دلار چه میشود؟ پیشبینی بازار ارز برای سهشنبه
بازار ارز تهران در سومین روز هفته شاهد یکی از حساسترین جابهجاییهای قیمتی در ماههای اخیر بود که طی آن، اسکناس آمریکایی پس از یک گشایش هیجانی، مسیر بازگشت را در پیش گرفت. معاملات روز دوشنبه در حالی آغاز شد که قیمت دلار در ابتدای ساعات کاری در سطح ۱۶۳ هزار تومان بازگشایی شد و بیم آن میرفت که با توجه به فشارهای تقاضا، روند صعودی خود را حفظ کند، اما دیری نپایید که فشار عرضه و حضور فعال بازارساز، توازن قدرت را به نفع کاهشیهای بازار تغییر داد. این روند نزولی که با دقت و ظرافت توسط مدیریت کلان ارزی هدایت میشد، در نهایت منجر به آن شد که قیمت دلار در آخرین معاملات روز دوشنبه روی رقم ۱۶۲ هزار و ۹۰۰ تومان بسته شود. این رقم نشاندهنده کاهش قابل توجه ۸۰۰ تومانی نسبت به نرخ پایانی معاملات روز یکشنبه است که پیام مشخصی را به فعالان بازار مخابره کرد مبنی بر اینکه سقفهای قیمتی فعلی، لرزانتر از آن هستند که بتوانند در برابر فشارهای عرضه و سیگنالهای مثبت سیاسی مقاومت کنند.
نوسانات مهندسی شده و عقبنشینی هوشمندانه قیمت دلار در بازار آزاد
تحولات روز دوشنبه در میدان فردوسی و سبزه میدان نشان داد که بازار ارز بیش از آنکه تحت تاثیر متغیرهای بنیادی اقتصادی باشد، در کوتاهمدت از رفتارهای هیجانی و مداخلات کنترلی تاثیر میپذیرد. بازگشایی قیمت در کانال ۱۶۳ هزار تومان در ابتدای روز، ناشی از انباشت تقاضای احتیاطی بود که از روزهای پایانی هفته گذشته شکل گرفته بود، اما با ورود به میانه روز، ورق برگشت. تحلیلگران معتقدند که کاهش ۸۰۰ تومانی قیمت دلار در یک بازه زمانی کوتاه، نشاندهنده دست برتر بازارساز در مدیریت قیمتهاست. این عقبنشینی به کانال ۱۶۲ هزار تومان صرفاً یک جابهجایی عددی نبود، بلکه نشاندهنده شکستن یک مرز روانی مهم بود که میتوانست در صورت تثبیت، مسیر را برای صعودهای بیشتر هموار کند. معاملهگران حرفهای در این شرایط ترجیح دادند به جای پافشاری بر موضع خرید، به تماشای رفتار بازار بنشینند و منتظر بمانند تا مشخص شود آیا این کاهش قیمت، یک اصلاح موقت است یا آغاز یک روند نزولی پایدار که میتواند قیمتها را به سطوح پایینتر هدایت کند.
در این میان، افزایش عرضه اسکناس و حواله ارزی توسط بانک مرکزی و نهادهای واسط، نقش کاتالیزور را در کاهش قیمتها ایفا کرد. بازارساز با درک دقیق از زمان مناسب برای مداخله، اجازه نداد که قیمت دلار در کانال ۱۶۳ هزار تومان تثبیت شود و با تزریق منابع ارزی در سطوح مقاومتی، انگیزه را از نوسانگیران سلب کرد. این اقدام باعث شد تا حباب قیمتی که بر اثر هیجانات کاذب ایجاد شده بود، تا حد زیادی تخلیه شود و بازار به سمت یک تعادل نسبی حرکت کند. نکته حائز اهمیت در معاملات روز دوشنبه این بود که برخلاف روزهای پرالتهاب گذشته، حجم معاملات کلان به شدت کاهش یافت و بیشتر جابهجاییها در مبالغ خرد صورت گرفت که نشاندهنده هراس معاملهگران بزرگ از بازگشت ناگهانی قیمتها و ضررهای احتمالی ناشی از نوسانات غیرقابل پیشبینی است.
سیگنالهای دیپلماتیک از قلب اروپا و تاثیر مذاکرات ژنو بر نبض قیمتها
اصلیترین و تعیینکنندهترین متغیر در جهتدهی به بازار ارز روز دوشنبه، اخبار واصله از دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو بود. این نشستهای دیپلماتیک که در سطوح کارشناسی و عالی در حال برگزاری است، فضای بازار را به شدت تحت تاثیر قرار داده و باعث شده است که جو احتیاطی بر تمامی معاملات حاکم شود. معاملهگران معتقدند که نتایج این دور از مذاکرات میتواند نقشه راه بازار ارز را برای ماههای پایانی سال ترسیم کند. هرگونه خبر مثبت یا حتی عدم انتشار اخبار منفی از اتاقهای دربسته مذاکرات در ژنو، به عنوان یک سیگنال کاهشی تلقی میشود که فشار فروش را در بازار افزایش میدهد. در مقابل، بازار نسبت به کوچکترین نشانههای بنبست دیپلماتیک حساسیت نشان میدهد، اما آنچه در روز دوشنبه مشاهده شد، غلبه خوشبینی نسبی و ترجیح معاملهگران برای باقی ماندن در موضع انتظار بود.
این وضعیت انتظار باعث شده است که نقدینگی سرگردان در بازار ارز، موقتاً فلج شود و خریداران بزرگ که همواره به دنبال کسب سود از نوسانات تند هستند، از ورود به بازار خودداری کنند. تحلیلگران سیاسی و اقتصادی بر این باورند که تا زمان شفاف شدن دستاوردهای ملموس مذاکرات ژنو، بازار ارز در یک حالت تعلیق باقی خواهد ماند. در واقع، قیمت دلار اکنون بیش از آنکه تابع نرخ تورم یا ناترازیهای بانکی باشد، تابع پالسهای ارسالی از سوی دیپلماتهاست. کاهش قیمت دلار به سطح ۱۶۲ هزار و ۹۰۰ تومان در پایان معاملات دوشنبه، به وضوح نشان داد که بازار به موفقیت نسبی در گفتگوهای سیاسی امیدوار است و وزن اخبار مثبت در کفه ترازوی معاملهگران سنگینتر از ریسکهای سیاسی شده است. این فضای احتیاطی مانع از شکلگیری خریدهای هیجانی شده و پایداری قیمتها را در محدودههای فعلی تقویت کرده است.
استراتژی مداخله بازارساز و مدیریت تقاضا در کانالهای حساس قیمتی
نقش بازارساز در معاملات روز دوشنبه فراتر از یک عرضه ساده ارز بود؛ چرا که بانک مرکزی با استفاده از ابزارهای چندگانه، موفق شد همزمان تقاضای واقعی و تقاضای سوداگرانه را مدیریت کند. در حالی که قیمت دلار در بازار آزاد میل به صعود داشت، افزایش عرضه در سامانه نیما و بازار توافقی، فشار را از روی بازار غیررسمی برداشت. قیمت دلار توافقی که در سمت فروش به رقم ۱۳۷ هزار و ۸۷۶ تومان رسید، اگرچه رشد ۷۰۴ تومانی را نسبت به قبل تجربه کرد، اما همچنان فاصله معناداری با بازار آزاد دارد که این فاصله، بخشی از تقاضا را به سمت کانالهای رسمی هدایت میکند. مدیریت هوشمندانه نرخها در بازار توافقی باعث شده است تا بخشی از نقدینگی که قصد خروج از کشور یا تامین نیازهای وارداتی خرد را دارد، به جای مراجعه به دلالان خیابانی، از طریق سیستم بانکی تامین شود.
از سوی دیگر، تثبیت نرخ درهم امارات در سطح ۴۴ هزار و ۸۵۰ تومان و یورو در رقم ۱۸۹ هزار و ۳۰۰ تومان، نشان داد که ثبات نسبی در سایر ارزهای شاخص نیز برقرار است. با توجه به وابستگی شدید قیمت دلار در تهران به نرخ درهم در بازار دبی، ثبات درهم به عنوان یک لنگرگاه قیمتی برای دلار عمل کرد و مانع از آن شد که قیمت دلار در تهران فراتر از حد انتظار رشد کند. بازارساز با رصد دقیق جریان حواله درهم، توانست از طریق تزریق منابع در بازارهای همسایه، قیمت را در بازار داخلی نیز کنترل کند. این استراتژی ترکیبی که شامل مداخله مستقیم در بازار اسکناس و مدیریت غیرمستقیم از طریق بازار حواله است، کارایی خود را در روز دوشنبه به خوبی نشان داد و منجر به عقبنشینی ۸۰۰ تومانی قیمت دلار شد.
تفاوت معنادار دلار توافقی و آزاد در میانه ابهامات سیاسی و اقتصادی
یکی از نکات برجسته بازار روز دوشنبه، شکاف قیمتی میان دلار توافقی و دلار بازار آزاد بود. در حالی که دلار در بازار آزاد در کانال ۱۶۲ هزار تومان معامله میشد، نرخ خرید دلار توافقی در محدوده ۱۳۶ هزار و ۶۳۶ تومان قرار داشت. این اختلاف قیمت گسترده، اگرچه میتواند در بلندمدت منجر به ایجاد رانت شود، اما در شرایط فعلی به عنوان یک ابزار کنترلی در دست دولت عمل میکند تا نیازهای ضروری بخشهای مختلف را با قیمت پایینتر پوشش دهد. افزایش ۷۰۴ تومانی نرخ دلار توافقی در روز دوشنبه نشاندهنده حرکت آرام بازارساز به سمت واقعیسازی نرخها و کاهش تدریجی رانت است، به گونهای که شوک ناگهانی به بازار وارد نشود. معاملهگران معتقدند که این حرکت خزنده قیمت در بازار توافقی، تلاشی است برای همگرا کردن نرخهای مختلف و آمادهسازی بازار برای مواجهه با واقعیتهای جدید اقتصادی در صورت شکست یا پیروزی مذاکرات.
در همین حال، بازار یورو نیز وضعیت مشابهی را تجربه کرد. قیمت ۱۸۹ هزار و ۳۰۰ تومانی یورو نشان داد که ارز واحد اروپایی نیز تحت تاثیر فضای کلی بازار قرار دارد و از رشد نرخها بازمانده است. کاهش تقاضا برای یورو که معمولاً به منظور سفرهای خارجی یا ذخیرهسازی میانمدت خریداری میشود، حاکی از آن است که اعتماد به ثبات نسبی در حال بازگشت به بازار است. فعالان بازار ارز معتقدند که تا زمانی که دلار به عنوان ارز مرجع تحت کنترل باشد، سایر ارزها نیز پتانسیل جهشهای بزرگ را نخواهند داشت. این وضعیت باعث شده است تا سرمایهگذاران خرد که پیش از این برای حفظ ارزش پول خود به سمت بازار ارز هجوم میآوردند، اکنون با تردید بیشتری به این بازار نگاه کنند و بخشی از سرمایههای خود را به سمت بازارهای موازی مانند طلا یا سپردههای بانکی هدایت کنند.
سناریوهای محتمل برای معاملات روز سهشنبه و مرزهای حمایتی جدید
با توجه به بسته شدن قیمت دلار در سطح ۱۶۲ هزار و ۹۰۰ تومان، برای معاملات روز سهشنبه ۵ اسفندماه، دو سناریوی اصلی پیش روی معاملهگران قرار دارد. کارشناسان معتقدند که بازار همچنان در وضعیت “رنج” یا نوسان در محدودهای محدود باقی خواهد ماند و احتمال شکلگیری یک روند قدرتمند، اعم از صعودی یا نزولی، بسیار پایین است. در سناریوی نخست که بر پایه تداوم جو مثبت مذاکرات ژنو و استمرار مداخلات بازارساز استوار است، دلار میتواند بار دیگر کف کانال ۱۶۲ هزار تومان را لمس کرده و حتی برای تست کردن محدوده ۱۶۱ هزار تومان آماده شود. در این صورت، با ریزش بیشتر قیمتها، بخشی از خریداران قبلی که در قیمتهای بالاتر وارد بازار شده بودند، برای جلوگیری از ضرر بیشتر اقدام به فروش خواهند کرد که این خود میتواند فشار نزولی را دوچندان کند.
در سناریوی دوم، چنانچه اخبار ناامیدکنندهای از مذاکرات به گوش برسد یا به دلیل پایان یافتن ماه و افزایش تقاضای تسویه حسابهای تجاری، فشار خرید افزایش یابد، بازگشت دلار به کانال ۱۶۳ هزار تومان محتمل خواهد بود. با این حال، دامنه نوسان برای روز سهشنبه در بازه ۱۶۱ تا ۱۶۴ هزار تومان تخمین زده میشود. تحلیلگران فنی بر این باورند که مرز ۱۶۳ هزار تومان اکنون به یک مقاومت جدی تبدیل شده است و عبور از آن نیازمند یک محرک خبری بسیار قوی و منفی است. در مقابل، حمایت در سطح ۱۶۱ هزار تومان نیز بسیار مستحکم به نظر میرسد و بازارساز تلاش خواهد کرد تا با حفظ قیمت در همین محدودهها، ثبات را به فضای اقتصادی کشور بازگرداند. در نهایت، آنچه سرنوشت دلار را در روزهای آینده رقم خواهد زد، برآیند تقابل دیپلماسی در ژنو و مدیریت نقدینگی در تهران خواهد بود.
جمعبندی تحلیلی از وضعیت بازار و افق پیش رو
بررسی دقیق معاملات بازار ارز در روز دوشنبه نشان میدهد که قدرت مانور اخبار سیاسی به مراتب بیشتر از متغیرهای اقتصادی شده است. عقبنشینی ۸۰۰ تومانی قیمت دلار و بازگشت آن به نیمه پایین کانال ۱۶۲ هزار تومان، بیش از هر چیز مدیون ایجاد فضای احتیاطی ناشی از مذاکرات ژنو و حضور هوشمندانه بازارساز در صحنه معاملات است. بازار در حال حاضر در یکی از حساسترین برهههای زمانی خود قرار دارد که در آن، کوچکترین کلمات مخابره شده از سوی منابع خبری میتواند جهتگیری قیمتها را به کلی تغییر دهد. معاملهگران در وضعیتی هستند که خرید در قیمتهای فعلی را پرریسک و فروش را نیز به دلیل ابهامات آینده، دشوار میبینند.
در افق پیش رو، انتظار میرود که بازار ارز تا زمان مشخص شدن خروجی ملموس مذاکرات، در همین محدودههای نوسانی باقی بماند. ثبات در بازار ارزهای جانبی مانند درهم و یورو، و همچنین رشد کنترلشده دلار توافقی، همگی نشانههایی از تلاش برای رسیدن به یک آرامش نسبی در بازار هستند. با این حال، سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که بازار ارز ایران همواره پتانسیل واکنشهای سریع به تغییرات ناگهانی سیاسی را دارد و در نتیجه، استراتژی “صبر و انتظار” منطقیترین رویکرد در روزهای آتی به نظر میرسد. مدیریت فعلی بازار نشان داده است که ابزارهای کافی برای مهار نوسانات هیجانی را در اختیار دارد، اما پایداری این ثبات مستلزم بهبود پیوندهای دیپلماتیک و کاهش فشارهای خارجی بر اقتصاد است که نتایج آن در روزهای آینده روشنتر خواهد شد.