نوسان محدود یا جهش ناگهانی؟ سناریوی جدید دلار
بازار ارز ایران در پنجمین روز اسفندماه، بار دیگر نشان داد که در شرایط فعلی بیش از آنکه تابع متغیرهای بنیادین اقتصادی باشد، تحت تأثیر فضای روانی و تحولات سیاسی حرکت میکند. دلار آزاد معاملات روز سهشنبه را در کانال ۱۶۳ هزار تومان آغاز کرد و با رشدی محدود وارد کانال ۱۶۴ هزار تومان شد، اما در ادامه روز، نوسانات به حداقل رسید و قیمت پایانی نیز در همان سطح تثبیت شد. افزایش هزار و ۱۰۰ تومانی نسبت به روز دوشنبه، اگرچه در ظاهر قابل توجه است، اما در بطن بازار، بیشتر بهعنوان ادامه یک روند فرسایشی و رفتوبرگشتی ارزیابی میشود تا آغاز یک موج صعودی پرقدرت.
رفتار محتاطانه دلار در کانال ۱۶۴ هزار تومان
بررسی معاملات روز سهشنبه نشان میدهد که بازار ارز با وجود قرار گرفتن دلار در یکی از بالاترین سطوح قیمتی خود، از هیجان خرید فاصله گرفته است. معاملهگران بزرگ و خرد، هر دو با احتیاط عمل کردند و همین موضوع باعث شد دامنه نوسان قیمت بهشدت محدود باقی بماند. تثبیت دلار در کانال ۱۶۴ هزار تومان بیش از آنکه نشانه قدرت خریداران باشد، بیانگر تردید بازار نسبت به ادامه مسیر است؛ تردیدی که ریشه در ابهام سیاسی و نبود سیگنالهای شفاف از آینده روابط خارجی دارد.
در چنین فضایی، بسیاری از فعالان بازار ترجیح میدهند در موضع انتظار بمانند و از ورود سنگین به معاملات خودداری کنند. این رفتار محتاطانه باعث شده که حتی اخبار منفی نیز تنها اثر کوتاهمدت بر قیمت داشته باشند و بازار بهسرعت به تعادل نسبی بازگردد.
سیاست، محرک اصلی نوسانات بازار ارز
فعالان بازار ارز بر این باورند که عامل اصلی حمایتکننده قیمت دلار در روزهای اخیر، افزایش حساسیت معاملهگران به تحولات سیاسی و اظهارات سیاستمداران آمریکایی درباره احتمال تشدید تنشها با ایران است. این اخبار، اگرچه هنوز به اقدام عملی مشخصی منجر نشده، اما سطح انتظارات تورمی و ارزی را بالا نگه داشته و مانع از اصلاح جدی قیمت دلار شده است.
در شرایطی که مسیر مذاکرات و تعاملات خارجی همچنان مبهم است، هر خبر یا اظهار نظر میتواند بهسرعت به محرک روانی بازار تبدیل شود. همین وابستگی شدید به اخبار سیاسی باعث شده که دلار در کوتاهمدت، رفتاری ناپایدار اما محدود از خود نشان دهد؛ نوساناتی که بیشتر در قالب بالا و پایین شدن در یک بازه مشخص بروز میکند تا حرکتهای شارپی و یکطرفه.
تقاضای فصلی و نقش پایان سال در حفظ قیمت دلار
در کنار مؤلفههای سیاسی، نباید از نقش تقاضای فصلی در بازار ارز غافل شد. با نزدیک شدن به پایان سال، تسویهحسابهای مالی شرکتها، نیاز ارزی برخی فعالان اقتصادی و همچنین افزایش تقاضا برای سفرهای نوروزی، بهطور سنتی فشار تقاضا را در بازار بالا میبرد. این عامل فصلی در روزهای اخیر به یکی از موانع اصلی عقبنشینی قیمت دلار تبدیل شده است.
اگرچه حجم این تقاضا به اندازهای نیست که بهتنهایی موج صعودی قدرتمندی ایجاد کند، اما در ترکیب با فضای روانی ناشی از تحولات سیاسی، نقش حمایتی مهمی ایفا میکند. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان معتقدند حتی در صورت کاهش مقطعی هیجان سیاسی، تقاضای پایان سال اجازه افت محسوس قیمت را نخواهد داد.
پیشبینی قیمت دلار در کوتاهمدت
تحلیلگران بازار ارز پیشبینی میکنند که در صورت تداوم شرایط فعلی و نبود سیگنال قطعی از تحولات سیاسی، دلار در معاملات روز چهارشنبه نیز در محدوده ۱۶۳ تا ۱۶۵ هزار تومان نوسان کند. از نگاه آنها، تثبیت قیمت بالای سطح ۱۶۴ هزار تومان میتواند زمینهساز تلاش بازار برای حرکت به سطوح بالاتر باشد، اما این مسیر بدون محرک قوی سیاسی یا اقتصادی، با مقاومت جدی روبهرو خواهد شد.
در مقابل، حضور بازارساز و کاهش هیجان خرید، همچنان بهعنوان عاملی بازدارنده در برابر جهشهای پرشتاب عمل میکند. تجربه هفتههای اخیر نشان داده که هر بار قیمت دلار به سطوح حساس نزدیک میشود، مداخلات مستقیم یا غیرمستقیم، سرعت رشد را کاهش داده و بازار را وارد فاز تعادلی میکند.
نقش بازارساز در مهار نوسانات ارزی
بازارساز در روزهای اخیر تلاش کرده با ابزارهای مختلف، از جمله مدیریت عرضه در بازار رسمی و ارسال سیگنالهای کنترلی، مانع از شکلگیری انتظارات افزایشی شدید شود. این سیاست باعث شده که فاصله میان نرخ دلار آزاد و دلار توافقی تا حدی کنترل شود و از انتقال هیجان بازار آزاد به سایر بخشها جلوگیری شود.
قیمت دلار توافقی در معاملات سهشنبه با رشد ۷۲۰ تومانی در سمت فروش به ۱۳۸ هزار و ۵۹۶ تومان رسید و در سمت خرید نیز ۱۳۷ هزار و ۳۴۸ تومان تعیین شد. این ارقام نشان میدهد که بازار رسمی همچنان با شیب ملایمتری نسبت به بازار آزاد حرکت میکند و نقش ضربهگیر را در برابر نوسانات شدید ایفا میکند.
وضعیت سایر ارزها؛ یورو و درهم در مسیر ثبات
در کنار دلار، سایر ارزهای مهم نیز روز سهشنبه رفتار کمنوسانی داشتند. درهم امارات معاملات خود را روی رقم ۴۵ هزار و ۳۰۰ تومان آغاز کرد و بدون تغییر قیمت، روز را در همان سطح به پایان رساند. ثبات درهم معمولاً بهعنوان یکی از نشانههای آرامش نسبی در بازار حواله و تجارت منطقهای تلقی میشود.
یورو نیز در پایان معاملات روی رقم ۱۹۰ هزار و ۵۰۰ تومان بسته شد و تغییر قیمتی نسبت به روز قبل نداشت. توقف یورو در کانال ۱۹۰ هزار تومانی بیانگر آن است که بازار ارزهای غیر دلاری نیز تحت تأثیر همان فضای انتظاری حاکم بر دلار قرار دارند و فعلاً محرک مستقلی برای تغییر مسیر از خود نشان نمیدهند.
وابستگی بازار ارز به انتظارات روانی
به گفته کارشناسان، مسیر کوتاهمدت دلار بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی و انتظارات روانی بازار گره خورده است. در شرایطی که شاخصهای اقتصادی تغییر محسوسی نداشتهاند، این انتظارات هستند که جهت حرکت قیمت را تعیین میکنند. تا زمانی که ابهام در فضای سیاسی ادامه داشته باشد، بازار ارز نیز در وضعیت نوسان محدود و رفتوبرگشتی باقی خواهد ماند.
این وابستگی بالا به اخبار، ریسک معاملات کوتاهمدت را افزایش داده و باعث شده بسیاری از معاملهگران حرفهای استراتژیهای محافظهکارانهتری اتخاذ کنند. نتیجه این رفتار، کاهش حجم معاملات و محدود شدن دامنه نوسان است؛ وضعیتی که در معاملات سهشنبه بهوضوح قابل مشاهده بود.
جمعبندی
بازار ارز در پنجم اسفند، تصویری از تعادل شکننده را به نمایش گذاشت؛ تعادلی که دلار را در کانال ۱۶۴ هزار تومان نگه داشته و اجازه جهش یا ریزش قابل توجه را نداده است. افزایش محدود قیمت نسبت به روز قبل، بیشتر بازتاب فضای روانی و سیاسی حاکم بر بازار است تا تغییرات بنیادین اقتصادی. در کنار این عامل، تقاضای فصلی پایان سال نیز بهعنوان سپری حمایتی عمل کرده و مانع از عقبنشینی جدی قیمت شده است. در کوتاهمدت، تا زمانی که سیگنال روشنی از تحولات سیاسی مخابره نشود، سناریوی محتمل بازار ارز ادامه نوسانات محدود در بازهای مشخص خواهد بود؛ بازاری که چشم انتظار خبر است و با هر اشاره سیاسی، واکنشی حسابشده اما محتاطانه نشان میدهد.