شوک نرخ خوراک به بورس؛ شاخص کل ۲۴ هزار واحد ریخت / پول حقیقی از بازار فرار کرد؟

شاخص کل بورس تهران معاملات امروز یکشنبه ۱۲ مهر را در حالی به پایان رساند که با افت بیش از ۲۴ هزار و ۷۰۰ واحدی از محدوده هفت میلیون و ۸۰۸ هزار واحد به سطح حدود هفت میلیون و ۷۸۳ هزار واحد رسید.

داده‌های نهایی نیز کاهش ۲۴ هزار و ۷۹۰ واحدی معادل حدود ۰.۳۲ درصد را نشان می‌دهد. شاخص هم‌وزن هم بیش از پنج هزار و ۴۰۰ واحد افت کرد و روی سطح دو میلیون و ۶۳ هزار واحد ایستاد؛ اتفاقی که نشان می‌دهد فشار فروش تنها محدود به چند سهم بزرگ و شاخص‌ساز نبوده و بخش قابل توجهی از سهام کوچک و متوسط نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند.

نکته مهم معاملات امروز این بود که بازار پیش از شروع رسمی، چهره‌ای کاملا متفاوت داشت. گزارش معاملات نشان می‌دهد حدود ۲۶ همت تقاضا در صف‌های خرید پیش‌گشایش قرار گرفته بود، اما با آغاز معاملات این تقاضا نتوانست در برابر موج عرضه مقاومت کند. در پایان نیز بیش از ۶۰ درصد بازار در محدوده منفی بسته شد.

چرا بورس امروز ریخت؟ ابهام نرخ خوراک دوباره به بازار ضربه زد

مهم‌ترین متغیری که امروز روی رفتار معامله‌گران سایه انداخت، بلاتکلیفی درباره نحوه قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های پالایشی بود.

این ابهام از معاملات روز شنبه نیز وجود داشت و حتی به توقف برخی نمادهای پالایشی منجر شد. طبق اعلام مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس، بازگشایی نمادهای پالایشگاهی به افشای آخرین وضعیت تصمیم‌گیری درباره دستورالعمل قیمت‌گذاری نفت خام و فرآورده‌ها وابسته شده است.

اهمیت این موضوع برای بورس تهران بسیار بیشتر از وزن مستقیم چند شرکت پالایشی است. پالایشی‌ها جزو صنایع بزرگ بازار هستند و تغییر فرمول نرخ خوراک می‌تواند مستقیما بر بهای تمام‌شده، حاشیه سود و پیش‌بینی سودآوری آنها اثر بگذارد.

هنگامی که معامله‌گر نتواند سود آینده یک صنعت بزرگ را تخمین بزند، معمولا ضریب ریسک بالاتری برای کل بازار در نظر می‌گیرد. همین مساله توضیح می‌دهد چرا ابهام پالایشی‌ها توانست فشار فروش را به گروه‌های دیگر نیز سرایت دهد.

البته کارشناسان تاکید می‌کنند برای قضاوت درباره سودآوری پالایشگاه‌ها نباید فقط نرخ خوراک را در نظر گرفت و متغیرهایی نظیر کرک‌اسپرد، قیمت فروش فرآورده‌ها، تولید و فروش شرکت‌ها نیز تعیین‌کننده هستند.

۳۳۱ نماد مثبت در برابر ۶۲۲ نماد منفی؛ فروشندگان برنده شدند

تصویر عمومی معاملات امروز به وضوح به نفع فروشندگان بود.

بر اساس اطلاعات بازار، حدود ۳۳۱ نماد معادل ۳۵ درصد بازار مثبت و ۶۲۲ نماد در محدوده منفی معامله شدند.

نکته جالب اینکه شرایط در طول جلسه معاملاتی ثابت نبود. در دقایق ابتدایی فشار فروش بالا رفت و شاخص کل بیش از ۰.۳ درصد اصلاح کرد، اما در ادامه بخشی از عرضه‌ها جذب شد و تقاضا به تدریج افزایش یافت.

با این حال، این بازگشت تقاضا برای سبز کردن بازار کافی نبود.

تعداد صف‌های خرید و فروش نیز همین وضعیت را نشان می‌دهد. بازار در مقاطعی شاهد برتری محسوس تعداد صف‌های خرید بود، اما در پایان ۱۷۴ صف خرید در برابر ۳۳۲ صف فروش قرار گرفت.

بنابراین می‌توان گفت خریداران در نیمه دوم معاملات توانستند بخشی از شوک ابتدایی را خنثی کنند، اما قدرت لازم برای تغییر مسیر بازار را در اختیار نداشتند.

خروج پول حقیقی از بورس چه پیامی دارد؟

یکی از مهم‌ترین سیگنال‌های معاملات امروز، خروج نقدینگی حقیقی بود.

بر اساس داده‌های معاملات خرد، حدود ۷۵۱ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شده است. برخی محاسبات که دامنه وسیع‌تری از سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی را پوشش می‌دهند، میزان خروج نقدینگی را حدود ۸۵۴ میلیارد تومان اعلام کرده‌اند؛ بنابراین تفاوت ارقام عمدتا ناشی از تعریف متفاوت جامعه آماری است.

همچنین سرانه فروش در گزارش نهایی به حدود ۱۲۰ میلیون تومان رسید، در حالی که سرانه خرید حدود ۸۷ میلیون تومان بود و قدرت خرید حقیقی در محدوده ۰.۷۲ قرار گرفت؛ آماری که دست بالاتر فروشندگان را تایید می‌کند.

اما یک اتفاق دیگر اهمیت بیشتری دارد: همزمان حدود ۱.۴ همت پول حقیقی از صندوق‌های درآمد ثابت خارج شده است.

خروج سرمایه از درآمد ثابت در روز منفی بورس را نمی‌توان به طور خودکار ورود قریب‌الوقوع پول به سهام تفسیر کرد. بخشی از نقدینگی امروز به سمت صندوق‌های طلا و ابزارهای اهرمی حرکت کرده است. در نتیجه، سرمایه‌گذاران همچنان در حال جابه‌جایی منابع میان بازارهای مختلف هستند.

کدام صنایع بورس امروز بیشترین معامله را داشتند؟

در میان صنایع، فلزات اساسی، محصولات شیمیایی و کانه‌های فلزی بالاترین ارزش معاملات را ثبت کردند.

از نظر حجم معاملات نیز خودرو، بانک و فلزات اساسی در رده‌های نخست قرار گرفتند و گروه‌های شیمیایی، فلزات اساسی و کانه فلزی بالاترین تعداد معامله را به خود اختصاص دادند.

جریان پول حقیقی اما تصویری متفاوت داشت. کانه‌های فلزی، صندوق‌های طلا و صندوق‌های اهرمی بیشترین جذب نقدینگی حقیقی را تجربه کردند، در حالی که صندوق‌های درآمد ثابت، گروه شیمیایی و بانک‌ها با بیشترین خروج پول مواجه شدند.

در میان نمادها نیز تاصیکو، دوایکس و بیدار مقصد بخشی از نقدینگی بودند، در حالی که فولاد، فارس و تاپیکو با خروج پول حقیقی روبه‌رو شدند.

عیار نیز مورد توجه خریداران حقیقی قرار گرفت و فملی در میان نمادهایی قرار داشت که خرید حقوقی‌ها در آن قابل توجه بود.

این ترکیب نشان می‌دهد پول به طور کامل از بازار سرمایه خارج نشده، بلکه میان صنایع و ابزارهای مالی در حال گردش است.

دلار ۲۷۰ هزار تومانی به کمک بورس می‌آید؟

همزمان با افت بورس، دلار آزاد امروز در محدوده ۲۷۰ هزار تومان معامله شده است. گزارش‌های بازار ارز از افزایش چند هزار تومانی قیمت دلار نسبت به پایان معاملات روز قبل حکایت دارند.

رشد دلار از یک سو می‌تواند برای شرکت‌های صادرات‌محور مانند فلزی‌ها، معدنی‌ها و پتروشیمی‌ها یک محرک بنیادی باشد؛ زیرا ارزش ریالی درآمدهای صادراتی آنها افزایش پیدا می‌کند.

اما روی دیگر سکه این است که صعود شدید ارز، انتظارات تورمی و نااطمینانی اقتصاد کلان را بالا می‌برد و بخشی از نقدینگی را به سمت طلا، ارز و صندوق‌های طلا هدایت می‌کند. امروز نیز صندوق‌های طلا جزو گروه‌های دارای ورود پول حقیقی بودند.

بنابراین دلار ۲۷۰ هزار تومانی فعلا یک شمشیر دولبه برای بورس است؛ در بلندمدت می‌تواند سود اسمی شرکت‌های دلاری را بالا ببرد، اما در کوتاه‌مدت رقیب بازار سهام برای جذب نقدینگی محسوب می‌شود.

آیا افت امروز بورس پایان روند صعودی است؟

با وجود قرمز شدن معاملات امروز، هنوز شواهد کافی برای اعلام پایان روند صعودی بازار وجود ندارد.

شاخص کل طی هفته‌های گذشته رشد قابل توجهی داشته و ورود قدرتمند نقدینگی، ارزش معاملات بالا و تشکیل صف‌های خرید سنگین نشان داده است که تقاضا هنوز از بازار خارج نشده است.

حتی امروز که شاخص بیش از ۲۴ هزار واحد افت کرد، ارزش معاملات در محدوده ۵۱ همت قرار داشت و فشار فروش در نیمه دوم معاملات تا حدودی تعدیل شد.

از سوی دیگر، تشکیل ۲۶ همت صف خرید پیش از بازگشایی بازار نشان می‌دهد تقاضای بالقوه بالایی وجود دارد؛ هرچند تجربه امروز ثابت کرد صف پیش‌گشایش به تنهایی نمی‌تواند معیار قابل اتکایی برای پیش‌بینی جهت بازار باشد.

پیش‌بینی بورس فردا ۱۳ مهر ۱۴۰۵

مهم‌ترین محرک بورس فردا دوشنبه ۱۳ مهر، تعیین تکلیف یا انتشار خبر تازه درباره دستورالعمل قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های پالایشی خواهد بود.

سازمان بورس اعلام کرده بازگشایی پالایشی‌ها به افشای وضعیت تصمیم‌گیری درباره این دستورالعمل وابسته است. بنابراین هر خبر شفافی که ریسک تغییر شدید سودآوری پالایشگاه‌ها را کاهش دهد، می‌تواند بخشی از تقاضای محتاط امروز را دوباره فعال کند.

در مقابل، ادامه ابهام می‌تواند باعث شود معامله‌گران در شروع بازار فردا نیز با احتیاط بیشتری رفتار کنند.

برای معاملات دوشنبه سه متغیر اهمیت ویژه دارد: وضعیت صف‌های فروش امروز، جریان پول حقیقی و سرنوشت پالایشی‌ها.

اگر صف‌های فروش امروز در ابتدای معاملات فردا سریع جمع شوند و خروج پول حقیقی کاهش پیدا کند، احتمال بازگشت شاخص افزایش خواهد یافت. اما ادامه خروج نقدینگی همراه با افزایش تعداد صف‌های فروش می‌تواند شاخص کل را تحت فشار بیشتری قرار دهد.

در مجموع، معاملات امروز بورس بیش از آنکه نشانه فروپاشی تقاضا باشد، تصویری از افزایش احتیاط پس از یک دوره صعود و واکنش بازار به یک ابهام بنیادی مهم بود. اکنون تعیین تکلیف نرخ خوراک و نحوه بازگشایی پالایشی‌ها می‌تواند مشخص کند افت ۲۴ هزار واحدی امروز تنها یک اصلاح کوتاه‌مدت بوده یا شروع فاز تازه‌ای از نوسان در بازار سهام.