تحلیل تکنیکال یا اخبار سیاسی؟ کدام یک سرنوشت بورس فردا را رقم میزند؟
بازار سرمایه ایران در پنجمین روز از اسفندماه سال ۱۴۰۴، روزی پرفراز و نشیب و در عین حال معنادار را پشت سر گذاشت که در آن شاخصهای اصلی با قامتی سبز به کار خود پایان دادند اما زیر پوست این صعود، لایههایی از تردید و احتیاط به وضوح دیده میشد. معاملات روز دوشنبه در حالی خاتمه یافت که دماسنج اصلی بازار سرمایه با جهشی قابل توجه روبهرو شد و توانست بخشی از عقبماندگیهای اخیر را جبران کند اما نکته کلیدی که ذهن تحلیلگران ارشد بازار را به خود مشغول ساخته، تضاد آشکار میان رشد شاخص و افت حجم معاملات خرد است. این پارادوکس نشان میدهد که هرچند قیمتها در مسیر صعودی قرار گرفتهاند، اما بدنه اصلی سرمایهگذاران خرد هنوز برای بازگشت تمامعیار به تالار شیشهای متقاعد نشدهاند و گویی منتظر جرقهای بزرگتر یا ثبات پایدارتر در متغیرهای برونزا هستند. در واقع سبزپوشی ۶۸ درصد از نمادهای بازار در پایان معاملات روز دوشنبه، پیامی روشن از غلبه خریداران بر فروشندگان در کوتاه مدت داشت که با حمایت صفهای خرید ۱.۲ همتی تقویت شد. این برتری مطلق تقاضا در مقابل صفهای فروش ۸۰۰ میلیارد تومانی، نشان از تغییر آرایش جنگی در بازار دارد که میتواند در صورت تداوم، مقدمهای برای یک رالی صعودی جدید باشد.
کالبدشکافی صعود شاخص کل در سایه تردید معاملهگران
رشد ۶۱ هزار و ۷۰۹ واحدی شاخص کل در پایان معاملات روز دوشنبه، این نماگر را در سطح حساس و کلیدی سه میلیون و ۶۸۰ هزار و ۱۹۱ واحد تثبیت کرد که از منظر تکنیکالی یک پیروزی مهم برای طیف صعودی بازار محسوب میشود. این صعود که عمدتاً تحت تاثیر نمادهای شاخصساز و بزرگ بازار رخ داد، نشاندهنده بازگشت اعتماد نسبی به ارزندگی سهام در سطوح قیمتی فعلی است. با این حال شاخص هموزن نیز با افزایشی هشت هزار و ۵۳۳ واحدی به رقم ۹۵۰ هزار و ۲۲۵ واحد رسید که حکایت از همراهی نسبی نمادهای کوچک و متوسط با جریان کلی بازار دارد. اما آنچه در این میان باید با دقت واکاوی شود، علت اصلی این بازگشت است که بسیاری آن را به واکنش طبیعی بازار به محدوده حمایتی ۳.۶ میلیون واحدی نسبت میدهند. بازار سرمایه در روزهای اخیر فشار فروش سنگینی را تحمل کرده بود و رسیدن به این سطح حمایتی، حکم یک ترمز را برای ریزشها ایفا کرد. سرمایهگذاران با تکیه بر این واقعیت که قیمت بسیاری از سهام به زیر ارزش ذاتی خود رسیده است، بار دیگر دست به ماشه خرید شدند اما واقعیت این است که این خریدها بیشتر با احتیاط و با نگاهی به تابلوی معاملات انجام شده است تا بر اساس استراتژیهای بلندمدت.
ترازوی عرضه و تقاضا و معمای نقدینگی در معاملات اسفندماه
یکی از مثبتترین سیگنالهای مخابره شده در معاملات روز دوشنبه، ورود ۶۸۶ میلیارد تومان پول حقیقی به گردونه معاملات بود که نشان میدهد بخشی از نقدینگی سرگردان در دست سهامداران خرد، پس از مدتها دوری، مسیر بازار سرمایه را در پیش گرفته است. این ورود پول در کنار غلبه ارزش صفهای خرید بر فروش، نویدبخش بهبود جو روانی بازار است. با این حال وقتی به آمار حجم و ارزش معاملات نگاه میکنیم، تصویری متفاوت ترسیم میشود. حجم معاملات خرد که به ۱۸.۴ میلیارد برگه سهم محدود شده و ارزش معاملاتی که در سطح هفت هزار و ۸۶۲ میلیارد تومان متوقف مانده است، به وضوح فریاد میزند که بازار هنوز با دوران رونق و شکوفایی خود فاصله زیادی دارد. در بازارهای صعودی پایدار، معمولاً رشد شاخص با افزایش چشمگیر حجم معاملات همراه است اما در معاملات اخیر، گویی خریداران و فروشندگان در یک بنبست انتظاری قرار دارند. فروشندگان در قیمتهای فعلی مایل به واگذاری سهام خود نیستند و خریداران نیز با وجود تمایل به خرید، هنوز جرات تزریق سنگین نقدینگی را پیدا نکردهاند. این فضای رکودی نشاندهنده آن است که بازار در حالتی از انتظار به سر میبرد و برای شکستن این سد، نیازمند محرکی فراتر از تحلیلهای تکنیکال و ارزندگی قیمتهاست.
دیپلماسی ژنو و سایه سنگین سیاست بر تابلوی معاملات
تجربه تاریخی بورس تهران نشان داده است که در بسیاری از مقاطع، متغیرهای سیاسی وزنی بسیار بیشتر از تحلیلهای مالی و بنیادی پیدا میکنند و وضعیت فعلی نیز دقیقاً مصداق همین مدعاست. انتشار خبر برگزاری دور جدید مذاکرات دیپلماتیک در ژنو، مانند روحی تازه در کالبد بیجان بازار دمیده شد و بخش بزرگی از تقاضای ایجاد شده در معاملات روز دوشنبه را باید مستقیماً به بهبود انتظارات سیاسی نسبت داد. بازار سرمایه به شدت نسبت به اخبار کاهش تنشها و گشایشهای بینالمللی حساس است و هرگونه پالس مثبت از سوی دستگاه دیپلماسی میتواند به سرعت ریسک سیستماتیک را کاهش داده و پیبرای بازار را تعدیل کند. با این حال این اثرگذاری در حال حاضر بیشتر جنبه روانی و واکنشی دارد. معاملهگران هوشمند به خوبی میدانند که تا زمان مشخص نشدن نتایج ملموس از میز مذاکرات، هرگونه خوشبینی مفرط میتواند آسیبزا باشد. به همین دلیل است که با وجود رشد شاخص، حجم معاملات همچنان پایین مانده است؛ معاملهگران ترجیح میدهند بخشی از نقدینگی خود را نقد نگه دارند تا در صورت بروز هرگونه بنبست سیاسی یا انتشار اخبار منفی، غافلگیر نشوند. در واقع بازار در حال حاضر با “عینک سیاست” به تابلوی معاملات مینگرد و تحلیلهای تکنیکال تنها نقشی فرعی در تعیین مسیر بر عهده دارند.
پیشبینی سناریوهای محتمل برای بورس در روز سهشنبه ۵ اسفند
با توجه به چیدمان معاملات در ساعات پایانی روز دوشنبه و برتری جبهه تقاضا، انتظار میرود که بازار در دقایق ابتدایی روز سهشنبه نیز با فشار خرید و تمایلات مثبت آغاز به کار کند. با این حال، کلید واژه معاملات فردا “نوسان” و “خبرمحوری” خواهد بود. اگر اخبار رسیده از حوزههای بینالمللی و به ویژه روند مذاکرات ژنو همچنان در مسیر مثبت و سازنده باقی بماند، میتوان انتظار داشت که شاخص کل برای تثبیت خود در بالای مرز ۳.۷ میلیون واحد تلاش کند. در این سناریو، نمادهای بزرگ و لیدر محور با اقبال بیشتری روبهرو خواهند شد و احتمال ورود بیشتر پول حقیقی قوت میگیرد. اما در سناریوی مقابل، هرگونه سکوت خبری یا مخابره پالسهای منفی میتواند به سرعت صفهای خرید را به صف فروش تبدیل کند، چرا که سطح اعتماد در بازار هنوز به پایداری نرسیده و سهامداران با کوچکترین نسیم مخالفی اقدام به شناسایی سود یا خروج از بازار میکنند. بنابراین برای معاملات روز سهشنبه، بازاری پرنوسان پیشبینی میشود که در آن نبرد میان خوشبینیهای سیاسی و واقعیتهای اقتصادی و رکود معاملاتی ادامه خواهد داشت. سهامداران باید توجه داشته باشند که در چنین اتمسفری، رفتارهای هیجانی میتواند منجر به زیانهای جبرانناپذیر شود و پایبندی به استراتژیهای مبتنی بر حد ضرر و حد سود بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.
چشمانداز نهایی بازار سرمایه در پایان هفته نخست اسفندماه
در جمعبندی نهایی معاملات اخیر باید گفت که بورس تهران در یک نقطه عطف تاریخی ایستاده است که یک سوی آن ارزندگی بنیادی سهام و سوی دیگر آن ابهامات سیاسی قرار دارد. صعود روز دوشنبه هرچند امیدوارکننده بود، اما برای تایید یک روند صعودی پایدار، نیازمند افزایش چشمگیر ارزش معاملات خرد به سطوح بالای ۱۰ همت هستیم. تا زمانی که نقدینگی قدرتمند وارد بازار نشود، هرگونه رشدی را باید به مثابه نوسانات مقطعی در یک روند رنج یا نزولی تعبیر کرد. بازار سرمایه در روزهای آتی به شدت تحت تاثیر جریان لحظهای اخبار خواهد بود و معاملهگران باید با نگاهی واقعبینانه به تابلوی معاملات، از افتادن در دام خوشبینیهای کاذب یا ترسهای افراطی پرهیز کنند. بورس تهران پتانسیل بالایی برای رشد دارد، به شرط آنکه متغیرهای کلان اقتصادی و سیاسی اجازه تنفس به این بازار بدهند. در نهایت، معاملات روز سهشنبه ۵ اسفند ماه میتواند تعیینکننده جهت بازار برای روزهای پایانی هفته باشد و نشان دهد که آیا ورود پول حقیقی در روز دوشنبه یک جرقه زودگذر بوده یا آغازی بر یک جریان مستمر نقدینگی به سمت داراییهای مولد. در شرایط فعلی، حفظ آرامش و رصد دقیق اخبار دیپلماتیک، بهترین استراتژی برای فعالان بازار سرمایه محسوب میشود تا در غبار اخبار و نوسانات، مسیر صحیح سرمایهگذاری را گم نکنند.