صعود پرقدرت قیمت دلار در سایه تشدید تنشهای سیاسی؛ بازار ارز در وضعیت پوشش ریسک
بازار ارز ایران در آغاز هفته با یک شوک قیمتی قابل توجه روبهرو شد؛ شوکی که ریشه آن بیش از هر عامل اقتصادی، در متغیرهای سیاسی و انتظارات ناشی از تحولات دیپلماتیک جستوجو میشود. قیمت دلار در معاملات امروز با افزایش هزار و ۸۰۰ تومانی نسبت به آخرین نرخ ثبتشده در پایان هفته گذشته، تا سطح ۱۶۳ هزار و ۸۰۰ تومان بالا رفت و بار دیگر نشان داد که بازار ارز در شرایط کنونی، بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی و سیگنالهای خارجی حساس شده است. این افزایش قیمت، نهتنها مرزهای روانی جدیدی را پیش روی معاملهگران قرار داده، بلکه چشمانداز کوتاهمدت بازار را نیز در مسیر افزایشی تثبیت کرده است.
نقش تنشهای سیاسی در جهش قیمت دلار
مهمترین محرک رشد قیمت دلار را باید در تداوم و تشدید تنشهای سیاسی میان ایران و آمریکا دانست؛ تنشهایی که با اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، وارد فاز تازهای شده است. این مواضع که از سوی فعالان بازار بهعنوان افزایش فشار بر سیاست خارجی ایران تفسیر میشود، سطح نااطمینانی را در بازار بالا برده و انتظارات تورمی و ارزی را تشدید کرده است. تجربه سالهای گذشته نشان داده هرگاه چشمانداز روابط خارجی مبهم یا منفی شده، بازار ارز به سرعت واکنش نشان داده و قیمت دلار در مسیر صعودی قرار گرفته است. شرایط فعلی نیز از این قاعده مستثنی نیست و بازار با پیشفرض تداوم فشارهای سیاسی، خود را برای سناریوهای پرریسکتر آماده میکند.
غیبت سیگنال دیپلماتیک و تقویت انتظارات منفی
در کنار اظهارات سیاسی، نبود هرگونه سیگنال مثبت از مذاکرات یا تحولات دیپلماتیک، بهعنوان یک عامل مکمل، فضای منفی بازار را تشدید کرده است. معاملهگران معتقدند تا زمانی که نشانهای از کاهش تنش یا آغاز گفتوگوهای مؤثر مخابره نشود، انتظارات افزایشی در بازار ارز غالب خواهد ماند. این وضعیت باعث شده تقاضای احتیاطی و سرمایهای افزایش یابد؛ تقاضایی که نه برای نیازهای تجاری کوتاهمدت، بلکه با هدف حفظ ارزش داراییها و پوشش ریسکهای آتی شکل میگیرد. در چنین فضایی، قیمت دلار بیش از آنکه تابع عرضه و تقاضای واقعی باشد، بازتابی از ترسها و پیشبینیهای فعالان بازار است.
رفتار معاملهگران و سنگینی جو روانی بازار
رفتار معاملهگران در معاملات امروز نشان میدهد که جو روانی بازار بهطور محسوسی به نفع افزایشیها سنگین شده است. بسیاری از فعالان ترجیح دادهاند در موقعیت خرید باقی بمانند یا از فروش در سطوح فعلی خودداری کنند، چرا که احتمال تداوم رشد قیمت دلار را بالا میدانند. این رفتار جمعی، خود به عاملی برای تقویت روند صعودی تبدیل شده و باعث شده بازار با قدرت در کانال ۱۶۳ هزار تومان تثبیت شود. در چنین شرایطی، حتی اصلاحهای مقطعی نیز بیشتر بهعنوان فرصت خرید تلقی میشود تا نشانهای از تغییر روند.
ورود بازارساز و محدودیت اثرگذاری آن
با وجود افزایش قیمتها، گزارشها حاکی از آن است که عرضه بازارساز در سطوح بالاتر قیمتی فعال شده است. هدف از این عرضه، کنترل هیجانات و جلوگیری از شتابگیری بیشتر قیمت دلار عنوان میشود. با این حال، حجم و اثرگذاری این مداخلات بهگونهای نبوده که بتواند روند غالب بازار را تغییر دهد. فعالان بازار معتقدند تا زمانی که ریسکهای سیاسی پابرجاست، ابزارهای کوتاهمدت کنترلی تنها میتواند سرعت رشد را کاهش دهد، نه اینکه مسیر آن را معکوس کند. به همین دلیل، عرضه بازارساز در معاملات امروز نتوانست مانع تثبیت دلار در سطوح بالای قیمتی شود.
تثبیت دلار در کانال ۱۶۳ هزار تومان
معاملات امروز نشان میدهد که دلار با قدرت در کانال ۱۶۳ هزار تومان معامله میشود؛ کانالی که از منظر روانی اهمیت بالایی برای بازار دارد. تثبیت در این محدوده، سیگنال روشنی به معاملهگران ارسال کرده مبنی بر اینکه بازار آماده تست سطوح بالاتر است. در صورت تداوم تنشهای سیاسی و نبود اخبار مثبت، برخی تحلیلگران احتمال میدهند که دلار به سمت کانالهای قیمتی بالاتر حرکت کند. این چشمانداز باعث شده تقاضای سفتهبازی نیز در بازار فعال باقی بماند و فشار خرید کاهش پیدا نکند.
سناریوی کاهش تنش و اثر آن بر قیمت دلار
با وجود فضای غالب افزایشی، بخشی از فعالان بازار همچنان سناریوی کاهش تنشهای سیاسی را بهعنوان یک عامل بالقوه اصلاح قیمت در نظر دارند. در صورت انتشار اخبار مثبت از مذاکرات یا تغییر لحن مقامات سیاسی، میتوان انتظار داشت که فشار فروش در بازار افزایش یابد و قیمت دلار بهطور موقت تعدیل شود. با این حال، حتی در این سناریو نیز بسیاری از معاملهگران معتقدند اصلاحها کوتاهمدت خواهد بود، چرا که بیاعتمادی شکلگرفته در بازار بهسادگی از بین نمیرود. بنابراین، کاهش احتمالی قیمت بیشتر بهعنوان وقفهای در مسیر صعودی دیده میشود تا یک تغییر روند پایدار.
وضعیت سایر ارزها در بازار امروز
روند افزایشی بازار ارز تنها به قیمت دلار محدود نمانده و سایر ارزهای مهم نیز تحت تأثیر جو عمومی بازار با افزایش قیمت مواجه شدهاند. درهم امارات امروز شنبه در سطح ۴۴ هزار و ۸۰۰ تومان معامله میشود که همسو با رشد دلار حرکت کرده است. یورو نیز با ثبت رقم ۱۹۰ هزار تومان، افزایش قابل توجهی را تجربه میکند و نشان میدهد فشار تقاضا در کل بازار ارز وجود دارد. این همحرکتی ارزها تأییدی بر نقش عوامل سیاسی و روانی در شکلدهی به قیمتهاست.
فاصله دلار آزاد و دلار توافقی
در کنار نرخهای بازار آزاد، قیمت دلار توافقی نیز مورد توجه فعالان اقتصادی قرار دارد. بر اساس آخرین دادهها، قیمت دلار توافقی در سمت فروش ۱۳۷ هزار و سه تومان و در سمت خرید ۱۳۵ هزار و ۷۷۰ تومان اعلام شده است. این فاصله قابل توجه میان نرخ آزاد و توافقی، نشاندهنده شکاف عمیق انتظارات در بازار و تداوم فشارهای قیمتی است. بسیاری از فعالان اقتصادی معتقدند تا زمانی که این فاصله کاهش پیدا نکند، انگیزههای آربیتراژی و فشار بر بازار آزاد ادامه خواهد داشت.
پوشش ریسک و تغییر رفتار سرمایهگذاران
یکی از ویژگیهای بارز بازار ارز در شرایط فعلی، حرکت سرمایهگذاران به سمت پوشش ریسک است. نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی باعث شده نگهداری ارز خارجی بهعنوان ابزاری برای حفظ ارزش داراییها مورد توجه قرار گیرد. این تغییر رفتار، تقاضای سرمایهای را تقویت کرده و به پایداری روند افزایشی قیمت دلار کمک میکند. در چنین فضایی، بازار بیش از آنکه به دادههای بنیادی کوتاهمدت واکنش نشان دهد، تحت تأثیر سناریوهای ریسکی و بدبینانه حرکت میکند.
جمعبندی
آنچه امروز در بازار ارز مشاهده میشود، نتیجه همافزایی عوامل سیاسی، روانی و انتظارات منفی است. قیمت دلار با جهش هزار و ۸۰۰ تومانی و رسیدن به سطح ۱۶۳ هزار و ۸۰۰ تومان، بار دیگر نشان داد که متغیرهای سیاسی نقش تعیینکنندهای در مسیر بازار دارند. اظهارات ترامپ، تداوم تنشهای ایران و آمریکا، نبود سیگنال دیپلماتیک و افزایش تقاضای احتیاطی، همگی در شکلدهی به این روند نقش داشتهاند. هرچند سناریوی کاهش تنش میتواند به اصلاح موقت قیمتها منجر شود، اما در شرایط فعلی بازار ارز در وضعیت پوشش ریسک قرار دارد و تا زمانی که چشمانداز سیاسی تغییر محسوسی نکند، مسیر صعودی قیمت دلار همچنان محتملترین سناریو به نظر میرسد.