قیمت جدید شکر پس از حذف ارز ترجیحی اعلام شد؛ بازار رمضان بدون کمبود
افزایش قیمت شکر در ماههای پایانی سال و همزمانی آن با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان، همواره یکی از دغدغههای اصلی خانوارها و فعالان بازار کالاهای اساسی بوده است. در شرایطی که سیاست حذف ارز ترجیحی بر قیمت بسیاری از اقلام تأثیر گذاشته، شکر نیز از این قاعده مستثنا نبوده و با نرخهای جدید وارد بازار مصرف شده است. با این حال، اظهارات کارشناسان بخش کشاورزی و آمارهای رسمی نشان میدهد که اگرچه قیمتها افزایش یافته، اما از منظر تأمین و توزیع، بازار شکر کشور در وضعیت باثباتی قرار دارد و نگرانی جدی از بابت کمبود این کالای استراتژیک وجود ندارد.
قیمت شکر پس از حذف ارز ترجیحی
غلامحسین بهمنی، کارشناس کشاورزی، با اشاره به اثر مستقیم حذف ارز ترجیحی بر قیمت شکر اعلام کرده است که قیمت مصوب هر کیلو شکر درب کارخانه به ۶۷ هزار و ۶۹۰ تومان رسیده است. این نرخ مبنای قیمتگذاری در زنجیره توزیع قرار گرفته و باعث شده قیمت شکر فله برای مصرفکننده حدود ۷۸ هزار تومان و شکر بستهبندی یک کیلویی به ۸۵ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یابد. این ارقام نشاندهنده رشد قابل توجه قیمت شکر نسبت به دورهای است که واردات و بخشی از نهادههای تولید با ارز ترجیحی انجام میشد، اما در عین حال به گفته کارشناسان، این افزایش قیمت در چارچوب واقعیسازی هزینهها و شفاف شدن ساختار بازار ارزیابی میشود.
وضعیت عرضه شکر در کارخانهها
یکی از مهمترین نگرانیهای افکار عمومی در مقاطع حساس مصرف، بهویژه در ماه رمضان، احتمال کمبود کالا و ایجاد صف یا التهاب در بازار است. بهمنی با تأکید بر اینکه محدودیتی در عرضه شکر وجود ندارد، تصریح کرده است که در حال حاضر مقادیر قابل توجهی شکر در کارخانههای کشور موجود است. به گفته او، ذخایر کارخانهای به اندازهای است که نیاز بازار را بهطور کامل پوشش میدهد و از این رو، تأمین و توزیع شکر در ماه رمضان بدون مشکل انجام خواهد شد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که تجربه سالهای گذشته نشان داده هرگونه اختلال در عرضه کالاهای اساسی میتواند به سرعت به افزایش قیمتها در بازار آزاد منجر شود.
تولید داخلی شکر و سهم آن در تأمین نیاز کشور
بررسی وضعیت تولید داخلی شکر نشان میدهد که بخش کشاورزی و صنایع تبدیلی مرتبط با آن، نقش مهمی در کاهش وابستگی به واردات ایفا میکنند. بر اساس آمار ارائهشده از سوی این کارشناس کشاورزی، میزان تولید شکر کشور در سال جاری بین یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن برآورد میشود. این رقم نشاندهنده ظرفیت قابل توجه تولید داخلی است، اما در عین حال پاسخگوی کل نیاز سالانه کشور نیست. به همین دلیل، واردات شکر همچنان به عنوان یکی از ابزارهای اصلی تنظیم بازار مطرح است و نقش مکمل تولید داخلی را ایفا میکند.
نیاز سالانه کشور به واردات شکر
طبق برآوردهای کارشناسی، نیاز سالانه کشور به واردات شکر بین ۸۰۰ هزار تن تا یک میلیون تن اعلام شده است. این میزان واردات برای جبران کسری تولید داخلی و حفظ تعادل بازار ضروری است. بهمنی با اشاره به همین موضوع تأکید کرده است که حتی در سالهایی که تولید داخلی افزایش مییابد، به دلیل سطح بالای مصرف، کشور همچنان نیازمند واردات شکر است. این وابستگی نسبی به واردات، اهمیت برنامهریزی دقیق در حوزه تجارت خارجی و مدیریت ذخایر استراتژیک را دوچندان میکند.
آخرین وضعیت واردات شکر در سال جاری
در حوزه واردات شکر، آمارهای ارائهشده نشان میدهد که از ابتدای سال تاکنون حدود ۶۰۰ هزار تن شکر وارد کشور شده است. این میزان اگرچه بخش قابل توجهی از نیاز وارداتی را پوشش میدهد، اما برای تأمین کامل نیاز بازار تا پایان سال کافی نیست. به گفته بهمنی، لازم است تا پایان سال بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تن شکر دیگر وارد شود تا بازار در ماههای پایانی سال و ابتدای سال آینده با کمبود مواجه نشود. این ارقام نشان میدهد که سیاستگذاران باید با دقت بیشتری روند واردات را مدیریت کنند تا هم از ایجاد مازاد عرضه جلوگیری شود و هم بازار با کسری ناگهانی روبهرو نشود.
الگوی مصرف شکر در طول سال
مصرف شکر در کشور الگوی یکنواختی در طول سال ندارد و تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله فصل، مناسبتهای مذهبی و تغییرات سبک زندگی قرار میگیرد. بر اساس آمارهای موجود، در نیمه نخست سال، مصرف ماهانه شکر حدود ۲۴۰ هزار تن است، در حالی که در نیمه دوم سال این رقم به حدود ۱۸۰ هزار تن کاهش مییابد. این کاهش مصرف در نیمه دوم سال معمولاً به دلیل تغییر الگوی غذایی و کاهش مصرف برخی محصولات وابسته به شکر رخ میدهد، اما مناسبتهایی مانند ماه رمضان میتواند این روند را بهطور موقت تغییر دهد.
مصرف شکر در ماه رمضان
ماه مبارک رمضان یکی از دورههای اوج مصرف شکر در کشور به شمار میرود. به گفته این کارشناس کشاورزی، میزان مصرف شکر در این ماه حدود ۲۱۰ هزار تن برآورد میشود که نسبت به میانگین مصرف ماهانه در نیمه دوم سال افزایش محسوسی دارد. افزایش مصرف شیرینیها، حلوا، زولبیا و بامیه و سایر محصولات وابسته به شکر در این ماه، عامل اصلی رشد تقاضا است. با این حال، بهمنی تأکید دارد که با توجه به ذخایر موجود و برنامهریزی انجامشده در حوزه واردات و توزیع، این افزایش تقاضا فشار مضاعفی بر بازار وارد نخواهد کرد.
تأثیر سیاستهای ارزی بر بازار شکر
حذف ارز ترجیحی یکی از مهمترین سیاستهای اقتصادی سالهای اخیر بوده که هدف آن کاهش رانت، شفافسازی فرآیند واردات و واقعیسازی قیمتها عنوان شده است. در بازار شکر، این سیاست منجر به افزایش قیمت مصرفکننده شده، اما در مقابل، به گفته کارشناسان، باعث شده فرآیند تأمین و توزیع شفافتر شود و انگیزههای غیرواقعی در بازار کاهش یابد. در چنین شرایطی، نقش نظارت دولت و نهادهای تنظیمگر برای جلوگیری از سوءاستفاده و گرانفروشی بیش از پیش اهمیت پیدا میکند.
چشمانداز بازار شکر در ماههای آینده
با توجه به آمار تولید داخلی، میزان واردات انجامشده و برنامهریزی برای واردات تکمیلی، چشمانداز بازار شکر در ماههای آینده نسبتاً باثبات ارزیابی میشود. هرچند افزایش قیمتها فشار بیشتری بر سبد هزینه خانوارها وارد کرده، اما از منظر تأمین کالا، نگرانی جدی مطرح نیست. استمرار این وضعیت منوط به آن است که واردات پیشبینیشده بهموقع انجام شود و شبکه توزیع نیز بدون اختلال عمل کند.
جمعبندی
بررسی آخرین وضعیت بازار شکر نشان میدهد که پس از حذف ارز ترجیحی، قیمت این کالای اساسی افزایش یافته و نرخ شکر فله و بستهبندی به سطوح جدیدی رسیده است. با این حال، اظهارات کارشناسان و آمارهای رسمی حاکی از آن است که از نظر عرضه و ذخایر، بازار شکر در شرایط قابل قبولی قرار دارد و برای ماه رمضان کمبودی پیشبینی نمیشود. تولید داخلی بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن، واردات ۶۰۰ هزار تنی انجامشده و برنامهریزی برای واردات تکمیلی، مجموعه عواملی هستند که تعادل بازار را حفظ کردهاند. در مجموع، اگرچه فشار قیمتی بر مصرفکنندگان افزایش یافته، اما از منظر تأمین و توزیع، بازار شکر کشور در مسیر مدیریتشده و نسبتاً باثباتی قرار دارد.
