مرغ ارزان شد، اما خطر گرانی در راه است
بازار مرغ کشور در ماههای پایانی سال با وضعیتی پیچیده و چندلایه روبهرو شده که ریشه آن را باید در همزمانی افزایش هزینههای تولید، ناترازی نقدینگی مرغداران و سیاستهای ارزی جستوجو کرد. در شرایطی که نهادههای دامی در سامانه بازارگاه موجود است، نبود توان مالی در واحدهای تولیدی باعث شده چرخه تولید با اختلال مواجه شود و نشانههای این اختلال بهتدریج در قیمت جوجه یکروزه و چشمانداز عرضه گوشت مرغ نمایان شود. اظهارات دبیر فدراسیون طیور نشان میدهد بازار در ظاهر آرام است، اما در بطن خود با ریسک نوسان در آستانه ایام پرمصرف پایان سال و ماه رمضان مواجه است.
وفور نهاده در سامانه و بحران توان خرید مرغداران
سیدفرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور، با اشاره به وضعیت فعلی نهادههای دامی تأکید میکند که در حال حاضر نهاده در سامانه بازارگاه موجود است و حتی انباشتگی خرید نیز در این سامانه شکل گرفته است. با این حال، مسئله اصلی نه کمبود نهاده، بلکه ناتوانی مرغداران در تأمین نقدینگی لازم برای خرید این نهادههاست. این شکاف میان عرضه نهاده و توان خرید تولیدکننده، به یکی از مهمترین گلوگاههای تولید مرغ در کشور تبدیل شده و عملاً مانع از تداوم طبیعی جوجهریزی در واحدهای پرورشی شده است.
سقوط قیمت جوجه یکروزه و پیام آن برای بازار
یکی از نشانههای روشن کاهش انگیزه تولید، افت قیمت جوجه یکروزه به کمتر از ۲۰ هزار تومان است. این کاهش قیمت، به گفته دبیر فدراسیون طیور، بیانگر نبود استقبال مرغداران از جوجهریزی است. در شرایط عادی، کاهش قیمت جوجه میتواند بهعنوان فرصتی برای افزایش تولید تلقی شود، اما در وضعیت کنونی، این افت قیمت بیشتر نشانه رکود در تصمیمگیری تولیدکنندگان و نگرانی آنها از افزایش هزینههای آتی است. استمرار این روند میتواند در ماههای آینده به کاهش عرضه مرغ منجر شود.
اثر افزایش نرخ ارز بر نهادههای دامی
افزایش نرخ ارز از ۱۱۲ هزار تومان به ۱۳۲ هزار تومان، یکی از عوامل اصلی فشار بر هزینههای تولید مرغ به شمار میرود. این تغییر ارزی مستقیماً خود را در قیمت نهادههای اصلی نشان داده است؛ بهطوریکه قیمت ذرت در سامانه بازارگاه از ۴۳ هزار تومان به ۵۰ هزار و ۳۰۰ تومان و قیمت کنجاله سویا از ۶۶ هزار تومان به ۷۹ هزار تومان افزایش یافته است. این رشد قیمتها، هزینه تمامشده تولید مرغ را به شکل قابل توجهی بالا برده و حاشیه سود تولیدکنندگان را محدودتر از گذشته کرده است.
کمبود کنجاله و رجوع اجباری به بازار آزاد
در کنار افزایش قیمت نهادهها در سامانه رسمی، کمبود کنجاله سویا مشکل دیگری است که مرغداران با آن دستوپنجه نرم میکنند. به گفته طلاکش، برخی مرغداران ناچارند کنجاله مورد نیاز خود را از بازار آزاد و با قیمت حدود ۸۵ هزار تومان تأمین کنند. این اختلاف قیمت میان بازارگاه و بازار آزاد، فشار مضاعفی بر نقدینگی واحدهای تولیدی وارد میکند و موجب میشود برنامهریزی تولید با عدم قطعیت بیشتری همراه شود.
قیمت فعلی مرغ و مرز تعادل بازار
دبیر فدراسیون طیور، قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ را در حال حاضر ۲۲۰ هزار تومان اعلام میکند. از نگاه فعالان این بخش، با توجه به افزایش هزینههای تولید، عرضه هر کیلو مرغ تا نرخ ۲۷۰ هزار تومان میتواند در محدوده تعادل بازار قرار گیرد. این تحلیل نشان میدهد که قیمت فعلی مرغ، هنوز تمام فشارهای هزینهای را منعکس نکرده و به همین دلیل، بازار مستعد نوسان در دورههای افزایش مصرف است.
چشمانداز بازار مرغ در ایام پایانی سال
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و افزایش سنتی مصرف، نگرانیها درباره نوسان قیمت مرغ افزایش یافته است. برآورد فدراسیون طیور حاکی از آن است که در این ایام، بازار با نوسانات قیمتی روبهرو خواهد شد، اما این افزایش قیمت از ۲۷۰ هزار تومان فراتر نخواهد رفت. به باور طلاکش، حتی در ماه رمضان نیز احتمال عبور قیمت از این سقف وجود ندارد، هرچند کاهش جوجهریزی و عرضه مرغ با وزن کمتر میتواند به افزایش نسبی قیمتها دامن بزند.
کاهش جوجهریزی و تأثیر آن بر عرضه آینده
کاهش جوجهریزی، که ناشی از کمبود نقدینگی و افزایش هزینههای نهاده است، یکی از عوامل کلیدی در تحلیل آینده بازار مرغ محسوب میشود. وقتی مرغداران به دلیل نبود توان مالی از جوجهریزی صرفنظر میکنند، اثر این تصمیم با فاصله زمانی چند هفتهای در بازار گوشت مرغ نمایان میشود. این وضعیت میتواند باعث شود عرضه مرغ در مقاطعی کاهش یابد و بازار در برابر شوکهای تقاضا حساستر شود.
نیاز ماهانه کشور و نقش سیاستهای حمایتی
بر اساس اعلام دبیر فدراسیون طیور، نیاز ماهانه مرغ کشور حدود ۲۲۰ تن است. تأمین پایدار این میزان تولید، مستلزم هماهنگی میان سیاستهای ارزی، حمایتی و تولیدی است. در این میان، موضوع کالابرگ بهعنوان یکی از ابزارهای حمایتی دولت اهمیت ویژهای پیدا میکند. طلاکش یادآور میشود که دولت کالابرگ یک میلیون تومانی را بر مبنای نرخ ارز ۱۱۲ هزار تومان محاسبه کرده، در حالی که نرخ ارز به ۱۳۲ هزار تومان افزایش یافته است.
شکاف ارزی و کاهش توان تولیدکننده
این اختلاف میان نرخ مبنای محاسبه کالابرگ و نرخ واقعی ارز، بهطور مستقیم بر توان مرغداران اثر میگذارد. وقتی هزینه نهادهها بر اساس ارز بالاتر محاسبه میشود اما حمایتهای دولتی بهروز نمیشود، شکاف مالی ایجادشده میتواند انگیزه تولید را کاهش دهد. به همین دلیل، دبیر فدراسیون طیور معتقد است برای حفظ توان مرغداران و جلوگیری از اختلال در عرضه، لازم است قیمت کالابرگ متناسب با نرخ جدید ارز افزایش یابد.
جمعبندی
بازار مرغ کشور در آستانه ایام پرمصرف، در ظاهر با ثبات نسبی همراه است، اما در لایههای زیرین خود با چالشهایی جدی مواجه شده است. وفور نهاده در سامانه بازارگاه، افزایش نرخ ارز، رشد قیمت نهادههای دامی، کمبود کنجاله و ناتوانی مرغداران در تأمین نقدینگی، همگی عواملی هستند که کاهش جوجهریزی و احتمال نوسان قیمت را تقویت میکنند. هرچند برآوردها حاکی از آن است که قیمت مرغ از سقف ۲۷۰ هزار تومان فراتر نخواهد رفت، اما تداوم این تعادل نیازمند بازنگری در سیاستهای حمایتی و همراستاسازی آنها با واقعیتهای ارزی و هزینهای تولید است.