سود سهام عدالت فعلاً واریز نمیشود؛ اشتباه ۹۰ میلیونی در ارزش سبدها | ۲۵ همت هنوز جمع نشده است
ماجرا از اواسط مرداد شروع شد.
بهمن عبداللهی، رئیس اتاق تعاون ایران، اعلام کرده بود دولت تلاش دارد بخشی از سود سهام عدالت مربوط به عملکرد سال مالی ۱۴۰۴ را تا هفته دولت، یعنی دوم تا هشتم شهریور، به حساب مشمولان واریز کند.
این خبر در روزهای بعد بارها در رسانهها بازنشر شد و حتی بعضی منابع، بازه دوم تا هشتم شهریور را بهعنوان زمان قطعی پرداخت معرفی کردند.
اما هفته دولت تمام شد و واریزی انجام نشد.
پیگیریهای منتشرشده پس از پایان این بازه نشان داد مراجع رسمی سازمان بورس زمان جدیدی برای پرداخت اعلام نکردهاند و در کوتاهمدت نیز خبری از واریز نیست.
بنابراین جمله دقیق امروز این نیست که «سود سهام عدالت لغو شده»؛ بلکه وعده هفته دولت عملی نشده و تاریخ جدیدی هم رسماً اعلام نشده است.
چرا ۲۵ هزار میلیارد تومان اهمیت دارد؟
برای پرداخت سود به دهها میلیون سهامدار، باید ابتدا سود شرکتهای موجود در پرتفوی سهام عدالت وصول شود.
شرکتهای سرمایهپذیر پس از برگزاری مجمع و تصویب سود قابل تقسیم، سهم مربوط به سهام عدالت را به شرکت سپردهگذاری مرکزی منتقل میکنند. سپردهگذاری مرکزی این مبالغ را تجمیع میکند و پس از رسیدن منابع به سطح قابل پرداخت، فرآیند بانکی آغاز میشود.
گزارشهای تازه میگویند برای یک پرداخت حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومانی به بخش بزرگی از جامعه سهامداران، به رقمی نزدیک ۲۵ همت نیاز است.
اگر ۲۵ هزار میلیارد تومان میان حدود ۴۴ تا ۴۹ میلیون نفر تقسیم شود، متوسط مبلغ پرداختی در همین محدوده قرار میگیرد.
پس «۲۵ همت» یک عدد تبلیغاتی نیست؛ تقریباً همان منابعی است که برای ایجاد یک پرداخت معنادار به میلیونها سهامدار لازم است.
مشکل اینجاست که طبق آخرین پیگیریها، همه شرکتهای سرمایهپذیر هنوز سهم خود را واریز نکردهاند.
سود بعدی مربوط به ۱۴۰۳ است یا ۱۴۰۴؟
در برخی خبرهای جدید نوشته شده مرحله بعدی «باقیمانده سود سال مالی ۱۴۰۳» خواهد بود.
این عبارت با روند پرداختهای قبلی سازگار نیست.
مرحله نخست سود سهام عدالت سال مالی ۱۴۰۳ در دیماه ۱۴۰۴ پرداخت شد. شرکت سپردهگذاری مرکزی اعلام کرد در آن مرحله حدود ۲۸ همت میان بیش از ۴۴ میلیون سهامدار توزیع شده است. دارندگان سبد ۴۵۲ هزار تومانی ۵۱۵ هزار تومان، دارندگان سبد ۵۳۲ هزار تومانی ۶۰۷ هزار تومان و دارندگان سبد یک میلیون تومانی یک میلیون و ۱۴۱ هزار تومان دریافت کردند.
مرحله دوم همان سود نیز در اسفند ۱۴۰۴ پرداخت شد و گزارشهای بعدی صراحتاً تأکید کردند که سود عملکرد سال مالی ۱۴۰۳ طی دو مرحله توزیع شده است.
در نتیجه وعدهای که برای شهریور ۱۴۰۵ مطرح شد، مربوط به سود عملکرد سال ۱۴۰۴ بود، نه ادامه سال ۱۴۰۳.
این تفکیک برای انتشار خبر بسیار مهم است؛ چون در غیر این صورت سهامدار تصور میکند هنوز بخشی از سود سال قبلتر پرداخت نشده است.
ارزش واقعی سهام عدالت چقدر است؟
بخش دوم خبر به ارزش روز سبدها مربوط میشود؛ و اینجا اختلاف بسیار بزرگی وجود دارد.
برخی رسانهها در ۱۱ و ۱۲ شهریور نوشتهاند:
سبد ۴۹۰ هزار تومانی: ۴۳ میلیون و ۹۹۰ هزار تومان
سبد ۵۳۲ هزار تومانی: ۴۷ میلیون و ۶۳۱ هزار تومان
سبد یک میلیون تومانی: ۹۰ میلیون و ۵۱۴ هزار تومان.
اما در همان روز، گزارشهایی که ارزش پرتفوی را سهمبهسهم و بر اساس قیمت پایانی نمادهای بورسی محاسبه کردهاند، ارقام کاملاً متفاوتی ارائه میکنند.
ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی در پایان معاملات ۱۱ شهریور حدود ۱۱ میلیون و ۳۲۱ هزار و ۹۳۸ تومان و ارزش سبد ۵۳۲ هزار تومانی حدود ۱۲ میلیون و ۳۶۹ هزار و ۴۴۹ تومان محاسبه شده است.
یعنی عدد ۴۷.۶ میلیون تومانی تقریباً چهار برابر محاسبه واقعی بخش بورسی همان سبد است.
خطای ۹۰ میلیون تومانی از کجا آمده؟
منبع دقیق این اختلاف هنوز روشن نیست.
احتمال دارد برخی رسانهها ارزش دارایی را با یک ضریب اشتباه محاسبه کرده باشند یا دادهای مربوط به ساختار دیگری از پرتفوی را بهعنوان «ارزش روز قابل معامله» منتشر کرده باشند.
اما نکته مهم برای مخاطب این است که ارزش روز سهام عدالت باید از حاصل ضرب تعداد سهم هر شرکت در قیمت روز همان سهم محاسبه شود.
در گزارش ۱۱ شهریور، تعداد سهام شرکتهایی مانند فولاد، فارس، فملی، شتران، شبندر، شپنا و سایر نمادهای موجود در پرتفوی مشخص است و جمع این داراییها به همان محدوده ۱۱ تا ۱۲ میلیون تومان میرسد، نه ۴۴ تا ۴۸ میلیون تومان.
برای سبد یک میلیون تومانی نیز اگر نسبت ارزش اسمی سبدها مبنا قرار گیرد، عددی در محدوده ۲۳ میلیون تومان منطقیتر از ۹۰ میلیون تومان است؛ هرچند رقم دقیق باید با ترکیب واقعی همان پرتفوی محاسبه شود.
بنابراین تیترهایی که از «سهام عدالت ۹۰ میلیون تومانی» صحبت میکنند، فعلاً پشتوانه محاسباتی قابل اتکایی ندارند.
چرا ارزش سهام عدالت هر روز تغییر میکند؟
سهام عدالت یک سپرده بانکی با ارزش ثابت نیست.
بخش مهمی از پرتفوی آن شامل سهام شرکتهای بورسی است و ارزش این داراییها با قیمت روز بازار تغییر میکند.
برای مثال در یکم شهریور، ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی حدود ۱۰.۳۶ میلیون و سبد ۵۳۲ هزار تومانی حدود ۱۱.۳۷ میلیون تومان گزارش شده بود.
در نهم شهریور، ارزش سبد ۴۹۰ هزار تومانی به حدود ۱۱.۳۳ میلیون تومان رسید.
در دهم شهریور، سبد ۵۳۲ هزار تومانی حدود ۱۲.۴۹ میلیون تومان بود و در ۱۱ شهریور با افت بازار به حدود ۱۲.۳۷ میلیون تومان رسید.
این نوسان طبیعی است و با تغییر قیمت سهام شرکتهای موجود در پرتفوی رخ میدهد.
جمعه ۱۳ شهریور ارزش جدید نداریم
نکتهای که در خبرهای روزانه گاهی فراموش میشود این است که امروز جمعه است و بورس تهران معاملهای ندارد.
بنابراین آخرین ارزش قابل محاسبه بر پایه قیمت پایانی رسمی، به آخرین جلسه معاملاتی یعنی چهارشنبه ۱۱ شهریور مربوط میشود.
در نتیجه انتشار تیتر «ارزش سهام عدالت امروز جمعه» بدون توضیح این موضوع میتواند گمراهکننده باشد.
عدد معتبر آخرین جلسه بازار برای دو سبد پرکاربرد همان حدود ۱۱.۳۲ میلیون و ۱۲.۳۷ میلیون تومان است.
آیا سهام عدالت را میتوان فروخت؟
موضوع فروش نیز همچنان یکی از منابع اصلی شایعات است.
در ماههای اخیر بارها خبرهایی با عنوان «فروش فوری سهام عدالت» منتشر شده، اما مسیر فروش عمومی و آزاد برای همه مشمولان به شکل عادی باز نشده است.
گزارشهای توضیحی اخیر نیز تأکید کردهاند که ثبت سفارش فروش جدید برای همه سهامداران هنوز بهصورت سراسری فعال نیست و هرگونه تغییر در این وضعیت باید از سوی سازمان بورس، سپردهگذاری مرکزی یا مراجع رسمی اعلام شود.
بنابراین تبلیغاتی که وعده «نقد کردن فوری سهام عدالت با کد ملی» میدهند، باید با احتیاط جدی دیده شوند.
بالاخره سود سهام عدالت چه زمانی میآید؟
پاسخ دقیق امروز این است: تاریخ رسمی جدیدی اعلام نشده است.
هفته دولت تمام شده و وعده اولیه محقق نشده است.
برای پرداخت مرحله جدید، شرکتهای سرمایهپذیر باید سود بیشتری به سپردهگذاری مرکزی واریز کنند و رقم قابل توجهی از منابع تجمیع شود. پیگیریها از مراجع رسمی بازار سرمایه نیز نشان داده در حال حاضر امکان اعلام یک پرداخت نزدیک وجود ندارد.
بنابراین اعداد ۵۰۰، ۵۲۱، ۶۰۰ یا ۹۸۱ هزار تومان که در برخی سایتها دیده میشود، در بهترین حالت برآورد هستند، نه مبلغ نهایی تأییدشده مرحله بعدی.
رقم واقعی زمانی قطعی میشود که شرکت سپردهگذاری مرکزی پس از وصول منابع، جدول رسمی مبلغ سود هر نوع سبد را منتشر کند.
جمعبندی؛ سه عددی که سهامداران باید بدانند
سهامداران در میان حجم بالای اخبار متناقض بهتر است فعلاً سه عدد را به خاطر بسپارند:
۲۵ هزار میلیارد تومان؛ حدود منابعی که برای یک مرحله قابل توجه پرداخت باید تجمیع شود.
۱۲.۳۷ میلیون تومان؛ ارزش تقریبی سبد ۵۳۲ هزار تومانی در آخرین جلسه معاملاتی ۱۱ شهریور.
و صفر؛ تعداد تاریخهای رسمی و قطعی جدیدی که تا جمعه ۱۳ شهریور برای مرحله بعدی سود اعلام شده است.
در نتیجه مهمترین اصلاح خبر امروز این است: سود سهام عدالت فعلاً در آستانه واریز نیست، سود مورد انتظار مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۴ است و سبد یک میلیون تومانی نیز ۹۰ میلیون تومان ارزش ندارد.
تا زمانی که سازمان بورس یا شرکت سپردهگذاری مرکزی اطلاعیه رسمی منتشر نکنند، هر تاریخ یا مبلغ تازهای را باید صرفاً یک برآورد رسانهای دانست.
