی کنند.

برنج، روغن و مواد شوینده در صدر نگرانی خانوارها

به گفته رئیس اتحادیه خواربارفروشان کرج، برنج، روغن و مواد شوینده از جمله کالاهایی هستند که تغییرات قیمتی بیشتری در بازار داشته‌اند.

اهمیت این سه گروه در آن است که خانوارها برای مصرف روزمره به آن‌ها نیاز دارند و امکان حذف کاملشان از سبد خرید وجود ندارد.

در نتیجه، افزایش قیمت این محصولات می‌تواند سهم بیشتری از درآمد ماهانه را به خود اختصاص دهد و منابع باقی‌مانده برای دیگر نیازهای زندگی را کاهش دهد.

از سوی دیگر، بخشی از مواد اولیه موردنیاز صنایع غذایی و شوینده وارداتی است؛ به همین دلیل، تغییر نرخ ارز و هزینه تأمین مواد اولیه می‌تواند بر قیمت تولید داخل نیز اثر بگذارد.

البته افزایش قیمت کالا لزوماً به معنای گران‌فروشی فروشنده نیست. برای تشخیص تخلف باید قیمت مصوب، نرخ خرید، سود قانونی و سایر مقررات مرتبط بررسی شود.

گرانی کالاها چگونه خواربارفروشان را تحت فشار قرار داده است؟

افزایش قیمت مواد غذایی تنها برای مصرف‌کنندگان مشکل‌ساز نیست؛ واحدهای صنفی کوچک نیز از این وضعیت آسیب می‌بینند.

زمانی که یک خواربارفروش کالایی را می‌فروشد، ممکن است هنگام خرید مجدد همان محصول با قیمت بالاتری مواجه شود.

در چنین شرایطی، حتی اگر فروشنده از معامله قبلی سود کرده باشد، سرمایه لازم برای جایگزین کردن موجودی فروشگاه افزایش پیدا می‌کند.

اگر هم‌زمان حجم خرید مشتریان کاهش یابد، فشار بیشتری بر نقدینگی و سودآوری واحدهای صنفی وارد خواهد شد.

ظفرطلب همچنین از دشواری رقابت خواربارفروشی‌های محلی با فروشگاه‌های زنجیره‌ای سخن گفته است. فروشگاه‌های بزرگ‌تر به دلیل مقیاس خرید و امکانات توزیع، ممکن است توان بیشتری برای ارائه برخی تخفیف‌ها داشته باشند.

ادامه این وضعیت می‌تواند فعالیت فروشگاه‌های کوچک را دشوارتر کند؛ هرچند میزان تأثیر آن به هزینه اجاره، موقعیت فروشگاه و ساختار مشتریان بستگی دارد.

تأخیر در تسویه کالابرگ؛ مشکل تازه خواربارفروشان

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، تأخیر در پرداخت مطالبات فروشگاه‌های مشارکت‌کننده در طرح کالابرگ است.

رئیس اتحادیه خواربارفروشان کرج اعلام کرده که تسویه مطالبات در گذشته معمولاً طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت انجام می‌شد، اما اکنون در برخی موارد به حدود یک هفته می‌رسد.

این تأخیر می‌تواند توان فروشگاه‌های کوچک برای خرید دوباره کالا و تکمیل موجودی را کاهش دهد.

از منظر سیاست‌گذاری، حمایت معیشتی زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که علاوه بر تأمین اعتبار خانوارها، فرایند تسویه با فروشندگان نیز منظم باشد.

در غیر این صورت، فروشگاهی که با محدودیت سرمایه در گردش مواجه است، ممکن است در تأمین موجودی و ادامه مشارکت در طرح با دشواری روبه‌رو شود.

پیش‌بینی قیمت زردچوبه و ادویه در هفته‌های آینده

با توجه به وابستگی بخش بزرگی از بازار ادویه به واردات، وضعیت نرخ ارز و هزینه‌های تأمین خارجی نقش مهمی در آینده قیمت‌ها خواهد داشت.

اگر هزینه واردات و حمل‌ونقل افزایش پیدا کند، احتمال تداوم فشار بر قیمت زردچوبه، هل و دیگر ادویه‌های وارداتی وجود دارد.

در مقابل، افزایش عرضه، ثبات نرخ ارز یا کاهش تقاضا می‌تواند سرعت رشد قیمت‌ها را محدود کند.

بااین‌حال، تاکنون اطلاعات کافی درباره میزان موجودی عمده‌فروشان، حجم واردات جدید و تغییرات روزانه قیمت ادویه منتشر نشده که بتوان بر اساس آن زمان یا میزان افزایش بعدی را پیش‌بینی کرد.

جمع‌بندی؛ وفور کالا، سفره کوچک‌تر خانوارها

آخرین گزارش‌های بازار خواربار در ۲۶ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها از کالاهای اصلی به محصولاتی مانند زردچوبه و هل نیز گسترش یافته است.

قیمت زردچوبه به حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان و هل به حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان برای هر کیلوگرم رسیده است. هم‌زمان، کاهش قدرت خرید موجب شده برخی خانوارها مقدار کمتری از اقلام روزمره خود را تهیه کنند.

مهم‌ترین پیام این تحولات آن است که وجود کالا در بازار دیگر برای اطمینان از امنیت غذایی خانوارها کافی نیست؛ مردم باید توان خرید آن را نیز داشته باشند.

در شرایط فعلی، کنترل فشار هزینه‌های تولید و واردات، حفظ قدرت خرید خانوارها و تقویت نقدینگی شبکه توزیع می‌تواند برای جلوگیری از تشدید مشکلات معیشتی اهمیت زیادی داشته باشد.

تا زمانی که رشد درآمدها با افزایش هزینه زندگی متناسب نشود، حتی ثبات نسبی عرضه نیز الزاماً به بهبود شرایط خرید مردم منجر نخواهد شد.