دولت مرغ را کیلویی ۳۳۵ هزار تومان میخرد؛ قیمت مرغ از فردا بالا میرود؟
پرویز جعفری، مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام کشور، اعلام کرده است که براساس مصوبه ستاد تنظیم بازار، فرآیند خرید و ذخیرهسازی مرغ تولید داخل از دوشنبه ۲۳ شهریور آغاز خواهد شد.
طبق ضوابط این طرح، مرغهایی با وزن ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ گرم که به شکل منجمد و شیرینگپکشده آماده شده باشند، با قیمت ۳۳۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم و به صورت تحویل درب سردخانه از تولیدکنندگان پذیرفته خواهند شد.
هدف رسمی طرح، افزایش ذخایر راهبردی کشور، حمایت از تولید داخلی و ایجاد امکان مداخله دولت در بازار در شرایط ضروری عنوان شده است.
این یعنی دولت همزمان دو هدف را دنبال میکند: از یک سو مانع زیان بیشتر مرغداران شود و از سوی دیگر موجودی کافی برای کنترل بازار در دورههای کمبود احتمالی داشته باشد.
چرا دولت ناگهان وارد بازار مرغ شد؟
تصمیم جدید در شرایطی اتخاذ شده که بازار مرغ طی هفتههای اخیر با افت محسوس قیمت روبهرو بوده است.
گزارشهای میدانی در نیمه شهریور نشان میداد قیمت مرغ کامل در برخی بازارها به محدوده ۲۷۰ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده؛ در حالی که در دورههای قبل نرخهای بالاتری ثبت شده بود.
کاهش قیمت در نگاه مصرفکننده اتفاق مثبتی است، اما در طرف تولیدکننده معادله متفاوتی وجود دارد. دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ اعلام کرده بود جوجهریزی تیرماه به حدود ۱۳۵ میلیون قطعه رسیده و میزان تولید از تقاضای بازار بیشتر شده است. به گفته او، مرغداران در مقطعی هر کیلو مرغ زنده را حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان پایینتر از قیمت تمامشده میفروختند.
زمانی که عرضه از مصرف بالاتر میرود، قیمت در مبدا کاهش پیدا میکند. اگر این وضعیت ادامهدار باشد، تولیدکنندگان ممکن است جوجهریزی را کاهش دهند و چند هفته بعد بازار از مازاد عرضه به کمبود برسد.
خرید حمایتی دقیقاً برای جلوگیری از چنین چرخهای طراحی شده است.
آیا مرغ از فردا کیلویی ۳۳۵ هزار تومان میشود؟
خیر.
عدد ۳۳۵ هزار تومان، نرخ خرید حمایتی دولت با شرایط مشخص است و به معنای تعیین قیمت ۳۳۵ هزار تومانی برای مرغ در فروشگاهها نیست.
محصول مورد خرید دولت باید وزن مشخص داشته باشد، منجمد باشد، شیرینگپک شود و درب سردخانه تحویل داده شود. بنابراین این قیمت شامل یک محصول با استاندارد و شرایط تحویل خاص است.
قیمت مصرفکننده تحت تأثیر عوامل دیگری از جمله قیمت مرغ زنده، هزینه کشتار، بستهبندی، حمل، سود شبکه توزیع و نوع قطعه قرار دارد.
به همین دلیل مقایسه مستقیم نرخ خرید ۳۳۵ هزار تومانی با قیمت مرغ گرم مغازه میتواند گمراهکننده باشد.
قیمت مرغ امروز چقدر است؟
بازار امروز ۲۲ شهریور پس از چند مرحله کاهش، به ثبات نسبی رسیده است.
در تازهترین نرخهای بازار، فیله مرغ حدود ۶۷۵ هزار تومان، ران بدون پوست و بدون کمر ۳۹۶ هزار تومان، سینه بدون پوست و استخوان ۶۱۲ هزار تومان و مخلوط بال و بازو حدود ۳۳۳ هزار تومان قیمت داشته است.
این نرخها مربوط به قطعات مختلف هستند و طبیعتاً با مرغ کامل تفاوت دارند.
گزارشهای اخیر درباره مرغ کامل نیز نرخهای متفاوتی ارائه کردهاند؛ برخی گزارشها قیمت را در روزهای افت بازار حوالی ۲۷۰ هزار تومان ثبت کردهاند و برخی گزارشهای امروز نرخهای بالاتری تا محدوده ۳۳۰ هزار تومان را منعکس کردهاند.
این اختلاف قیمت میتواند ناشی از منطقه فروش، نوع بستهبندی، وزن محصول و زمان ثبت نرخ باشد.
خرید حمایتی چه اثری بر قیمت مرغ دارد؟
مهمترین اثر خرید حمایتی، کاهش مرغ مازاد موجود در بازار است.
فرض کنید تولید روزانه بالاتر از نیاز بازار باشد. در این شرایط تولیدکننده برای فروش محصول مجبور به کاهش قیمت میشود. دولت با خرید بخشی از این مازاد، سمت عرضه بازار آزاد را سبکتر میکند.
در نتیجه اولین اثر احتمالی طرح، متوقف شدن روند کاهش قیمت است.
این اتفاق الزاماً به معنی جهش فوری قیمت نیست، اما میتواند اجازه ندهد نرخ مرغ مانند روزهای قبل باز هم کاهش قابل توجهی داشته باشد.
به بیان دیگر، نرخ ۳۳۵ هزار تومان میتواند بهنوعی برای تولیدکننده یک سیگنال حمایتی ایجاد کند.
آیا مرغ دوباره به ۴۰۰ هزار تومان میرسد؟
فعلاً نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.
چند روز قبل، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی نیز از آغاز خرید تضمینی برای حمایت از تولیدکنندگان خبر داده بود و همین موضوع گمانهزنیهایی درباره افزایش قیمت ایجاد کرد.
اما جهت بازار به چند عامل دیگر بستگی دارد: میزان خرید دولت، حجم تولید، جوجهریزی ماههای آینده، تقاضای مصرفکنندگان و قیمت نهادههای دامی.
اگر تولید همچنان بالا بماند، حتی خرید دولت نیز ممکن است فقط مانع کاهش بیشتر قیمت شود و نتواند موج صعودی بزرگی ایجاد کند.
اما اگر همزمان با جمعآوری مرغ مازاد، جوجهریزی کاهش پیدا کند، احتمال افزایش قیمت در هفتههای بعد بیشتر خواهد شد.
چرا دولت مرغ را ذخیره میکند؟
بخش دوم طرح به ذخایر راهبردی مربوط میشود.
شرکت پشتیبانی امور دام در دورههایی که تولید بالاست، بخشی از محصول را خریداری و ذخیره میکند تا در زمان کاهش عرضه یا افزایش ناگهانی تقاضا بتواند مرغ منجمد وارد بازار کند.
این سازوکار به دولت اجازه میدهد در دو جهت مداخله کند؛ در دوره وفور، خریدار باشد و در دوره کمبود، عرضهکننده شود.
پرویز جعفری نیز گفته است میزان تأمین و نگهداری محصول براساس وضعیت تولید و نیاز کشور تنظیم خواهد شد تا امکان مداخله بهموقع در بازار وجود داشته باشد.
مرغداران چرا از قیمتهای اخیر ناراضی بودند؟
کاهش قیمت خردهفروشی همیشه به معنای کاهش هزینه تولید نیست.
مرغدار همچنان باید هزینه جوجه یکروزه، نهاده، انرژی، دارو، حملونقل، نیروی کار و سایر هزینههای تولید را پرداخت کند.
اگر نرخ فروش مرغ زنده پایینتر از قیمت تمامشده قرار گیرد، ممکن است مصرفکننده برای مدتی مرغ ارزانتر بخرد، اما تولیدکننده زیان ببیند.
ادامه چنین وضعیتی باعث خروج بخشی از مرغداران از چرخه تولید یا کاهش جوجهریزی میشود؛ اتفاقی که چند هفته بعد میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و قیمت را بالا ببرد.
همین موضوع یکی از دلایل اصلی خرید حمایتی دولت است.
پیشبینی قیمت مرغ پس از اجرای طرح
در کوتاهمدت، سه سناریو برای بازار قابل تصور است.
در سناریوی اول، اگر حجم خرید حمایتی محدود باشد و تولید همچنان بالا بماند، قیمت مصرفکننده احتمالاً در محدوده فعلی تثبیت میشود و فقط روند کاهش متوقف خواهد شد.
در سناریوی دوم، اگر حجم قابل توجهی مرغ از بازار جمع شود و همزمان عرضه کاهش پیدا کند، قیمت مرغ گرم میتواند بهتدریج افزایشی شود.
سناریوی سوم نیز زمانی رخ میدهد که تقاضای خانوار به دلیل کاهش قدرت خرید همچنان پایین بماند. در این صورت حتی خرید حمایتی دولت ممکن است نتواند بازار را به سرعت وارد روند صعودی کند.
در حال حاضر، با توجه به مازاد تولید گزارششده و ثبات امروز قیمتها، سناریوی توقف افت و ورود بازار به یک دوره تعادل از جهش فوری قیمت محتملتر به نظر میرسد.
خرید ۳۳۵ هزار تومانی؛ زنگ پایان ارزانی مرغ؟
اجرای طرح از دوشنبه یک علامت مهم برای فعالان بازار است. دولت به شکل رسمی اعلام کرده اجازه نمیدهد افت قیمت، ادامه تولید مرغ را تهدید کند.
اما نرخ ۳۳۵ هزار تومان نباید بهعنوان قیمت جدید برای مصرفکننده تفسیر شود.
جمعبندی: شرکت پشتیبانی امور دام از ۲۳ شهریور مرغ تولید داخل با وزن ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ گرم را به صورت منجمد و شیرینگپکشده با نرخ کیلویی ۳۳۵ هزار تومان درب سردخانه خریداری میکند. هدف، جمعآوری مازاد تولید، حمایت از مرغداران و تقویت ذخایر راهبردی است. با توجه به افت قیمت مرغ در هفتههای اخیر و گزارش زیان تولیدکنندگان، این سیاست میتواند جلوی ریزش بیشتر قیمت را بگیرد. با این حال، هنوز شواهد کافی برای پیشبینی جهش ناگهانی قیمت مرغ مصرفکننده وجود ندارد؛ اثر اصلی طرح در کوتاهمدت احتمالاً ایجاد یک کف قیمتی و تثبیت بازار خواهد بود.