قیمت گوشت قرمز امروز ۹ شهریور ۱۴۰۵؛ بازار آرام ماند، اما چرا گوشت ارزان نمیشود؟
بررسی قیمت گوشت قرمز در بازار روز دوشنبه نشان میدهد برخلاف برخی بازارهای کالایی، موج افزایشی تازهای در گوشت گوسفندی و گوساله شکل نگرفته است.
استعلام منتشرشده از کشتارگاه مرکزی تهران نشان میدهد هر کیلو راسته گوسفندی با استخوان حدود یک میلیون و ۵۷۶ هزار تومان، ران گوسفندی حدود یک میلیون و ۶۹۵ هزار تومان و قلوهگاه گوسفندی حدود ۹۹۸ هزار تومان قیمت دارد.
در بخش گوشت گوساله نیز گوشت چرخکرده ممتاز در محدوده یک میلیون و ۱۲۰ هزار تومان، سردست ممتاز حدود ۲ میلیون و ۹۹ هزار تومان و ماهیچه ممتاز در محدوده ۲ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان گزارش شده است.
در برخی فروشگاهها و فهرستهای خردهفروشی، نرخها بالاتر است و برای بعضی قطعات گوساله و گوسفندی ارقامی در محدوده ۲ میلیون و ۱۰۰ تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان نیز دیده میشود.
این اختلاف به معنای تناقض آماری نیست؛ گوشت برخلاف بسیاری از کالاهای استاندارد، قیمت واحدی در تمام بازار ندارد. نوع قطعه، میزان استخوان و چربی، سن دام، کیفیت، بستهبندی، برند و محل فروش میتواند قیمت هر کیلو را صدها هزار تومان تغییر دهد.
آنچه در گزارشهای روز جاری مشترک است، نبود جهش جدید قیمت و استمرار ثبات نسبی بازار است.
دام زنده هم آرام گرفته است
یکی از دلایل ثبات فعلی بازار را باید در حلقه قبل از گوشت، یعنی بازار دام زنده جستوجو کرد.
تازهترین دادههای منتشرشده از بازار دام نشان میدهد در هشتم شهریور قیمت هر کیلو گوسفند زنده در محدوده ۶۹۳ هزار تومان گزارش شده و تغییر چشمگیری نسبت به روزهای قبل نداشته است.
حتی در هفتههای گذشته قیمت دام زنده نسبت به مقاطع اوج کاهش جدیتری را تجربه کرده بود. مدیرعامل اتحادیه دام سبک در نیمه مرداد اعلام کرد قیمت گوسفند زنده نسبت به عید قربان حدود ۳۰ درصد کاهش یافته و نرخ بره ۵۰ کیلویی در تهران از سطوح بالاتر به حدود ۶۴۰ هزار تومان رسیده بود.
اما نکته عجیب اینجاست: افت قیمت دام زنده به همان نسبت به مصرفکننده نهایی منتقل نشده است.
اتحادیه دام سبک نیز صراحتاً به همین موضوع اشاره کرده و گفته بود با وجود افت نرخ دام، قیمت گوشت برای مردم کاهش محسوسی پیدا نکرده است.
همین فاصله یکی از مهمترین معماهای بازار گوشت ایران است.
چرا وقتی دام ارزان میشود، گوشت ارزان نمیشود؟
قیمت دام زنده فقط یکی از اجزای قیمت گوشت در مغازه است.
پس از خرید دام، هزینه کشتار، حملونقل، افت وزن لاشه، تفکیک قطعات، نگهداری سردخانهای، بستهبندی، نیروی انسانی و حاشیه سود حلقههای مختلف توزیع به قیمت نهایی اضافه میشود.
اما فعالان صنعت دام معتقدند مسئله واسطهگری نیز همچنان مهم است. مدیرعامل اتحادیه دام سبک حذف واسطههای غیرضروری و توسعه تولید قراردادی را از راههای کاهش فاصله قیمت تولیدکننده و مصرفکننده دانسته است.
به همین دلیل کاهش ۱۰ یا ۲۰ درصدی قیمت دام زنده الزاماً به معنای افت مشابه قیمت گوشت در فروشگاه نیست.
این موضوع زمانی حساستر میشود که مصرفکننده با گوشت کیلویی نزدیک یا بالاتر از ۲ میلیون تومان روبهرو است؛ در چنین سطح قیمتی حتی ثبات چند هفتهای نیز نمیتواند فشار معیشتی موجود را از بین ببرد.
رکود بازار؛ آرامش قیمت نتیجه وفور گوشت است یا نبود مشتری؟
وجه کمتر دیدهشده بازار فعلی، وضعیت تقاضاست.
مدیرعامل اتحادیه دام سبک اخیراً اعلام کرده در تأمین دام مشکلی وجود ندارد و عرضه دام فراوان است، اما بازار در رکود قرار گرفته و دام روی دست تولیدکننده مانده است. او افزایش قدرت خرید خانوار را یکی از راههای خروج بازار از این وضعیت دانسته است.
این اظهارنظر تصویر متفاوتی از ثبات قیمت ارائه میدهد.
ممکن است بخشی از آرامش بازار نه فقط نتیجه بهبود عرضه، بلکه حاصل محدودیت قدرت خرید باشد. وقتی گوشت قرمز به کالایی با قیمت بیش از یک تا دو میلیون تومان در هر کیلو تبدیل میشود، بسیاری از خانوادهها به جای پذیرش قیمت بالاتر، مقدار خرید را کاهش میدهند یا به قطعات ارزانتر، مرغ و سایر منابع پروتئینی روی میآورند.
در چنین شرایطی فروشنده نیز برای افزایش دوباره قیمت با یک مانع جدی مواجه است: مشتری توان همراهی ندارد.
بنابراین «ثبات قیمت» میتواند همزمان نشانه تعادل عرضه و ضعف تقاضای مؤثر باشد.
تولید گوشت قرمز کاهش یافته؛ چرا بازار هنوز آرام است؟
آمار رسمی تولید یک علامت هشدار نیز دارد.
مرکز آمار ایران اعلام کرده در تیر ۱۴۰۵ حدود ۳۷ هزار و ۳۱۲ تن گوشت قرمز در کشتارگاههای رسمی کشور عرضه شده که نسبت به تیر سال گذشته ۶ درصد کمتر بوده است. عرضه تیر نسبت به خرداد نیز حدود ۹ درصد کاهش نشان میدهد.
از کل گوشت تولیدشده در کشتارگاههای رسمی، ۲۱ هزار و ۶۹۹ تن معادل ۵۸.۱ درصد به گوشت گاو و گوساله و بیش از ۱۲ هزار تن به گوشت گوسفند و بره اختصاص داشته است. تولید گوشت گاو و گوساله نسبت به سال قبل ۸ درصد و گوشت گوسفندی ۳ درصد کاهش یافته است.
بهطور معمول کاهش عرضه میتواند زمینه افزایش قیمت را فراهم کند، اما تاکنون بازار واکنش شدید نشان نداده است.
یک توضیح، همان کاهش تقاضاست. توضیح دیگر، استفاده دولت از واردات برای پر کردن فاصله عرضه داخلی و نیاز بازار است.
دولت محدودیت واردات گوشت را برداشت
وزارت جهاد کشاورزی از ابتدای شهریور سازوکار واردات گوشت را تسهیل کرده است.
براساس تصمیم ستاد تنظیم بازار، ثبت سفارش انواع گوشت گرم و منجمد گاو، گوساله و گوسفند بدون محدودیت سقف و سابقه بازرگان امکانپذیر شده است. هدف از این تصمیم، تسهیل ورود کالا و جلوگیری از کمبود یا شوک قیمتی عنوان شده است.
طبق اعلام وزارت جهاد کشاورزی، تولید سالانه گوشت قرمز کشور حدود ۹۰۰ هزار تن است و بهطور متوسط حدود ۱۰۰ هزار تن دیگر باید از طریق واردات تأمین شود.
شهیاد آبنار، مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی کالاهای کشاورزی وزارت جهاد نیز اعلام کرده گوشت گرم گوسفندی و گوساله از ترکیب تولید داخلی و واردات تأمین میشود و ارزیابی این وزارتخانه از روند قیمتها «تقریباً کاهشی» است.
در نتیجه واردات میتواند در کوتاهمدت بهعنوان یک ترمز در برابر جهش قیمت عمل کند؛ هرچند تشکلهای دامداری درباره اثر افزایش واردات بر تولیدکنندگان داخلی نیز نگرانیهایی دارند.
قیمت گوشت در روزهای آینده ارزان میشود؟
دادههای فعلی بیشتر از «ثبات» حمایت میکنند تا یک کاهش شدید و فوری.
در سمت عرضه، بازار دام با کمبود جدی مواجه نیست، قیمت دام زنده فعلاً آرام است و امکان واردات گوشت نیز تسهیل شده است. این سه عامل از شکلگیری یک جهش سریع قیمت جلوگیری میکنند.
در سمت تقاضا نیز قدرت خرید محدود خانوار اجازه نمیدهد هر افزایش هزینهای بهسادگی به مصرفکننده منتقل شود.
اما خطرها هنوز وجود دارند. کاهش تولید ثبتشده در کشتارگاههای رسمی، هزینه نهادههای دامی، نرخ ارز و هزینه حملونقل متغیرهایی هستند که میتوانند معادله را تغییر دهند.
به همین دلیل نمیتوان از ثبات چندروزه نتیجه گرفت که مشکل بازار گوشت برطرف شده است.
ثبات گوشت؛ خبر خوب یا نشانه یک مشکل بزرگتر؟
بازار گوشت قرمز در ابتدای شهریور ۱۴۰۵ ظاهراً آرام است؛ دام زنده جهش نکرده، عرضه روزانه ادامه دارد و در خردهفروشی نیز موج تازهای از افزایش قیمت مشاهده نمیشود.
اما پشت این آرامش یک واقعیت مهم وجود دارد: قیمتها در سطح بسیار بالایی تثبیت شدهاند.
وقتی برخی قطعات گوشت گوسفندی و گوساله به محدوده ۲ میلیون تومان برای هر کیلو رسیدهاند، ثابت ماندن قیمت الزاماً به معنای بهتر شدن وضعیت مصرفکننده نیست.
از سوی دیگر گزارش اتحادیه دام سبک از رکود بازار نشان میدهد بخشی از ثبات ممکن است نتیجه محدودیت قدرت خرید باشد؛ یعنی بازاری که دیگر بهسادگی ظرفیت افزایش بیشتر قیمت را ندارد.
به همین دلیل مهمترین سؤال روزهای آینده این نیست که آیا گوشت امروز چند هزار تومان گرانتر یا ارزانتر شده است. سؤال اصلی این است که آیا کاهش قیمت دام، افزایش واردات و وفور عرضه سرانجام به قیمت مصرفکننده منتقل خواهد شد یا گوشت در همین سطوح بالا تثبیت میشود؟
اگر فاصله میان قیمت دام زنده و گوشت خردهفروشی کاهش پیدا کند، احتمال مشاهده افت واقعی قیمت بیشتر خواهد شد؛ در غیر این صورت، بازار ممکن است همچنان «آرام» بماند، اما آرامشی که برای بسیاری از خانوارها همچنان گران تمام میشود.