اطلاعیه مهم برای ایرانیان مقیم امارات؛ بخش واردات خودرو در سامانه میخک موقتاً از دسترس خارج شد
نخستین نکته مهم در اطلاعیه جدید این است که نباید توقف بخش خودرو با قطع کامل سامانه میخک اشتباه گرفته شود.
سامانه مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی یا «میخک» درگاه اصلی وزارت امور خارجه برای انجام بخش بزرگی از امور ایرانیان مقیم خارج از کشور است. سرکنسولگری ایران در دبی پیشتر اعلام کرده بود خدماتی مانند گذرنامه، وکالتنامه، امور سجلی، ثبت ازدواج و طلاق، گواهی عدم سوءپیشینه و دیگر درخواستهای کنسولی از طریق این سامانه انجام میشود و بسیاری از آنها نیازمند دریافت کد رهگیری هستند.
بنابراین مشکل اعلامشده فعلی مختص پروندههای خودرو است و سایر خدمات میخک طبق اعلام سرکنسولگری برقرار هستند.
این تفکیک برای ایرانیان مقیم امارات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انتشار عبارتهایی مانند «قطع شدن میخک» میتواند این تصور را ایجاد کند که امکان انجام تمام امور کنسولی متوقف شده است، در حالی که چنین برداشتی با اطلاعیه منتشرشده همخوان نیست.
متقاضیان واردات خودرو فعلاً کد رهگیری نمیگیرند
اثر عملی توقف موقت بخش خودرو بسیار مشخص است.
متقاضیانی که هنوز درخواست مرتبط با انتقال خودرو را در میخک ثبت نکردهاند، فعلاً امکان دریافت کد رهگیری مربوط به خودرو را ندارند و باید منتظر پایان بهروزرسانی باشند.
این کد یک مرحله تشریفاتی ساده نیست؛ طبق دستورالعمل واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج، ثبتنام، تکمیل و تأیید مدارک در سامانه میخک پیشنیاز شروع مرحله بعد در سامانه جامع تجارت است. پس از تأیید نهایی در میخک، متقاضی میتواند نقش «مجوز موردی – واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج کشور» را در سامانه جامع تجارت دریافت کند.
به این ترتیب اگر متقاضی هنوز از مرحله میخک عبور نکرده باشد، توقف فعلی عملاً میتواند شروع یا ادامه پرونده او در بخش ثبت سفارش را نیز به تعویق بیندازد.
آیا اصل واردات خودرو ایرانیان مقیم خارج متوقف شده است؟
خیر؛ اطلاعات رسمی منتشرشده تاکنون نشان نمیدهد اصل مجوز واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج لغو شده باشد.
سرکنسولگری ایران در دبی در اطلاعیههای اخیر تأکید کرده است که ثبت درخواست واردات خودرو همچنان براساس ماده ۹۲ ضوابط اجرایی قانون بودجه ۱۴۰۵ امکانپذیر است، مشروط بر رعایت شرایط تعیینشده.
همچنین سازمان توسعه تجارت در شهریور اعلام کرد مهلت واردات و ترخیص خودروهای مشمول این رویه تا پایان سال ۱۴۰۵ ادامه دارد.
کانال رسمی سرکنسولگری دبی نیز اعلام کرده ثبت سفارش تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۵ امکانپذیر است و هر فرد واجد شرایط میتواند مطابق ضوابط از این ظرفیت استفاده کند.
بنابراین آنچه فعلاً رخ داده، یک وقفه فنی در بخش خودرو سامانه میخک است، نه لغو سیاست واردات خودرو برای ایرانیان ساکن خارج.
شرایط واردات خودرو ایرانیان خارج از کشور چیست؟
طبق آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی سرکنسولگری ایران در دبی، این طرح برای ایرانیانی در نظر گرفته شده که دارای تابعیت ایرانی و اقامت معتبر خارج از کشور باشند.
در آخرین اطلاعیه این نمایندگی، از جمله شرایط اعلامشده عبارت است از اینکه شروع اقامت متقاضی قبل از ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ باشد، خرید خودرو در بازه مورد تأیید مقررات انجام شده باشد و هر شخص تنها از امکان واردات یک خودرو استفاده کند. خودرو نیز باید مطابق فهرست برندهای مجاز، فرمان چپ و در محدوده سنی تعیینشده باشد.
طبق همین اطلاعیه، خودروهای آمریکایی و فرمان راست مجاز نیستند و تعرفهها نیز بسته به نوع قوای محرکه و حجم موتور متفاوت است.
سرکنسولگری دبی همچنین پیشتر هشدار داده بود متقاضیان برای دریافت تأییدیه واردات خودرو به تبلیغات واسطهها و افرادی که مدعی دریافت تأییدیه از مسیرهای غیررسمی هستند اعتماد نکنند.
سامانه میخک چرا در این فرآیند مهم است؟
وظیفه اصلی میخک در این طرح، احراز هویت و وضعیت اقامت ایرانی مقیم خارج و بررسی مدارک مالکیت خودرو است.
نمایندگیهای کنسولی موظفاند اطلاعات بارگذاریشده را با مدارک اصلی تطبیق دهند. برای مثال، اطلاعیه کنسولگری ایران در میلان نیز تأکید میکند متقاضی باید گذرنامه، کارت ملی، مدرک اقامت و اصل سند مالکیت خودرو را ارائه کند و تأیید اقامت و مالکیت از مسیر میخک انجام میشود.
بعد از تأیید این مرحله، مسیر پرونده به سامانه جامع تجارت و سپس مراحل فنی، گمرکی و شمارهگذاری منتقل میشود.
بنابراین بهروزرسانی بخش خودرو در میخک میتواند مستقیماً سرعت تشکیل پرونده جدید را تحت تأثیر قرار دهد؛ به همین دلیل زمان بازگشت این بخش برای متقاضیانی که هنوز کد رهگیری نگرفتهاند اهمیت زیادی دارد.
واردات خودرو بدون انتقال ارز چگونه انجام میشود؟
یکی از ویژگیهای اصلی این رویه آن است که واردات بهصورت بدون انتقال ارز از منابع رسمی بانک مرکزی تعریف شده است.
در دستورالعمل اجرایی آمده که واردات خودرو ایرانیان مقیم خارج از محل ارز شخصی و در چارچوب بند مربوط به واردات بدون انتقال ارز انجام میشود.
به زبان ساده، قرار نیست بانک مرکزی برای خرید خودرو به متقاضی ارز ترجیحی یا ارز سامانهای اختصاص دهد و فرد باید منابع ارزی مورد نیاز را در خارج از کشور تأمین کند.
اما همین سازوکار در هفته گذشته به محل اختلاف نظر در سیاستگذاری ارزی تبدیل شده است.
انتقاد بانک مرکزی از سهمیه واردات خودرو مقیمان خارج
نکتهای که در متن اولیه با نام «مهدی ترابی» مطرح شده، در منابع معتبر مربوط به مهدی دارابی، دستیار رئیسکل بانک مرکزی در امور ارزی است.
دارابی گفته بانک مرکزی در شرایط فعلی واردات خودرو را در اولویت تخصیص ارز نمیداند و برای این واردات نیز ارز رسمی اختصاص نداده است. او در عین حال نسبت به اثر غیرمستقیم این نوع واردات بر بازار ارز هشدار داده است.
استدلال او این است که فرد مقیم خارج ممکن است خودرو را با ارز شخصی خود وارد کند، اما پس از فروش آن در بازار ایران، ریال حاصل را دوباره به ارز تبدیل کند و از کشور خارج ببرد. از نگاه دارابی، این فرآیند میتواند در نهایت تقاضا در بازار آزاد ارز ایجاد کند.
او همچنین این پرسش را مطرح کرده که چرا در شرایط محدودیت ارزی باید امتیاز مشخصی برای مقیمان خارج وجود داشته باشد در حالی که چنین امکانی برای همه شهروندان داخل کشور فراهم نیست. این دیدگاه، موضع دستیار رئیسکل بانک مرکزی است و به معنای لغو مصوبه واردات خودرو نیست؛ زیرا مقررات فعلی همچنان برقرار و مهلت آن تا پایان سال اعلام شده است.
آیا توقف میخک ارتباطی با انتقاد بانک مرکزی دارد؟
تا این لحظه سند رسمی منتشرشدهای وجود ندارد که توقف موقت بخش خودرو در سامانه میخک را به انتقادهای بانک مرکزی مرتبط کند.
طبق توضیح سرکنسولگری، علت عدم دسترسی بهروزرسانی سامانه عنوان شده است. بنابراین نسبت دادن این اتفاق به اختلاف بانک مرکزی و دستگاههای مسئول واردات خودرو، بدون سند رسمی، قابل اتکا نیست.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا همزمانی دو رویداد میتواند به شایعاتی درباره توقف کامل طرح یا تغییر سیاست دولت منجر شود، در حالی که اطلاعیههای رسمی اخیر همچنان از ادامه امکان واردات خودرو برای واجدان شرایط حکایت دارند.
متقاضیان خودرو الان چه کار کنند؟
در شرایط فعلی، مهمترین اقدام برای متقاضیان، خودداری از پرداخت پول به واسطههایی است که وعده دریافت کد رهگیری یا دور زدن محدودیت سامانه را میدهند.
سرکنسولگری دبی پیشتر نیز بهطور مشخص نسبت به تبلیغات و ادعاهای نادرست برخی افراد درباره اخذ تأییدیه واردات خودرو هشدار داده و از متقاضیان خواسته است صرفاً از مسیرهای رسمی اقدام کنند.
با توجه به اینکه مهلت قانونی واردات تا پایان سال ۱۴۰۵ ادامه دارد، توقف موقت فعلی بهخودیخود به معنای از دست رفتن سهمیه نیست؛ اما متقاضیان باید بازگشت بخش خودرو به سامانه را از اطلاعیههای رسمی وزارت امور خارجه و نمایندگیهای کنسولی پیگیری کنند.
فعلاً فقط بخش خودرو متوقف است؛ طرح لغو نشده
جمعبندی اطلاعیه جدید یک نکته کلیدی دارد: سامانه میخک فعال است و خدمات کنسولی معمول ادامه دارد، اما بخش مربوط به انتقال خودرو برای انجام بهروزرسانی موقتاً امکان صدور کد رهگیری ندارد.
همزمان، چارچوب قانونی واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج همچنان برقرار است و سازمان توسعه تجارت مهلت انجام آن را تا پایان سال ۱۴۰۵ اعلام کرده است.
بنابراین متقاضیان نباید توقف فنی فعلی را با لغو واردات خودرو اشتباه بگیرند.
در سوی دیگر، انتقادهای ارزی بانک مرکزی نشان میدهد این سیاست همچنان موضوع بحث میان بخشهای مختلف اقتصادی است؛ اما تا زمانی که مصوبه یا دستورالعمل تازهای منتشر نشده، ضوابط موجود معتبر است و مهمترین تغییر فعلی فقط توقف موقت بخش خودرو در سامانه میخک برای بهروزرسانی است.