قیمت مرغ در آستانه افزایش؟ مرغداران کف ۲۰۰ هزار تومانی تعیین کردند؛ خرید حمایتی ۳۰ هزار تن آغاز شد
اطلاعیه تازه اتحادیه مرغداران یکی از مهمترین سیگنالهای بازار محصولات پروتئینی در هفته پایانی شهریور است. این اتحادیه اعلام کرده مرغداران طی ماههای گذشته با زیان سنگینی روبهرو بودهاند و مرغ زنده در روزهای اخیر حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان پایینتر از آنچه این تشکل «قیمت واقعی» میداند عرضه شده است. بر همین اساس از تولیدکنندگان خواسته شده فروش زیر کیلویی ۲۰۰ هزار تومان متوقف شود.
با این حال یک نکته مهم باید در تیترهای مربوط به «کف قیمت مرغ» مورد توجه قرار گیرد: عدد ۲۰۰ هزار تومان فعلاً درخواست و سیاست پیشنهادی اتحادیه برای اعضای خود است و در اطلاعیه منتشرشده بهعنوان یک نرخ رسمی و الزامآور دولتی برای کل کشور معرفی نشده است.
قیمت مرغ زنده امروز چقدر است؟
تازهترین دادههای بازار در روز شنبه ۲۸ شهریور، قیمت مرغ زنده را در محدوده حدود ۱۹۷ هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم نشان میدهد. بنابراین کف ۲۰۰ هزار تومانی مورد درخواست اتحادیه در گام نخست فاصله زیادی با نرخ فعلی بازار ندارد.
اما نکته مهمتر در عبارت «افزایش پلکانی قیمتها» نهفته است.
اتحادیه در اطلاعیه خود صراحتاً اعلام کرده درخواست عدم عرضه زیر ۲۰۰ هزار تومان، «نخستین گام» برای کمک به افزایش پلکانی قیمت است. از طرف دیگر همین تشکل مدعی است مرغ زنده در روزهای اخیر حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان پایینتر از قیمت واقعی فروخته شده است.
به این ترتیب، ۲۰۰ هزار تومان را نباید الزاماً نقطه نهایی قیمت مورد انتظار تولیدکنندگان دانست؛ بلکه فعلاً کف اولیهای است که اتحادیه برای جلوگیری از فروش با نرخهای پایینتر پیشنهاد کرده است.
خرید حمایتی ۳۰ هزار تن مرغ با قیمت ۳۳۵ هزار تومان
همزمان با این اقدام، دولت نیز وارد بازار شده است.
پرویز جعفری، مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام، اعلام کرده خرید حمایتی مرغ مازاد از ۲۳ شهریور آغاز شده و ظرفیت طرح تا ۳۰ هزار تن در نظر گرفته شده است. قیمت خرید نیز برای هر کیلوگرم محصول واجد شرایط ۳۳۵ هزار تومان تعیین شده است.
اما اینجا نیز یک تفاوت مهم وجود دارد.
نرخ ۳۳۵ هزار تومان قیمت خرید مرغ زنده از مرغداری نیست. براساس شرایط اعلامشده، شرکت پشتیبانی امور دام مرغهایی با وزن ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ گرم را به شکل منجمد، بستهبندیشده و شیرینگپک، تحویل درب سردخانه خریداری میکند.
در نتیجه مقایسه مستقیم «مرغ زنده ۲۰۰ هزار تومانی» با «خرید دولتی ۳۳۵ هزار تومانی» گمراهکننده است؛ محصول دوم هزینه کشتار، افت وزن، فرآوری، بستهبندی، انجماد و انتقال تا سردخانه را پشت سر گذاشته است.
دولت چرا دوباره خریدار مرغ شد؟
ریشه اصلی تصمیم جدید را باید در مازاد عرضه جستوجو کرد.
مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام تولید روزانه مرغ کشور را حدود هشت تا ۹ هزار تن اعلام کرده و گفته در مقاطعی که تولید از تقاضای بازار بیشتر میشود، مرغداران ناچار میشوند محصول خود را پایینتر از هزینه تولید بفروشند.
این اتفاق اگر برای چند دوره ادامه پیدا کند، فقط مشکل تولیدکننده باقی نمیماند.
مرغداری که در هر دوره زیان میکند ممکن است میزان جوجهریزی بعدی را کاهش دهد. اثر این تصمیم چند هفته بعد در بازار ظاهر میشود؛ یعنی عرضه کاهش مییابد و بازاری که امروز با مازاد محصول و افت قیمت مواجه است، میتواند بعداً با کمبود و جهش قیمت روبهرو شود.
بنابراین خرید حمایتی ۳۰ هزار تن، دو هدف همزمان دارد: جمعآوری مازاد فعلی و جلوگیری از کاهش انگیزه تولید در دورههای بعد.
آیا قیمت مرغ برای مردم گران میشود؟
این مهمترین سؤال مصرفکنندگان است.
افزایش قیمت مرغ زنده در مبدا معمولاً با فاصلهای کوتاه به هزینه مرغ گرم منتقل میشود، زیرا مرغ زنده ماده اولیه اصلی زنجیره کشتار و توزیع است. با این حال رابطه میان این دو قیمت یکبهیک نیست.
وزن مرغ پس از کشتار کاهش پیدا میکند و هزینههایی مانند حملونقل، کشتارگاه، بستهبندی، سردخانه، توزیع و حاشیه فروش نیز به قیمت نهایی اضافه میشود.
در بازار امروز نیز نرخهای واحدی مشاهده نمیشود. یکی از فهرستهای روز شنبه ۲۸ شهریور، قیمت مرغ کامل تازه را حدود ۳۴۰ هزار تومان و فیله را حدود ۷۹۰ هزار تومان اعلام کرده است؛ در حالی که منبع دیگری فیله را حدود ۷۲۰ هزار تومان گزارش کرده است. این اختلاف نشان میدهد قیمت خردهفروشی بسته به فروشگاه، بستهبندی و نوع محصول تفاوت محسوسی دارد.
بنابراین نمیتوان از اطلاعیه امروز نتیجه گرفت که مرغ مصرفکننده بلافاصله با یک جهش بزرگ قیمت روبهرو خواهد شد.
چرا مرغداران میگویند زیان میکنند؟
بخش قابل توجه هزینه تولید مرغ مربوط به خوراک است و تغییر قیمت ذرت، کنجاله سویا، جوجه یکروزه، دارو، انرژی و حملونقل مستقیماً روی هزینه تمامشده اثر دارد.
در ماههای اخیر قیمت نهادههای وارداتی نیز تحت تأثیر تغییر سیاستهای ارزی افزایش یافته است. برای نمونه، نرخهای ارشادی اعلامشده برای عرضه در بازارگاه در مقطعی ذرت را حدود کیلویی ۵۰ هزار و ۳۰۰ تومان و کنجاله سویا را حدود ۷۹ هزار تومان نشان میداد.
اتحادیه مرغداران حالا استدلال میکند ادامه فروش مرغ زنده پایینتر از هزینه واقعی، تولید را از نظر اقتصادی غیرقابل دوام میکند.
درست در همین نقطه است که سیاستگذار با یک دوگانه دشوار مواجه میشود: افزایش نرخ خرید از مرغدار میتواند تولید را حفظ کند، اما رشد بیش از حد قیمت در زنجیره توزیع نیز فشار بیشتری بر سبد غذایی خانوار وارد خواهد کرد.
خرید حمایتی چه اثری بر بازار دارد؟
خرید دولتی عملاً بخشی از عرضه اضافی را از بازار روز خارج و به ذخایر منجمد منتقل میکند.
وقتی محصول مازاد جمعآوری شود، مرغدار برای فروش فوری و پذیرش قیمت پایین تحت فشار کمتری قرار میگیرد. در نتیجه قدرت چانهزنی تولیدکننده افزایش پیدا میکند و احتمال افت بیشتر نرخ مرغ زنده کاهش مییابد.
این دقیقاً همان اثری است که اتحادیه دنبال میکند.
اما از طرف دیگر ذخایری که امروز توسط شرکت پشتیبانی امور دام خریداری میشود، میتواند در دورههای کمبود دوباره وارد بازار شود و از جهش قیمت جلوگیری کند. به همین دلیل خرید حمایتی در صورت مدیریت صحیح فقط ابزار حمایت از تولیدکننده نیست و میتواند نقش ذخیره تنظیم بازار را نیز داشته باشد.
قیمت مرغ در روزهای آینده چه میشود؟
با شرایط فعلی سه سناریو را میتوان برای بازار کوتاهمدت در نظر گرفت.
سناریوی نخست، تثبیت مرغ زنده اطراف ۲۰۰ هزار تومان است؛ این حالت زمانی محتملتر خواهد بود که مازاد تولید همچنان بالا باشد و خرید حمایتی تنها بخشی از آن را جذب کند.
سناریوی دوم، افزایش تدریجی نرخ مبدا است. اگر مرغداران به درخواست اتحادیه پایبند بمانند و خرید ۳۰ هزار تنی نیز با سرعت انجام شود، عرضه آزاد بازار کمتر میشود و امکان حرکت قیمت بالاتر از ۲۰۰ هزار تومان وجود دارد.
سناریوی سوم در افق بلندتر اهمیت دارد: اگر حمایت فعلی کافی نباشد و مرغداران جوجهریزی را کاهش دهند، چند هفته بعد امکان فشار بیشتری بر عرضه وجود خواهد داشت.
فعلاً نشانهای که افزایش ناگهانی قیمت مرغ مصرفی را قطعی کند وجود ندارد، اما مجموعه سیاستهای تازه جهت بازار را از «افت قیمت در مبدا» به سمت حمایت از افزایش کنترلشده قیمت تولیدکننده تغییر داده است.
زنگ تغییر در بازار مرغ به صدا درآمد
اتفاق امروز را میتوان نقطهای مهم در بازار مرغ شهریور دانست.
از یک طرف اتحادیه مرغداران از تولیدکنندگان خواسته مرغ زنده را زیر ۲۰۰ هزار تومان نفروشند و از طرف دیگر دولت خرید ۳۰ هزار تن مرغ مازاد با نرخ ۳۳۵ هزار تومان برای محصول منجمد و بستهبندیشده را آغاز کرده است.
هدف روشن است: جلوگیری از زیان بیشتر مرغداران و حفظ تولید برای ماههای آینده.
برای مصرفکننده اما پیام ماجرا این است که دوره کاهش بیشتر قیمت مرغ احتمالاً با مانع جدی روبهرو شده است. اگر کف ۲۰۰ هزار تومانی در بازار مرغ زنده تثبیت شود و اتحادیه مرحله بعدی افزایش پلکانی را دنبال کند، بازار مرغ گرم نیز در روزهای آینده مستعد حرکت صعودی خواهد بود؛ هرچند شدت این افزایش به میزان مازاد تولید، سرعت خرید حمایتی و قدرت تقاضای خانوار بستگی دارد.
