شیرینی از سفرهها حذف شد؟ روایت رئیس اتحادیه از افت بیسابقه تقاضا
ماه رمضان همواره یکی از مقاطع طلایی بازار شیرینی و قنادی در ایران بهشمار میرفت؛ ماهی که زولبیا و بامیه نهتنها بهعنوان یک خوراکی سنتی، بلکه بهمثابه بخشی از آیین افطار در بسیاری از خانوادهها جایگاه ثابتی داشت. با این حال، نشانههای بازار در رمضان امسال از تغییر معنادار رفتار مصرفکنندگان حکایت دارد؛ تغییری که بیش از هر چیز ریشه در شرایط اقتصادی و کاهش توان خرید خانوارها دارد و پیامدهای آن میتواند تا شب عید نیز ادامه یابد.
کاهش تقاضای زولبیا و بامیه؛ نشانهای از افت قدرت خرید
علی بهرهمند، رئیس اتحادیه کافه قنادان تهران، با اشاره به شرایط بازار در ماه رمضان، از کاهش بیش از ۵۰ درصدی تقاضا برای زولبیا و بامیه خبر داده است؛ آماری که در مقایسه با سالهای گذشته بیسابقه تلقی میشود. به گفته وی، برخلاف انتظارات سنتی که ماه رمضان را فصل اوج فروش این محصولات میدانست، استقبال عمومی از زولبیا و بامیه امسال چندان قابل توجه نبوده و بسیاری از واحدهای صنفی با افت محسوس فروش مواجه شدهاند.
این کاهش تقاضا بیش از آنکه ناشی از کاهش عرضه یا مشکل در تولید باشد، بازتاب مستقیم کاهش قدرت خرید خانوارهاست. افزایش هزینههای زندگی و فشار تورمی بر کالاهای اساسی، باعث شده است که اقلامی مانند شیرینی، که در دسته نیازهای ضروری قرار نمیگیرند، بهتدریج از سبد مصرفی خانوار حذف یا محدود شوند.
افزایش قیمت مواد اولیه و اثر آن بر بازار شیرینی
رئیس اتحادیه کافه قنادان تهران با تأکید بر نقش قیمت مواد اولیه در تعیین قیمت نهایی شیرینی، توضیح داده است که افزایش بهای اقلامی همچون روغن، شکر و سایر مواد مصرفی، هزینه تمامشده تولید را بالا برده است. این افزایش هزینه، بهطور طبیعی بر قیمت فروش اثر میگذارد و در شرایطی که توان خرید مردم کاهش یافته، منجر به افت تقاضا میشود.
با این حال، بهرهمند تصریح میکند که با وجود رشد هزینهها، بازار شیرینی شب عید در صورت ثبات قیمت مواد اولیه، با افزایش قیمت مواجه نخواهد شد. این موضوع از نگاه فعالان صنف، تلاشی برای حفظ تعادل بازار و جلوگیری از رکود عمیقتر بهشمار میرود، هرچند که تضمینی برای بازگشت تقاضا به سطح سالهای گذشته نیست.
تغییر اولویتهای مصرفی خانوارها
در سالهای اخیر، تغییر الگوی مصرف خانوار ایرانی به یکی از شاخصهای مهم تحلیل وضعیت اقتصادی تبدیل شده است. افزایش قیمت کالاهای اساسی و خدمات ضروری، موجب شده است که خانوادهها در تنظیم سبد مصرفی خود بازنگری کنند. به گفته رئیس اتحادیه کافه قنادان تهران، شیرینی در شرایط فعلی دیگر جزو اولویتهای خرید محسوب نمیشود و بسیاری از خانوارها ترجیح میدهند منابع مالی محدود خود را صرف اقلام ضروریتر کنند.
این تغییر نگرش مصرفی، تأثیر مستقیمی بر صنف قنادی گذاشته است. در حالی که واحدهای تولیدی از نظر توان تولید با مشکلی مواجه نیستند، اما نبود تقاضای کافی، فروش را به سطحی پایینتر از حد انتظار رسانده است.
کوچک شدن جعبههای شیرینی؛ نماد یک واقعیت اقتصادی
یکی از نشانههای ملموس کاهش تقاضا در بازار شیرینی، کوچک شدن حجم خرید خانوارهاست. بهرهمند در اینباره توضیح میدهد که در گذشته، خرید چند جعبه شیرینی برای پذیرایی از مهمانان یا ایام خاص امری رایج بود، اما اکنون بسیاری از مشتریان به خرید جعبههای نیم کیلویی بسنده میکنند.
این تغییر رفتار خرید، صرفاً یک تصمیم سلیقهای نیست، بلکه بازتابی از محدودیتهای مالی و تلاش خانوارها برای مدیریت هزینههاست. جعبههای کوچکتر شیرینی، به نمادی از واقعیت اقتصادی امروز تبدیل شدهاند؛ واقعیتی که نهتنها در بازار قنادی، بلکه در بسیاری از بخشهای مصرفی دیگر نیز قابل مشاهده است.
منطق قیمتگذاری در صنف قنادی
رئیس اتحادیه کافه قنادان تهران، قیمت شیرینی را تابعی از کیفیت، عرضه و تقاضا میداند و تأکید میکند که نرخها بر اساس مواد اولیه مصرفی هر واحد تعیین میشود. به این معنا که تفاوت قیمت میان قنادیها، لزوماً به معنای گرانفروشی نیست، بلکه میتواند ناشی از تفاوت در کیفیت مواد اولیه یا شیوه تولید باشد.
این رویکرد، در عین حال نشان میدهد که بازار شیرینی همچنان بر پایه مکانیزمهای اقتصادی اداره میشود و مداخله دستوری در قیمتگذاری، بدون توجه به هزینههای واقعی تولید، میتواند به تضعیف این صنف منجر شود.
چشمانداز بازار شیرینی در آستانه شب عید
نزدیک شدن به شب عید همواره با افزایش نسبی تقاضا برای شیرینی همراه بوده است، اما فعالان صنف قنادی نسبت به تکرار الگوی گذشته خوشبین نیستند. کاهش قدرت خرید، تغییر اولویتهای مصرفی و احتیاط خانوارها در هزینهکرد، عواملی هستند که میتوانند مانع از رونق قابل توجه بازار در روزهای پایانی سال شوند.
در عین حال، ثبات نسبی قیمت مواد اولیه میتواند از افزایش قیمت شیرینی جلوگیری کند و به حفظ حداقلی از تقاضا کمک کند. با این وجود، به نظر میرسد که بازار شب عید نیز تحت تأثیر شرایط کلی اقتصاد قرار خواهد داشت و نمیتوان انتظار بازگشت کامل به الگوی مصرف سالهای پیش را داشت.
جمعبندی
اظهارات رئیس اتحادیه کافه قنادان تهران، تصویری روشن از وضعیت فعلی بازار شیرینی ارائه میدهد؛ بازاری که نه با مشکل تولید، بلکه با کاهش شدید تقاضا مواجه است. افت بیش از ۵۰ درصدی تقاضای زولبیا و بامیه در ماه رمضان، افزایش هزینه مواد اولیه، کوچک شدن سبد خرید خانوار و تغییر اولویتهای مصرفی، همگی نشانههایی از فشار اقتصادی بر مصرفکنندگان و اصناف هستند. در چنین شرایطی، آینده بازار شیرینی بیش از هر چیز به بهبود قدرت خرید خانوارها و ثبات اقتصادی وابسته است؛ عواملی که میتوانند دوباره شیرینی را به جایگاه پیشین خود در سفره ایرانیان بازگردانند.