گوشت کیلویی ۲.۲۸ میلیون تومان شد؛ گرانی متوقف شده یا بازار فقط نفس تازه میکند؟
بازار گوشت قرمز در دو روز اخیر تغییر محسوسی ثبت نکرده است. این موضوع را میتوان با نرخهای ۱۱ شهریور مقایسه کرد؛ در آن روز نیز ماهیچه گوسفندی ۲ میلیون و ۲۸۰ هزار تومان، ران گوساله ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و راسته گوساله ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان قیمت داشت.
بنابراین آنچه امروز در بازار دیده میشود بیشتر ثبات پس از گرانی است تا بازگشت قیمتها.
قیمت گوشت امروز ۱۳ شهریور ۱۴۰۵
در نرخهای فعلی، ماهیچه گوسفندی با حدود ۲ میلیون و ۲۸۰ هزار تومان در هر کیلو یکی از گرانترین قطعات پرمصرف بازار است.
ران گوسفندی نیز حدود ۲ میلیون و ۲۷۰ هزار تومان قیمت دارد.
در بخش گوشت گوساله، راسته حدود ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان و ران گوساله نزدیک ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان معامله میشود.
برای مقایسه، در ۱۱ شهریور گوشت چرخکرده گوساله حدود ۱ میلیون و ۵۲۰ هزار تومان و گوشت آبگوشتی گوسفندی حدود ۱ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان گزارش شده بود؛ یعنی همچنان میان قطعات اقتصادیتر و قطعات ممتاز بیش از ۷۰۰ هزار تومان در هر کیلو اختلاف وجود دارد.
همین اختلاف باعث شده خانوارهایی که هنوز گوشت قرمز میخرند، بیش از گذشته به سمت چرخکرده، گوشت مخلوط و قطعات دارای استخوان حرکت کنند.
ماهیچه گوسفندی در یک هفته چقدر گران شد؟
مقایسه با ابتدای شهریور تصویر واضحتری از بازار میدهد.
چهارم شهریور، ماهیچه گوسفندی حدود ۲ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان قیمت داشت و راسته گوساله نیز حدود ۲ میلیون و ۱۱۰ هزار تومان معامله میشد.
اکنون ماهیچه به ۲.۲۸ میلیون تومان رسیده است؛ یعنی حدود ۱۲۰ هزار تومان یا ۵.۶ درصد افزایش.
راسته گوساله نیز از ۲.۱۱ میلیون به ۲.۲۵ میلیون تومان رسیده؛ افزایشی حدود ۱۴۰ هزار تومان یا ۶.۶ درصد.
بنابراین ثبات امروز نباید این تصور را ایجاد کند که بازار در تمام شهریور آرام بوده است. بازار ابتدا یک پله جدی بالا آمده و سپس روی همان سطح جدید متوقف شده است.
چرا قیمت در میادین از بازار آزاد پایینتر است؟
نرخنامه سازمان مدیریت میادین تهران در ۹ شهریور اختلاف قابل توجهی با برخی قیمتهای خردهفروشی آزاد نشان میدهد.
در میادین، ران بدون استخوان گوسفندی حدود ۲ میلیون تومان اعلام شده بود؛ ماهیچه گوسفندی بسته به نوع بستهبندی بین حدود ۱.۸۴ تا ۱.۹۴ میلیون تومان قیمت داشت. راسته و ران گوساله بستهبندی شرکتی آزاد نیز حدود ۱ میلیون و ۹۹۵ هزار تومان عرضه میشدند.
در مقایسه با نرخهای فعلی بازار آزاد، ماهیچه گوسفندی حدود ۱۷ درصد و راسته گوساله نزدیک ۱۳ درصد بالاتر از برخی نرخهای میادین دیده میشوند.
البته این مقایسه کاملاً همسان نیست؛ کیفیت، نوع قطعه، بستهبندی، برند، درصد چربی و محل فروش تفاوت ایجاد میکنند. با این حال نشان میدهد کانال خرید میتواند برای یک خانواده روی هر کیلو گوشت چندصد هزار تومان تفاوت ایجاد کند.
دام زنده ثابت مانده، پس چرا گوشت ۲ میلیون تومانی است؟
یکی از نکات مهم بازار این است که قیمت دام زنده در روزهای اخیر تقریباً بدون تغییر بوده است.
در ۱۱ شهریور، گوسفند زنده در استانهای مختلف حدود ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان در هر کیلو و گوساله زنده حدود ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان معامله شده است.
ممکن است برای مصرفکننده سؤال ایجاد شود که چگونه دام زنده ۶۳۰ هزار تومانی به ماهیچه بیش از ۲.۲ میلیون تومانی تبدیل میشود.
باید توجه داشت که قیمت یک کیلو دام زنده را نمیتوان مستقیماً با یک کیلو قطعه ممتاز گوشت مقایسه کرد. تمام وزن دام به گوشت قابل فروش تبدیل نمیشود؛ پوست، استخوان، احشا، چربی، ضایعات و افت کشتار وجود دارد و بعد از آن نیز هزینه کشتارگاه، حمل، سردخانه، قطعهبندی و خردهفروشی اضافه میشود.
همچنین ماهیچه یا راسته فقط بخش محدودی از لاشه هستند. به همین دلیل نسبت سه تا چهار برابری میان قیمت دام زنده و یک قطعه ممتاز به معنی سود سه تا چهار برابری فروشنده نیست.
با این حال، فاصله بالای قیمت در مراحل زنجیره توزیع همچنان یکی از مسائل مهم بازار گوشت است.
تولید گوشت هم نسبت به پارسال کاهش یافته است
طرف عرضه نیز کاملاً بدون فشار نیست.
مرکز آمار ایران اعلام کرده در تیرماه ۱۴۰۵ حدود ۳۷ هزار و ۳۱۲ تن گوشت قرمز در کشتارگاههای رسمی کشور عرضه شده که نسبت به تیر سال قبل ۶ درصد کاهش داشته است. از این مقدار، ۲۱ هزار و ۶۹۹ تن یا ۵۸.۱ درصد به گوشت گاو و گوساله اختصاص داشته است.
کاهش ششدرصدی عرضه به تنهایی توضیحدهنده تمام رشد قیمت نیست، اما نشان میدهد بازار از سمت تولید نیز ظرفیت نامحدودی برای افزایش عرضه ندارد.
هزینه خوراک دام، حملونقل، نگهداری و تأمین سرمایه در گردش نیز بر تصمیم دامدار برای نگهداری یا عرضه دام اثر میگذارد.
دولت محدودیت واردات گوشت را برداشت
یکی از عواملی که میتواند در هفتههای آینده جلوی افزایش بیشتر قیمت را بگیرد، واردات است.
وزارت جهاد کشاورزی از ابتدای شهریور محدودیت سقف و سابقه بازرگانی برای ثبت سفارش واردات گوشت گرم و منجمد گاو، گوساله و گوسفند را حذف کرده است. هدف این تصمیم افزایش سرعت ورود کالا و کمک به تنظیم بازار عنوان شده است.
طبق برآورد منتشرشده، تولید سالانه گوشت قرمز کشور حدود ۹۰۰ هزار تن است و به طور متوسط حدود ۱۰۰ هزار تن نیز از مسیر واردات تأمین میشود.
با این حال ثبت سفارش امروز الزاماً به معنی عرضه گوشت وارداتی فردا نیست. خرید خارجی، حمل، تأمین ارز، ترخیص و توزیع زمان میبرد.
بنابراین اثر تصمیم شهریور احتمالاً بیشتر در هفتههای بعد آشکار میشود.
عامل مهمتر از واردات؛ مردم کمتر گوشت میخرند
شاید قویترین ترمز قیمت فعلی نه واردات، بلکه کاهش تقاضا باشد.
دادههای تازه انجمن صنایع خوراک دام نشان میدهد سرانه مصرف گوشت قرمز در ایران طی هفت سال حدود ۳۵ درصد کاهش یافته و از ۹.۳ کیلوگرم در سال ۱۳۹۷ به حدود ۶ کیلوگرم رسیده است. همزمان قیمت گوشت در این دوره چند برابر شده است.
دادههای بودجه خانوار نیز تصویر بلندمدت مشابهی ارائه میکنند: مصرف سالانه گوشت دام در خانوار ایرانی از حدود ۶۷ کیلوگرم در سال ۱۳۸۰ به حدود ۳۲ کیلوگرم در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته است.
در فروردین امسال نیز دبیر انجمن صنعت بستهبندی گوشت گفته بود تقاضای بازار نسبت به مدت مشابه سال قبل تا حدود ۵۰ درصد کاهش داشته است.
یعنی آرامش فعلی بازار الزاماً نشانه وضعیت خوب نیست؛ بخشی از ثبات میتواند نتیجه این واقعیت باشد که مصرفکننده دیگر توان پذیرش قیمت بالاتر را ندارد.
آیا گوشت دوباره گران میشود؟
در کوتاهمدت سه سناریو پیش روی بازار است.
اگر قیمت دام زنده در محدوده فعلی باقی بماند، واردات افزایش پیدا کند و تقاضای خانوار نیز ضعیف بماند، محتملترین سناریو ثبات قیمت در سطوح بالا است.
اگر نهادههای دامی گران شوند یا عرضه دام به کشتارگاهها کاهش یابد، احتمال بازگشت رشد قیمت وجود دارد و قطعات ممتاز میتوانند دوباره رکوردهای بالاتری ثبت کنند.
در مقابل، افزایش محسوس واردات و توزیع گسترده گوشت تنظیمبازاری میتواند بخشی از قیمت بازار آزاد را پایین بیاورد؛ هرچند با توجه به هزینههای تولید و سطح عمومی تورم، بازگشت سریع به قیمتهای سال گذشته بعید به نظر میرسد.
بازار امروز در نتیجه وارد دوره «ارزانی» نشده است؛ بلکه در تعادل شکنندهای میان هزینه بالای تولید و قدرت خرید پایین مردم قرار دارد.
ماهیچه ۲ میلیون و ۲۸۰ هزار تومانی و ران بیش از ۲.۲ میلیون تومانی نشان میدهد قیمت گوشت همچنان در سطحی قرار دارد که بخش بزرگی از خانوارها را مجبور به کاهش مصرف کرده است.
بنابراین مهمترین علامت برای هفته آینده فقط تغییر چند هزار تومانی قیمت نیست؛ باید دید آیا واردات تازه به بازار میرسد، قیمت دام زنده ثابت میماند و تقاضا تا چه حد توان تحمل قیمتهای بالای دو میلیون تومان را دارد. اگر این سه متغیر تغییر نکنند، محتملترین سناریو ادامه همین وضعیت است: گوشت گران، اما بازار کمتقاضا و نسبتاً آرام.
