افزایش دوباره قیمت دینار عراق در بازار ارز تهران
بازار ارز تهران امروز سهشنبه، شاهد تداوم روند افزایشی نرخ دینار عراق بود؛ روندی که طی هفتههای اخیر بارها نوسان داشته و اکنون بار دیگر توجه فعالان اقتصادی و زائران عتبات عالیات را به خود جلب کرده است. بر اساس دادههای لحظهای صرافیها، هر هزار دینار عراق در زمان تنظیم این گزارش با نرخ ۱۰۹ هزار تومان معامله میشود؛ رقمی که نسبت به روز گذشته افزایش محسوسی نشان میدهد و گویای فضای صعودی بازار ارز منطقهای است.
دلایل افزایش قیمت دینار عراق
کارشناسان بازار ارز معتقدند که رشد قیمت دینار عراق در ایران ناشی از چند عامل همزمان است. نخست، افزایش تقاضا برای دینار در آستانه موج جدید سفرهای زیارتی به شهرهای مقدس عراق، بهویژه در ایام منتهی به نیمه شعبان و نوروز است. دوم، محدودیتهای عرضه اسکناس عراق در برخی صرافیها به علت حجم بالای تقاضا و تغییر در نرخ برابری دینار با دلار در بازارهای منطقهای است.
در کنار این عوامل، افزایش هزینههای نقلوانتقال نقدی از عراق به ایران، و همچنین نوسان محدود دلار در بازار داخلی، موجب شده که معاملهگران خرد نیز برای حفظ ارزش دارایی خود بخشی از منابع ریالی را به دینار تبدیل کنند.
تأثیر نرخ دلار و بازار داخلی بر قیمت دینار
اگرچه ارزش رسمی دینار عراق در برابر دلار آمریکا طی ماههای اخیر بدون تغییر چشمگیر باقی مانده، اما در بازار آزاد ایران نرخ دینار ارتباط مستقیمی با نوسانات ارز مرجع دارد. افزایش هرچند جزئی قیمت دلار آزاد، بهطور غیرمستقیم موجب بالا رفتن نرخ دینار میشود.
به گفته فعالان بازار، وقتی دلار در محدودهای ناپایدار معامله میشود، تقاضای جایگزین برای ارزهای منطقهای مانند دینار عراق افزایش مییابد. این پدیده بیشتر در ایام خاص سال مشاهده میشود، زمانی که سفرهای زیارتی یا تجاری میان دو کشور افزایش دارد و همزمان گردش نقدی در مرزها شدت میگیرد.
نقش سفرهای زیارتی در تثبیت یا افزایش نرخ دینار
سفرهای زیارتی به کربلا، نجف و دیگر شهرهای مذهبی عراق، همواره یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده در تقاضای فصلی دینار بوده است. با نزدیک شدن تعطیلات نوروز و افزایش ثبتنام زوار، تقاضا برای خرید دینار رشد قابل توجهی پیدا کرده است. این روند باعث شده که برخی صرافیها موجودی موقت خود را کاهش داده و برای تأمین نیاز مشتریان نرخهای جدیدی اعلام کنند.
افزایش نسبی سفرهای گروهی و خانوادگی علاوه بر تأثیر مستقیم بر بازار نقدی، باعث رونق مبادلات ارزی در بازارهای مرزی چون مهران، شلمچه و خسروی نیز شده است. این بازارها معمولاً شاخص اولیه تغییرات نرخ دینار در بازار تهران محسوب میشوند.
وضعیت عرضه اسکناس و نقش بانک مرکزی
از سوی دیگر، بانک مرکزی ایران با هدف کنترل بازار ارز، نظارت دقیقتری بر عرضه اسکناس خارجی از جمله دینار اعمال کرده است. به گفته برخی صرافان، در روزهای اخیر روند تخصیص اسکناس از سوی بانکها با تأخیر انجام شده و همین موضوع باعث فشار روانی در بازار آزاد شده است.
اگر روند افزایشی ادامه یابد، احتمال ورود مجدد عرضه رسمی توسط بانک مرکزی و ایجاد تعادل در بازار بالاست. تجربه ماههای گذشته نشان داده است که با تزریق محدود اسکناس از مسیر رسمی، نوسان نرخ دینار در مدت کوتاهی متعادل میشود.
تحلیل چشمانداز آینده نرخ دینار عراق
تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که نرخ فعلی دینار عراق در محدوده ۱۰۹ هزار تومان ممکن است در کوتاهمدت با نوسانات جزئی مواجه شود، اما در صورت کنترل بازار دلار و افزایش عرضه اسکناس از مبدأ عراق، احتمال بازگشت به ثبات نسبی وجود دارد.
در مقابل، اگر فشار تقاضا در روزهای آینده، بهویژه با آغاز سفرهای نوروزی، افزایش یابد، ممکن است شاهد عبور نرخ هر هزار دینار از مرز ۱۱۰ هزار تومان نیز باشیم. با این حال، بخش عمده فعالان بازار معتقدند رشد غیرمنطقی نرخ دینار در شرایط فعلی پایدار نیست و نوسانات بیشتر جنبه مقطعی دارد.
تأثیر سیاسی و تجاری روابط تهران – بغداد بر بازار ارز
افزایش همکاریهای اقتصادی میان ایران و عراق و مبادلات روبهرشد تجاری، یکی دیگر از متغیرهایی است که به شکل غیرمستقیم بر نرخ برابری دو ارز اثرگذار است. با تقویت کانالهای مالی رسمی، انتظار میرود مدیریت عرضه و تقاضای دینار در داخل کشور شفافتر شود.
در سطح سیاسی نیز، روابط باثبات دو طرف میتواند زمینه کاهش نوسان را فراهم کند، چرا که اعتماد متقابل میان دولتها بهصورت طبیعی موجب اطمینان خاطر بازار مالی و معاملهگران میشود.
جمعبندی تحلیلی
در مجموع، افزایش قیمت دینار عراق در روز سهشنبه ۵ اسفند ۱۴۰۴ بیشتر تحتتأثیر رشد فصلی تقاضا، نوسانات محدود دلار و تغییرات عرضه در بازار آزاد بوده است. با توجه به نزدیک شدن ایام پرتقاضای سفرهای زیارتی و تعطیلات نوروز، انتظار میرود نوسانها تا اوایل فروردین ادامه یابد. با اقدامات نظارتی بانک مرکزی و ثبات نرخ دلار، احتمال بازگشت قیمت دینار به سطوح پایینتر در هفتههای آینده وجود دارد.
از منظر تحلیلی، بازار ارز ایران در دورهای از تطبیق مجدد قرار دارد و رفتار متقاضیان در ماههای پررفتوآمد سال میتواند مسیر حرکت نرخ دینار عراق را تعیین کند. ثبات نسبی در روابط تجاری تهران و بغداد، در کنار مدیریت روانی بازار توسط نهادهای رسمی، مهمترین متغیرهایی هستند که آینده این ارز پرتقاضا را در بازار ایران شکل خواهند داد.