موج گرانی تراشه‌های حافظه به اپل رسید؛ آیا آیفون، مک و آیپد در مسیر افزایش قیمت قرار می‌گیرند؟

بازار تراشه‌های حافظه طی سال‌های اخیر یکی از پرنوسان‌ترین بخش‌های صنعت نیمه‌هادی بوده است. در دوره‌ای که تقاضا برای رایانه‌های شخصی و گوشی‌های هوشمند کاهش پیدا کرده بود، تولیدکنندگان حافظه با مازاد عرضه و افت قیمت مواجه شدند؛ اما ورود گسترده هوش مصنوعی مولد، معادله بازار را تغییر داد.

شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی برای توسعه مدل‌های بزرگ زبانی و خدمات ابری، به حجم عظیمی از حافظه‌های پیشرفته نیاز دارند. دیتاسنترهای جدید به‌ویژه برای پردازنده‌های هوش مصنوعی، به حافظه‌های پرسرعت مانند HBM و نسل‌های جدید DRAM وابسته هستند.

همین افزایش تقاضا باعث شده بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید کارخانه‌های تراشه به سمت مشتریان حوزه هوش مصنوعی هدایت شود و عرضه حافظه برای بازار مصرفی مانند گوشی، لپ‌تاپ و تبلت محدودتر شود.

در نتیجه، شرکت‌هایی مانند سامسونگ، SK Hynix و میکرون تمرکز بیشتری روی حافظه‌های مورد نیاز هوش مصنوعی گذاشته‌اند؛ موضوعی که فشار قیمتی روی حافظه‌های عمومی بازار را افزایش داده است.

افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی هزینه DRAM و NAND چه معنایی دارد؟

برآورد افزایش قیمت هر گیگابایت DRAM تا حدود ۲ دلار و NAND تا ۰.۳۳ دلار، برای صنعت موبایل و رایانه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حافظه یکی از قطعات اصلی در ساخت محصولات دیجیتال محسوب می‌شود.

در گوشی‌های پرچمدار، افزایش ظرفیت حافظه داخلی و رم طی سال‌های اخیر به یک عامل مهم در قیمت‌گذاری تبدیل شده است. آیفون‌های جدید، آیپدهای حرفه‌ای و مک‌بوک‌ها نیز از حافظه‌های گران‌قیمت‌تر و سریع‌تر استفاده می‌کنند.

با این حال، افزایش قیمت حافظه لزوماً به معنای افزایش مستقیم قیمت نهایی دستگاه نیست. شرکت‌هایی مانند اپل معمولاً قراردادهای بلندمدت تأمین قطعه دارند و به دلیل حجم بالای خرید، قدرت چانه‌زنی بیشتری نسبت به بسیاری از رقبا دارند.

اما اگر افزایش هزینه‌ها طولانی شود، حتی شرکت‌های بزرگی مانند اپل نیز ممکن است ناچار شوند بخشی از هزینه اضافی را در قیمت محصولات منعکس کنند.

اپل چگونه با افزایش هزینه قطعات مواجه می‌شود؟

اپل یکی از شرکت‌هایی است که بیشترین حساسیت را نسبت به زنجیره تأمین تراشه دارد. این شرکت سالانه میلیون‌ها دستگاه آیفون، آیپد و مک تولید می‌کند و کوچک‌ترین تغییر در هزینه قطعات می‌تواند تأثیر قابل توجهی روی هزینه نهایی تولید داشته باشد.

در سال‌های اخیر اپل در چند مرحله قیمت برخی محصولات خود را افزایش داده است. مک‌ها، آیپدها، اپل تی‌وی، هوم‌پاد و ویژن پرو در برخی بازارها افزایش قیمت داشته‌اند؛ روندی که تنها به حافظه مربوط نمی‌شود و عواملی مانند نرخ ارز، هزینه تولید، توسعه فناوری‌های جدید و شرایط زنجیره تأمین نیز در آن نقش داشته‌اند.

در نسل‌های جدید آیفون نیز افزایش قیمت مدل‌های حرفه‌ای مورد توجه بازار قرار گرفته است. آیفون‌های پرو و پرو مکس به دلیل استفاده از نمایشگرهای پیشرفته‌تر، تراشه‌های قدرتمندتر و حافظه‌های بیشتر، بیشترین تأثیر را از افزایش هزینه قطعات می‌پذیرند.

آیا آیفون‌های آینده گران‌تر می‌شوند؟

مهم‌ترین نگرانی مصرف‌کنندگان این است که افزایش قیمت حافظه به افزایش قیمت آیفون‌های آینده منجر شود.

از نظر فنی، حافظه یکی از چندین مؤلفه اصلی هزینه ساخت آیفون است. نمایشگر، دوربین، تراشه اصلی، باتری، بدنه و هزینه مونتاژ نیز سهم قابل توجهی در قیمت نهایی دارند.

بنابراین حتی رشد شدید قیمت DRAM و NAND، به تنهایی نمی‌تواند میزان افزایش قیمت آیفون را مشخص کند. اپل ممکن است بخشی از افزایش هزینه را با کاهش حاشیه سود جذب کند، بخشی را از طریق مذاکره با تأمین‌کنندگان مدیریت کند یا در نهایت قیمت برخی مدل‌ها را افزایش دهد.

رفتار تاریخی اپل نشان می‌دهد این شرکت معمولاً تلاش می‌کند افزایش قیمت را به مدل‌های حرفه‌ای‌تر محدود کند و نسخه‌های پایه را رقابتی‌تر نگه دارد؛ هرچند شرایط کمبود جهانی قطعات می‌تواند این سیاست را دشوارتر کند.

تشدید رقابت میان هوش مصنوعی و بازار مصرفی

یکی از مهم‌ترین تغییرات صنعت فناوری در سال‌های اخیر، رقابت میان بازار هوش مصنوعی و بازار محصولات مصرفی بر سر منابع سخت‌افزاری است.

در گذشته، بخش عمده تقاضای حافظه از سوی گوشی‌های هوشمند، لپ‌تاپ‌ها و سرورها تأمین می‌شد؛ اما اکنون شرکت‌های هوش مصنوعی با سرمایه‌گذاری‌های میلیارددلاری، ظرفیت‌های تولید را به سمت خود جذب می‌کنند.

ساخت دیتاسنترهای عظیم برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی نیازمند هزاران پردازنده تخصصی و حجم بالایی از حافظه است. همین موضوع باعث شده برخی تحلیلگران از شکل‌گیری یک چرخه جدید در صنعت نیمه‌هادی صحبت کنند؛ چرخه‌ای که در آن تقاضای هوش مصنوعی می‌تواند برای چند سال بازار حافظه را تحت تأثیر قرار دهد.

«سیل صدساله» کمبود تراشه؛ هشدار درباره آینده بازار

مدیران صنعت فناوری در ماه‌های اخیر بارها درباره فشار ناشی از کمبود تراشه هشدار داده‌اند. تیم کوک، مدیرعامل پیشین اپل، این وضعیت را به یک «سیل صدساله» تشبیه کرده و افزایش قیمت‌ها به دلیل کمبود تراشه را اجتناب‌ناپذیر دانسته بود.

البته بازار تراشه برخلاف برخی کالاها، چرخه‌های مشخصی دارد. تولیدکنندگان در صورت بالا رفتن قیمت‌ها معمولاً سرمایه‌گذاری برای افزایش ظرفیت را بیشتر می‌کنند؛ اما ساخت کارخانه‌های جدید نیمه‌هادی به زمان و سرمایه بسیار زیادی نیاز دارد.

به همین دلیل، حتی اگر شرکت‌ها امروز تصمیم به افزایش تولید بگیرند، اثر آن ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها بعد در بازار دیده شود.

آینده قیمت محصولات اپل؛ وابسته به طول بحران حافظه

در شرایط فعلی، هنوز مشخص نیست افزایش قیمت حافظه تا چه اندازه به قیمت نهایی محصولات اپل منتقل خواهد شد. اگر رشد قیمت DRAM و NAND کوتاه‌مدت باشد، شرکت‌هایی مانند اپل احتمالاً می‌توانند بخشی از فشار را مدیریت کنند.

اما اگر کمبود حافظه ناشی از رونق هوش مصنوعی ادامه پیدا کند، بازار موبایل و رایانه ممکن است وارد دوره‌ای شود که افزایش قیمت قطعات به یک عامل دائمی تبدیل شود.

در چنین شرایطی، احتمالاً محصولات رده‌بالا مانند آیفون پرو، مک‌های حرفه‌ای و آیپدهای مجهز به حافظه‌های بیشتر، بیشترین حساسیت را نسبت به افزایش هزینه‌ها خواهند داشت.

در مجموع، صنعت فناوری اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که رقابت اصلی فقط بر سر ساخت دستگاه‌های بهتر نیست؛ بلکه دسترسی به منابع حیاتی مانند تراشه‌های حافظه نیز به یک مزیت استراتژیک تبدیل شده است. آینده قیمت آیفون و دیگر محصولات اپل تا حد زیادی به این بستگی دارد که آیا موج تقاضای هوش مصنوعی یک دوره کوتاه‌مدت است یا آغاز یک تغییر ساختاری در بازار تراشه.