سهم انرژی پاک استخراج بیتکوین به ۵۹.۴ درصد رسید؛ قیمت روز رمزارزها
تازهترین دادههای ارائهشده درباره صنعت استخراج بیتکوین، از تغییر قابلتوجه ترکیب انرژی ماینرها حکایت دارد. الکساندر نویمولر، پژوهشگر مرکز فاینانس آلترناتیو دانشگاه کمبریج، در نشست «انرژی و سرمایهگذاری» دالاس اعلام کرد که سهم منابع کمکربن در سبد برق گزارششده ماینرهای بیتکوین تا دسامبر ۲۰۲۵ به ۵۹.۴ درصد رسیده است.
این رقم در مطالعه قبلی کمبریج ۵۲.۴ درصد بود. پژوهش سال ۲۰۲۵ نشان میداد منابع تجدیدپذیر ۴۲.۶ درصد و انرژی هستهای ۹.۸ درصد برق استخراج بیتکوین را تأمین میکنند. در آمار مقدماتی جدید، برقآبی از گاز طبیعی پیشی گرفته و به بزرگترین منبع منفرد انرژی ماینرها تبدیل شده است.
البته اصطلاح «کمکربن» نباید با «صددرصد تجدیدپذیر» یکسان تلقی شود. این طبقهبندی علاوه بر انرژی خورشیدی، بادی و برقآبی، انرژی هستهای را نیز دربر میگیرد. جزئیات کامل سهم هر منبع در گزارش جدید هنوز منتشر نشده و دانشگاه کمبریج قرار است نسخه دوم گزارش صنعت استخراج دیجیتال را در ادامه سال ۲۰۲۶ منتشر کند؛ بنابراین ارقام ۵۹.۴ درصد و ۱۹۰ تراواتساعت فعلاً مقدماتی هستند و امکان بازبینی آنها وجود دارد.
یک نکته مهم درباره مصرف ۱۹۰ تراواتساعتی
بر اساس دادههای جدید، مصرف برق سالانهشده استخراج بیتکوین از حدود ۱۳۸ تراواتساعت در ژوئن ۲۰۲۴ به ۱۹۰ تراواتساعت در دسامبر ۲۰۲۵ رسیده است؛ یعنی افزایشی نزدیک به ۳۸ درصد.
مصرف سالانهشده به این معناست که اگر نرخ مصرف ثبتشده در دسامبر ۲۰۲۵ برای یک سال کامل ادامه پیدا کند، شبکه تقریباً ۱۹۰ تراواتساعت برق مصرف خواهد کرد. بنابراین نمیتوان گفت ماینرها در خود سال ۲۰۲۵ دقیقاً ۱۹۰ تراواتساعت مصرف داشتهاند یا این مقدار، مجموع مصرف دوره ۱۸ماهه بوده است.
در گزارش رسمی آوریل ۲۰۲۵ کمبریج، مصرف سالانه برق بیتکوین ۱۳۸ تراواتساعت، معادل حدود نیم درصد مصرف برق جهان، برآورد شده بود. افزایش این رقم به ۱۹۰ تراواتساعت نشان میدهد توسعه تجهیزات استخراج، افزایش توان محاسباتی شبکه و فعالیت مراکز بزرگ ماینینگ، سریعتر از روند بهبود بهرهوری انرژی پیش رفته است.
چرا انتشار آلایندهها کمتر از مصرف برق رشد کرد؟
در فاصله ژوئن ۲۰۲۴ تا دسامبر ۲۰۲۵، انتشار گازهای گلخانهای مرتبط با استخراج بیتکوین از حدود ۴۰ میلیون تن به ۴۸ میلیون تن معادل دیاکسیدکربن افزایش یافته است. به این ترتیب، در حالی که مصرف برق سالانهشده ۳۸ درصد رشد کرده، میزان انتشار آلایندهها حدود ۲۰ درصد بالا رفته است.
این اختلاف نشان میدهد برق مصرفی ماینرها بهطور متوسط کمکربنتر شده است. محاسبه براساس ارقام کمبریج نشان میدهد شدت انتشار تقریبی برق استخراج بیتکوین از حدود ۲۹۰ گرم معادل دیاکسیدکربن به ازای هر کیلوواتساعت به نزدیک ۲۵۳ گرم کاهش یافته است؛ افتی تقریباً ۱۳ درصدی.
با این حال، «کاهش شدت انتشار» با «کاهش انتشار کل» تفاوت دارد. هر واحد برق مصرفی اکنون آلایندگی کمتری ایجاد میکند، اما رشد شدید تقاضای برق سبب شده انتشار مطلق شبکه همچنان افزایش یابد. بنابراین دادههای جدید نه ادعای منتقدان زیستمحیطی را کاملاً رد میکند و نه روایت نابودی محیطزیست توسط بیتکوین را بدون توجه به تغییر ترکیب انرژی تأیید میکند.
برقآبی چگونه از گاز طبیعی پیشی گرفت؟
مطالعه قبلی کمبریج نشان داده بود گاز طبیعی با سهم ۳۸.۲ درصدی، بزرگترین منبع منفرد برق استخراج بیتکوین است. سهم زغالسنگ نیز از ۳۶.۶ درصد در برآورد سال ۲۰۲۲ به ۸.۹ درصد کاهش یافته بود.
در بررسی مقدماتی جدید، برقآبی جای گاز را در رتبه نخست گرفته است. افزایش حضور ماینرها در مناطق برخوردار از برقآبی ارزان، ازجمله اتیوپی، آمریکای لاتین و بخشهایی از آمریکای شمالی، میتواند یکی از عوامل این تغییر باشد. گسترش پوشش نمونه آماری کمبریج در کشورهای دارای منابع برقآبی نیز احتمالاً بر نتیجه اثر گذاشته است.
ماینرها معمولاً به دنبال ارزانترین برق در دسترس هستند، زیرا انرژی یکی از بزرگترین اجزای هزینه استخراج محسوب میشود. نیروگاههای برقآبی در برخی مناطق میتوانند قراردادهایی بلندمدتتر و باثباتتر از گاز طبیعی ارائه کنند؛ موضوعی که هزینههای عملیاتی شرکتهای استخراج را قابل پیشبینیتر میکند.
با این حال، برقآبی نیز کاملاً بدون اثر محیطزیستی نیست. احداث سدها ممکن است بر رودخانهها، زیستبومها و جوامع محلی اثر بگذارد؛ در نتیجه، افزایش سهم برقآبی لزوماً تمام نگرانیهای پایداری را برطرف نمیکند.
آیا ریسک مقرراتی استخراج بیتکوین کاهش مییابد؟
رسیدن سهم انرژی کمکربن به مرز ۶۰ درصد، ابزار دفاعی مهمی برای صنعت استخراج در برابر فشارهای زیستمحیطی ایجاد میکند؛ اما به معنای حذف ریسک مقرراتی نیست.
اتحادیه اروپا بهجای ممنوعیت عمومی استخراج مبتنی بر اثبات کار، به سمت شفافیت بیشتر حرکت کرده است. مقررات «بازار داراییهای رمزنگاریشده» یا MiCA و مقررات تکمیلی سال ۲۰۲۵، افشای مصرف سالانه انرژی و در موارد پرمصرف، اطلاعات مربوط به انتشار گازهای گلخانهای را ضروری میداند. بنابراین ماینرها و شرکتهای رمزارزی باید بتوانند منشأ برق و آثار محیطزیستی فعالیت خود را مستند کنند.
در آمریکا نیز برخلاف پیشنهادهای دولت پیشین برای وضع مالیات بر مصرف انرژی استخراج، جهتگیری جاری دولت فدرال حمایت بیشتری از فعالیت قانونی در شبکههای بلاکچینی نشان میدهد. فرمان اجرایی ژانویه ۲۰۲۵، مشارکت اشخاص و شرکتها در استخراج و اعتبارسنجی شبکههای عمومی را از فعالیتهایی دانسته که باید امکان انجام قانونی آنها حفظ شود.
بنابراین کاهش شدت کربن احتمال وضع محدودیتهایی را که مستقیماً استخراج را هدف قرار میدهند کمتر میکند، اما ملاحظات مربوط به فشار بر شبکه برق، قیمت انرژی برای مصرفکنندگان، مصرف آب و آلودگی محلی همچنان باقی خواهد ماند.
آیا تسلا دوباره بیتکوین میپذیرد؟
نگرانی زیستمحیطی در سال ۲۰۲۱ به یکی از مهمترین موانع پذیرش عمومی بیتکوین تبدیل شد. تسلا پس از سرمایهگذاری ۱.۵ میلیارد دلاری در بیتکوین و پذیرش آن برای خرید برخی خودروها، این روش پرداخت را در ماه مه ۲۰۲۱ متوقف کرد. گزارش رسمی شرکت، شرایط بازار و ملاحظات محیطزیستی را از عوامل مرتبط با این تصمیم اعلام کرده بود.
رشد سهم انرژی کمکربن میتواند دوباره بحث تحقق شرط زیستمحیطی تسلا را مطرح کند، اما آمار جدید هنوز یک گزارش نهایی و حسابرسیشده نیست. همچنین مصرف برق و انتشار کل شبکه افزایش یافته است. ازاینرو، نمیتوان صرفاً بر مبنای رسیدن سهم کمکربن به ۵۹.۴ درصد نتیجه گرفت که بازگشت پرداخت بیتکوینی تسلا قطعی یا نزدیک است.
مسیر هموارتر برای سرمایهگذاران نهادی
بهبود ترکیب انرژی میتواند ارزیابی بیتکوین را برای صندوقها و مدیران دارایی دارای تعهدات ESG آسانتر کند. شرکتهای استخراج بورسی نیز خواهند توانست قراردادهای انرژی کمکربن و شدت انتشار پایینتر را در گزارشهای پایداری خود برجسته کنند.
با وجود این، انرژی تنها عامل تصمیمگیری سرمایهگذاران نهادی نیست. نوسان شدید قیمت، مقررات مالیاتی، نحوه نگهداری دارایی، نقدشوندگی، امنیت زیرساخت و ریسکهای حقوقی همچنان اهمیت دارند. بنابراین سبزتر شدن استخراج میتواند یک مانع را کوچکتر کند، اما بهتنهایی تضمینکننده ورود گسترده سرمایه سازمانی نیست.
قیمت روز بیتکوین و ۱۰ رمزارز بزرگ بازار
دادههای زنده بازار در روز دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد بیتکوین در محدوده ۶۵ هزار دلار معامله میشود و اتریوم رشد روزانه بیشتری را ثبت کرده است. قیمتها لحظهای هستند و ممکن است پس از انتشار تغییر کنند.
۱. بیتکوین: ۶۵ هزار و ۱۴۸ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۱.۰۹ درصد
۲. اتریوم: ۱۹۶۵ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۴.۵۱ درصد
۳. تتر: ۰.۹۹۹۵ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۰.۰۲ درصد
۴. بایننسکوین: ۵۷۳.۲۷ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۰.۳۲ درصد
۵. یواسدیکوین: یک دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۰.۰۱ درصد
۶. ریپل: ۱.۱۱ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۰.۵۴ درصد
۷. سولانا: ۷۶.۲۶ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۱.۷۴ درصد
۸. ترون: ۰.۳۳۱۴ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۰.۱۸ درصد
۹. هایپرلیکویید: ۶۰.۱۶ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۲.۸۳ درصد
۱۰. وایتبیت کوین: ۵۷.۱۶ دلار؛ تغییر ۲۴ساعته مثبت ۱.۶۳ درصد
در رتبهبندی زنده کویندسک، دوجکوین با قیمت تقریبی ۰.۰۷۲۵۷ دلار در جایگاه یازدهم قرار گرفته است؛ بنابراین فهرست اولیهای که دوجکوین را دهم معرفی میکرد، با رتبهبندی لحظهای بازار مطابقت ندارد.
بیتکوین سبزتر شده، اما هنوز سبز نیست
دادههای جدید کمبریج یک تغییر واقعی را نشان میدهد: سهم انرژی کمکربن افزایش یافته، برقآبی از گاز طبیعی پیش افتاده و شدت انتشار هر واحد برق کاهش پیدا کرده است. با این حال، رشد مصرف برق آنقدر سریع بوده که انتشار کل گازهای گلخانهای همچنان ۲۰ درصد افزایش یافته است.
در نتیجه، دقیقترین توصیف این نیست که استخراج بیتکوین «سبز شده»، بلکه باید گفت این صنعت نسبت به گذشته کمکربنتر اما پرمصرفتر شده است. تأثیر نهایی این روند بر مقررات، سرمایهگذاران و شرکتهایی مانند تسلا نیز به انتشار گزارش کامل کمبریج، قابلیت راستیآزمایی منشأ انرژی و مسیر آینده مصرف برق شبکه بستگی خواهد داشت.